SA/Rz 2827/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości I Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] II Zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. C. kwotę 270 zł /dwieście siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] października 2001r [...] działając na podstawie art. 138 § 1pkt l w związku z art. 105 § l k.p.a. oraz art. 9a i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543), po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2001 r. znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej poprzednio jako część działek nr 8093/1, nr 8094/1 i nr 8095/1 (obecnie stanowiącej część działki nr 2670/13), położonej w K. przy ul. W. i ul. M. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją z dnia [...].07.2001 r. znak: [...], Prezydent Miasta umorzył postępowanie, wszczęte wnioskiem M. C. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik L. C., J. C., R. C., U. G. i J. M. - spadkobierców B. C. o zwrot nieruchomości oznaczonej obecnie jako część działki nr 2670/13, położonej w K. przy ul. W. i ul. M. I jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca wówczas części działek nr 8093/1, nr 8094/1 i nr 8095/1, została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego —umowy sprzedaży z dnia 26.02.1975 r. Rep [...] zawartego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem pod realizację osiedla mieszkaniowego w K. przy ul. W. – M., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny budowy osiedla Prezydium WRN z dnia [...].03.1972 r. znak: [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca obecnie część działki nr 2670/13, stanowi przedmiot użytkowania wieczystego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. W takiej sytuacji faktycznej sprawy , roszczenie o zwrot w/w nieruchomości nie przysługuje. Od decyzji Prezydenta Miasta odwołał się Pan M. C. zarzucił zaskarżonej decyzji braki w materiale dowodowym sprawy, a także pominięcie niektórych dowodów zgromadzonych w tej sprawie. Podniósł między innymi, że organ niewłaściwie zinterpretował art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzucił też, że nie wskazano dokumentu na podstawie którego przekazano nieruchomość w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do art. 137 w/w ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również odpowiednio do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa aktem notarialnym - umową sprzedaży, zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jednakże w myśl art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w przytoczonym wyżej art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. dniem 01.01.1998 r.), nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z dokumentacji zebranej w sprawie objęta wnioskiem o zwrot działka nr 2670/13 w dniu wejścia wżycie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (czyli w dniu l stycznia 1998 r. była własnością Gminy K. oddaną w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Taki stan prawny spornej nieruchomości potwierdza zalegający w aktach sprawy wyciąg z księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. W dziale II tej księgi wpisane jest prawo użytkowania wieczystego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej wpisane na podstawie umowy użytkowania wieczystego zawartej w dniu 29.09.1087 r. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiącej w chwili obecnej część działki nr 2670/13. Brak w przepisach prawa materialnego podstawy prawnej do orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości stanowiącej wprawdzie własność jednostki samorządu terytorialnego jednakże będącej przedmiotem użytkowania wieczystego osoby trzeciej. Podstawą taką nie może być przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż jego zastosowanie w tym stanie faktycznym sprawy wyłączone zostało z uwagi na treść 229 tej ustawy. Brak podstawy w przepisach prawa materialnego, na której mogłaby być oparta merytoryczna decyzja w sprawie powoduje, że postępowanie w takiej sprawie jest bezprzedmiotowe. Art. 105 § l k.p.a. stanowi, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, organ administracji zobligowany jest do wydania decyzji o umorzeniu tego postępowania. Wobec wskazanych przyczyn bezprzedmiotowości postępowania, dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają znaczenia pozostałe zarzuty podnoszone przez odwołującego się. Dotyczą one bowiem w większości kwestii istotnych w przypadku merytorycznego rozpatrywania sprawy, co w rozpatrywanym przypadku nie może mieć miejsca. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący M. C. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zarzucił im naruszenie prawa poprzez niewłaściwą interpretację przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżącego przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie odnosi się do nieruchomości, które nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia lub przejęcia. W przypadku stwierdzenia, przez organ administracji, że nieruchomość pozostająca w użytkowaniu wieczystym nie jest wykorzystywana zgodnie z celem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa to po decyzji o jej zwrocie prawo użytkowania wieczystego wygasa na mocy art. 138 u.g.n. Fragment działki 2670/13 jest w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, ale sposób jego wykorzystania jest niezgodny z celem wywłaszczenia. Działka ta podobnie jak sąsiednia o numerze 2686 nie jest w żaden sposób zagospodarowana. Prezydent Miasta i Wojewoda nie określili w decyzjach w jaki sposób działka jest zagospodarowana, ani w jaki sposób powinna być zagospodarowana. Tego rodzaju interpretacja przepisu 229 u.g.n. prowadziłaby do nadużyć i wykorzystywania prawa niezgodnie z intencja ustawodawcy. Przepis art. 136 stanowi miedzy innymi, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Nadto skarżący zarzucił nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez nieokreślenia powierzchni działki 2670/13 która była przedmiotem żądania zwrotu oraz nie dołączenia do decyzji stosownej mapy i tej sytuacji nie można zorientować się jakiego fragmentu działki 2670/13 dotyczy decyzja o umorzeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga skarżącego jest uzasadniona z przyczyn całkowicie odmiennych niż zostało w niej podniesione. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/ Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości. oznaczonej poprzednio jako część działek nr 8093/1, nr 8094/1 i nr 8095/1 (obecnie stanowiącej część działki nr 2670/13), położonej w K. przy ul. W. i ul. M. W sprawach o zwrot nieruchomości stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami / Dz.U z 2000 roku Nr 46 poz. 543 ze zm/ orzeka w formie decyzji w I instancji starosta, stronami zaś tego postępowania jest właściciel / w badanej sprawie Gmina Miasto K./ , wnioskodawca i ewentualnie inne podmioty, którym przysługuje prawo rzeczowe tj. tytuł do objętej postępowaniem nieruchomości. W przypadku zaś gdy status starosty łączy się jednocześnie ze statusem Prezydenta Miasta, a dotyczy to sytuacji gdy w ramach istniejących struktur samorządowych nie wyodrębniono struktur powiatowych tak jak to ma miejsce w odniesieniu do Prezydenta Miasta K., zachodzi wówczas zbieg kompetencji w ręku jednego podmiotu a mianowicie funkcji związanej z ochroną i reprezentacją interesów strony / właściciela nieruchomości / i funkcji orzeczniczej / organu powołanego z mocy przepisów prawa materialnego do prowadzenia postępowania w tej sprawie/. Tego rodzaju konfiguracja procesowa budziła zastrzeżenia w orzecznictwie sądu administracyjnego z punktu widzenia zasad obiektywizmu oraz zasad procesowych wyrażonych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. . W Uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 roku sygn. OPS 1/03 publ. Wokanda 2003 7-8 str. 6 /. wyrażone zostało stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości , która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. , co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Rozpoznanie zaś sprawy i wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, która podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a., stanowi podstawę wznowienia postępowania / art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. / . Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz.U Nr 153 poz. 1270/ , decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym, stanie faktycznym Sąd był zobligowany do wyłączenia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji . W dalszym postępowaniu , skoro Prezydent Miasta utracił zdolność do załatwienia sprawy / art. 26 § 3 k.p.a./ w grę wchodzi regulacja zawarta w art. 26 § 2 kpa, zgodnie z którym sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia z tym , że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ . Charakter stwierdzonego uchybienia nie pozwala ustosunkować się Sądowi do merytorycznych zarzutów skargi albowiem ocena ich byłaby co najmniej przedwczesna. Z tych przyczyn decyzje obu instancji podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1270/. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.