SA/Rz 2828/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] II Zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. C. kwotę 270 zł /dwieście siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2001 r nr [...] działając na podstawie art. 138 § l pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9a, art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543), po rozpatrzeniu odwołania M. C. o od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2001 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Prezydent Miasta odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej poprzednio części działek nr 8093/1, nr 8094/1 i nr 8095/1 obecnie stanowiące część działki nr 2686 , położonej w K. przy ul. W. i ul. M. W/w nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego —umowy sprzedaży z dnia 26.02.1975 r. Rep [...] zawartego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem pod realizację osiedla mieszkaniowego w K. przy ul. W. – M., zgodnie z decyzją Prezydium WRN w R. z dnia 16.03.1972 r. znak: [...]. Organ pierwszej instancji stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel dla realizacji którego została wykupiona. Na wnioskowanej do zwrotu części działki nr 2686 miały być zrealizowane tereny rekreacyjno-sportowe przy projektowanym przedszkolu. Po wywłaszczeniu podjęte zostały działania inwestycyjne polegające na wykonaniu prac związanych z ukształtowaniem terenu i jego uzbrojeniem (kanalizacja, oświetlenie) w celu przystosowania go do potrzeb zaplanowanego zamierzenia . W chwili obecnej sporna działka wykorzystywana jest przez szkołę podstawową do zajęć rekreacyjno-sportowych dla dzieci, a także w tych samych celach przez mieszkańców osiedla. Sposób zagospodarowania i wykorzystywania nieruchomości jest jakościowo jednorodny z celem zaplanowanym do realizacji w chwili wywłaszczenia. Nie jest więc uzasadniony zwrot tej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela. Od decyzji Prezydenta Miasta odwołał się M. C. , zarzucił zaskarżonej decyzji braki w materiale dowodowym sprawy, a także pominięcie niektórych dowodów zgromadzonych w tej sprawie . W ocenie odwołującego organ pierwszej instancji dowolnie interpretuje orzecznictwo ukształtowane w sprawach zwrotów wywłaszczonych nieruchomości oraz zarzucił, że Prezydent Miasta prowadzący postępowanie jest jednocześnie stroną tego postępowania, gdyż sporna nieruchomość stanowi własność Gminy K. co czyni decyzję wadliwą. Po rozpatrzeniu odwołania oraz przeanalizowaniu akt sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do art. 137 w/w ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zachodzi, jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust. l pkt 1) albo - utraciła moc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (lub decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji), a cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. l pkt 2). - Jeżeli w przypadku o którym mowa w art. 137 ust. l pkt 2 cyt. ustawy, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2). Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również odpowiednio do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa aktem notarialnym - umową sprzedaży, zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy oraz całokształt zgromadzonej w sprawie dokumentacji należy stwierdzić, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy uzasadnia ocenę, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel dla realizacji którego została wywłaszczona. Na podstawie zalegającej w aktach sprawy dokumentacji, w szczególności aktu notarialnego z dnia 26.02.1975 r. rep A nr [...] (umowa sprzedaży działek nr 8093/1, nr 8094/1 i nr 8095/1), oraz zatwierdzonego decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...]03.1972 r. znak: [...] planu ogólnego zagospodarowania terenu, sporny teren przewidziany był dla potrzeb osiedla mieszkaniowego, jako teren wokół projektowanego przedszkola. Bezspornym w sprawie jest, że planowany budynek przedszkola nie został wykonany. Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...].04.1981 r. znak: [...] wnioskowany do zwrotu teren został przekazany w użytkowanie na czas nieokreślony Kuratorium Oświaty i Wychowania pod budowę Szkoły nr [...]