SA/Rz 2892/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Helena Rydzik Sędziowie WSA Kazimierz Włoch AWSA Małgorzata Niedobylska (spr.) Protokolant ref. staż. Wojciech Feret po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Sp. z o. o. w upadłości w S. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2001r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 1) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej . A. Sp. z o. o. w upadłości w S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] czerwca 2001r. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo- Usługowe " A." Sp. z o.o. z siedzibą w S. wystąpiło do komornika skarbowego o zwolnienie spod egzekucji przedmiotów zajętych protokołem zajęcia ruchomości z dnia 4.06.2001r. tj. karchera MDS 895, wiertarki stołowej WS-16 i podnośnika hydraulicznego samojezdnego ZREMB. W uzasadnieniu wniosku podano, że wymienione przedmioty są niezbędne w działalności gospodarczej spółki, a ich zajęcie i sprzedaż utrudni, a nawet uniemożliwi funkcjonowanie serwisu. Myjnia karcher została zakupiona w ramach organizacji stanowiska pracy dla osób niepełnosprawnych, a zatem jej sprzedaż pozbawi te osoby miejsca pracy. Natomiast podnośnik hydrauliczny ZREMB nie jest własnością spółki " A.", lecz należy do osoby fizycznej i dlatego powinien zostać wyłączony spod egzekucji. Wnioskodawca stwierdził także, iż numery tytułów wykonawczych podane na protokołach zajęć z dnia 30.05.2001r. i 4.06.2001r. są niezgodne z doręczonymi dłużnikowi tytułami wykonawczymi. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2001r. sygn. [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił zwolnienia spod egzekucji ruchomości zajętych protokołem w dniu 4.06.2001r. tj. karchera MDS 895, wiertarki stołowej WS-16 i podnośnika hydraulicznego samojezdnego ZREMB. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2001r. sygn. [...] W dniu 11 września 2001r. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo -Usługowe "A." Sp. z o.o. wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia spod egzekucji ruchomości zajętych protokołem zajęcia z dnia 4.06.2001r. Dłużnik podał, że zajęte przedmioty tj. podnośnik, tester, zestaw komputerowy z oprzyrządowaniem oraz myjnia karcher, zostały zakupione w ramach organizacji nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, refundowanych ze środków PFRON, stosownie do umowy nr 9/99 zawartej w dniu 17 czerwca 1999r. ze Starostą Powiatu Stalowowolskiego. Zbycie zajętych przedmiotów spowoduje - zdaniem dłużnika - natychmiastowe rozwiązanie umowy w oparciu o jej §7, a w konsekwencji zwolnienie z pracy osób niepełnosprawnych. Pismem z dnia [...] października 2001r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. poinformował dłużnika, że w sprawie zwolnienia spod egzekucji ruchomości zajętych protokołem z dnia 4.06.2001r. zostały już wydane postanowienia organów egzekucyjnych obu instancji. Ponieważ nie zaszły żadne nowe okoliczności brak jest podstaw do ponownego rozstrzygania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie dodano, że tester nie został umieszczony w protokole zajęcia ruchomości. Uznając pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].10.2001r. nr [...] za decyzję administracyjną Spółka " A." wniosła odwołanie do Izby Skarbowej w Rzeszowie. Dłużnik zakwestionował stanowisko organu I instancji, podnosząc iż przedmiotem wcześniejszych rozważań organów egzekucyjnych nie była okoliczność zakupienia zajętych ruchomości w ramach organizacji nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych refundowanych ze środków PFRON. Ponadto dłużnik wniósł o zawieszenie egzekucji zajętych przedmiotów z uwagi na toczące się postępowanie układowe z wierzycielami. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2001r. sygn. [...] Izba Skarbowa umorzyła postępowanie odwoławcze, uznając jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu stwierdzono, że zobowiązany wniósł odwołanie w sprawie, w której nie toczy się żadne postępowanie odwoławcze, ponieważ w I instancji nie zostało wydane postanowienie, na które można byłoby wnieść zażalenie. Na powyższe postanowienie Izby Skarbowej P.P.H.U. " A." Sp. z o.o. w S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji odmówiły wydania decyzji w sprawie wyłączenia spod egzekucji rzeczy ruchomych wykorzystywanych przez dłużnika w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a w szczególności nie przychyliły się do argumentów, że zajęcie tych ruchomości zagrozi egzystencji dłużnika. Zdaniem skarżącej przepisy k.p.a. przewidują instytucję tzw. ponownego rozpatrzenia sprawy, natomiast zgodnie z treścią wyroku NSA sygn. akt III S.A. 1863/00 urząd skarbowy powinien tak egzekwować spłatę zobowiązań podatkowych, aby nie doprowadzić do likwidacji firmy. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto Izba uznała za bezpodstawny zarzut w przedmiocie istnienia kodeksowej instytucji tzw. ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem postępowanie administracyjne jest co do zasady dwuinstancyjne. W sprawie zwolnienia spod egzekucji toczyło się postępowanie zarówno przed organem I, jak i II instancji, zakończone prawomocnym i ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej. Odrębnym zagadnieniem jest kwestia prawidłowości rozpatrzenia wniosku przez organ I instancji. Natomiast całkowicie bezprzedmiotowe dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia są zarzuty podniesione w przedmiocie prawidłowości prowadzenia samej egzekucji. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy stwierdzić, że chybiony jest zarzut skargi, że w niniejszej sprawie organy egzekucyjne powinny rozstrzygnąć wniosek o zwolnienie ruchomości spod egzekucji stosując instytucję tzw. ponownego rozpatrzenia sprawy, przewidzianą w art.127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W sprawie będącej przedmiotem skargi nie została wydana żadna decyzja przez wymienione wyżej organy, wobec czego instytucja ponownego rozpatrzenia sprawy nie może mieć zastosowania. W postępowaniu egzekucyjnym o zwolnieniu ruchomości spod egzekucji orzeka w I instancji naczelnik urzędu skarbowego, a zażalenia na jego postanowienia rozpatruje właściwa izba skarbowa. Nietrafne są również na obecnym etapie postępowania zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia egzekucji. Wniosek dłużnika z dnia 10 września 2001r. wyznaczył przedmiot postępowania - zwolnienie spod egzekucji ruchomości zajętych protokołem zajęcia i tylko w tym zakresie orzekały organy egzekucyjne. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie ogranicza się w zasadzie do oceny czy istniały przesłanki do umorzenia postępowania odwoławczego, a także czy w sprawie zaistniała powaga rzeczy osądzonej. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie zwolnienia spod egzekucji ruchomości z wniosku " A." Sp. z o.o. w S. toczyło się w 2001r. przed organami egzekucyjnymi i zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2001r. nr [...]. Niewątpliwe jest także to, że orzekanie przez organy administracji w sprawie, która została zakończona ostatecznym rozstrzygnięciem stanowi kwalifikowaną wadliwość postępowania administracyjnego, skutkującą stwierdzeniem nieważności wydanego w takiej sytuacji orzeczenia (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Słuszne jest więc umorzenie postępowania, które zostało wszczęte w sprawie zakończonej już ostatecznym rozstrzygnięciem. Jednakże należy zauważyć, że stan powagi rzeczy osądzonej zachodzi w przypadku istnienia tożsamości podmiotu i przedmiotu postępowania. Tożsamość podmiotu nie budzi zastrzeżeń, bowiem oba wnioski o zwolnienie spod egzekucji tj. z dnia 6.06.2001