. W chwili obecnej działka nr 2686 nie jest zabudowana budynkami. Natomiast po wywłaszczeniu zrealizowano na w/w działce urządzenia infrastruktury technicznej (przewody instalacji kanalizacyjnej, energetycznej, oświetlenie), wykonano prace polegające na ukształtowaniu terenu. (pismo z dnia 20.06.2001 r.), Zarządzająca działką Szkoła Podstawowa nr [...] w latach 1988-1989 wykonała prace polegające na niwelacji terenu, zdrenowaniu go, przygotowaniu pod zasiew trawy. Po wykupieniu nieruchomości od poprzedniego właściciela sporny teren był wykorzystywany do zajęć rekreacyjno-sportowych przez szkołę, a także przez mieszkańców osiedla.. Wyżej wymieniony stan faktyczny sprawy pozwala na stwierdzenie, że nie zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające zwrot wnioskowanej nieruchomości. Wprawdzie nie powstało planowane przedszkole, którego tereny miały być usytuowane na spornej działce, jednakże w jego miejsce zrealizowano tereny rekreacyjne Szkoły Podstawowej Nr [...], które służą także mieszkańcom osiedla mieszkaniowego. Obecny sposób zainwestowania i wykorzystywania terenu, nie może stanowić o braku realizacji czy też o odstępstwie od celu dla realizacji którego wywłaszczono sporny grunt. Może on być jedynie uznany za zmianę planowanego sposobu zagospodarowania nieruchomości. W miejsce terenów wokół planowanego przedszkola w chwili obecnej ukształtowano teren dla potrzeb rekreacyjno-sportowych szkoły podstawowej. Modyfikacja taka, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego / uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27.01.1988 r., III AZP 11/87, OSN CP 11/1988, póz. 149), w wyniku której charakter inwestycji zaplanowanej do realizacji na wywłaszczonej nieruchomości i inwestycji zrealizowanej pozostaje jakościowo jednorodny, nie uzasadnia zwrotu takiej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi. Zdaniem organu odwoławczego charakter istniejącego na spornych działkach zagospodarowania terenu stanowiącego infrastrukturę osiedlową związaną ze szkołą podstawową jest jakościowo jednorodny z charakterem zagospodarowania zaplanowanego do realizacji W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący M. C. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i nakazanie organowi wydania decyzji zgodnie z jego wnioskiem oraz powołanie biegłego dla stwierdzenia położenia planowanych obiektów względem granic byłej własności.. Zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisu art. 77 i art. 80 k.p.a. W argumentach skargi wyjaśnił, że aktem notarialnym Rep. [...] z dn. 26.02.1975r. odebrano jego ojcu działki o numerach 8093/1, 8094/1 i 8095/1 w oparciu o decyzję Wydziału . Budownictwa, Urbanistyki i Architektury . Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].03.1972r. znak [...] zatwierdzającą " Plan Realizacyjny Budowy Osiedla Mieszkaniowego w K. przy ul. W. i M.". W decyzjach tych Wojewoda i Prezydent Miasta posłużyli się innym dokumentem, o nazwie " Plan Ogólny Zagospodarowania Terenu Spółdzielczej Jednostki Mieszkaniowej - Plansza Podstawowa, Zamienna, Osiedle W.- po naniesieniu zadań ujętych w decyzji PWRN ....." zatwierdzony decyzją WRN znak [...] z dn. [...].03.1972r. W ocenie skarżącego są to dwa różne dokumenty, których treść może nie być tożsama, tym bardziej, że do akt sprawy przedstawiono nie kopię oryginału, a kopię odpisu tej decyzji. Organ nie dysponował planszą " Planu Realizacyjnego Budowy Osiedla Mieszkaniowego w K. przy ul. W." który jest graficznym odzwierciedleniem zamierzeń inwestycyjnych na działkach wykupionych przez Skarb Państwa. Powoływanie się natomiast na orzecznictwo Sądu Najwyższego - uchwałę SN z dn. 27.01.1988r. III AZP 117 87 OSNC 1988/11/149, służące dla interpretacji zapisów jest błędne. Nie zostało wykazane w sposób dostateczny, że teren został zagospodarowany przez urządzenie infrastruktury technicznej wobec braku wskazania stosownej mapy i wykazania granic tego zamierzenia jak również dowodów na potwierdzenie, że teren jest wykorzystywany przez Szkołę Nr [...] do prowadzenia zajęć sportowo rekreacyjnych. Położona obok wnioskowanej do zwrotu działka posiada ogrodzony teren z urządzeniami do sportu i rekreacji. Na tym terenie znajdują się boiska do koszykówki, piłki nożnej, bieżnia do lekkiej atletyki, wielka hala sportowa zakryta i inne urządzenia sportowe. Na tym ogrodzonym terenie przyszkolnym prowadzi się zajęcia sportowe z młodzieżą W ocenie skarżącego teren poza szkołą jest nie jest wykorzystywany. Prezydent Miasta natomiast zabudował sporny teren przed wydaniem decyzji w sprawie o jego zwrot czego dowodzi fakt, że w okresie trwania postępowania administracyjnego o zwrot dz. 2686 udzielił pozwolenia na budowę i wybudowany został z funduszy Europejskich kort do koszykówki. Fakt ten doprowadził do nieodwracalnych zmian w sposobie zagospodarowania terenu. W/g skarżącego powinnością Prezydenta było teren ten zabezpieczyć przed zmianami. W związku z tym, że w sprawach o zwrot nieruchomości terminem wyjściowym jest dzień złożenia wniosku o jej zwrot, zatem do rozpatrzenia tej sprawy winien być rozpatrzony stan zagospodarowania działki na dzień 06.07.1998r. Stan zagospodarowania terenu został opisany w protokole z oględzin nieruchomości w dniu 17.12.1998r. przez przedstawicieli Urzędu Wojewódzkiego z udziałem wnioskodawców. Wynika z niego, że teren był niezabudowany i cyt. : " nie stwierdzono jakichkolwiek śladów zagospodarowania" .... "nie da się stwierdzić by był w jakikolwiek sposób użytkowany przez obecnego właściciela" (Szkołę Nr [...]). Zatem Szkoła Nr [...], ani mieszkańcy osiedla nie korzystali z tego terenu zwłaszcza do celów rekreacyjne - sportowych. Nie korzystają z niego również dzisiaj. W tym stanie faktycznym sprawy nieprawdziwe jest twierdzenie Wojewody, że obecny sposób zainwestowania i wykorzystania terenu nie może stanowić o braku realizacji, czy też odstępstwie od celu, dla którego realizacji wywłaszczono sporny grunt. Wręcz odwrotnie teren ten jest zaniedbany porośnięty chwastami i trudny do przejścia przez dorosłego człowieka. Podkreślenia wymaga, ze teren którego zwrotu domaga się skarżący miał być przeznaczony na budynek przedszkola / cyt. 31 U Op - pow. 0,45 ha - przedszkole - projektowane, 4 oddziałowe na 120 miejsc./ i cel ten nie został zrealizowany. W związku z nie zagospodarowaniem działki 2686 na cel dla którego dokonano jej przejęcia, wnoszę o jej zwrot. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga skarżącego jest uzasadniona z przyczyn całkowicie odmiennych niż zostało w niej podniesione. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/ Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej poprzednio części działek nr 8093/1, nr 8094/1 i nr 8095/1 obecnie stanowiące część działki nr 2686 położonej w K. przy ul. W. i ul. M. W sprawach o zwrot nieruchomości stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami / Dz.U z 2000 roku Nr 46 poz. 543 ze zm/ orzeka w formie decyzji w I instancji starosta, stronami zaś tego postępowania jest właściciel / w badanej sprawie Gmina Miasto K./ , wnioskodawca i ewentualnie inne podmioty, którym przysługuje prawo rzeczowe tj. tytuł do objętej postępowaniem nieruchomości. W przypadku zaś gdy status starosty łączy się jednocześnie ze statusem Prezydenta Miasta, a dotyczy to sytuacji gdy w ramach istniejących struktur samorządowych nie wyodrębniono struktur powiatowych tak jak to ma miejsce w odniesieniu do Prezydenta Miasta K., zachodzi wówczas zbieg kompetencji w ręku jednego podmiotu a mianowicie funkcji związanej z ochroną i reprezentacją interesów strony / właściciela nieruchomości / i funkcji orzeczniczej / organu powołanego z mocy przepisów prawa materialnego do prowadzenia postępowania w tej sprawie/. Tego rodzaju konfiguracja procesowa budziła zastrzeżenia w orzecznictwie sądu administracyjnego z punktu widzenia zasad obiektywizmu oraz zasad procesowych wyrażonych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. . W Uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 roku sygn. OPS 1/03 publ. Wokanda 2003 7-8 str. 6 /. wyrażone zostało stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości , która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. , co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Rozpoznanie zaś sprawy i wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, która podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a., stanowi podstawę wznowienia postępowania / art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. / . Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz.U Nr 153 poz. 1270/ , decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym, stanie faktycznym Sąd był zobligowany do wyłączenia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji . W dalszym postępowaniu , skoro Prezydent Miasta K. utracił zdolność do załatwienia sprawy / art. 26 § 3 k.p.a./ w grę wchodzi regulacja zawarta w art. 26 § 2 kpa, zgodnie z którym sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia z tym , że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ . Charakter stwierdzonego uchybienia nie pozwala ustosunkować się Sądowi do merytorycznych zarzutów skargi albowiem ocena ich byłaby co najmniej przedwczesna. Z tych przyczyn decyzje obu instancji podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1270/. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.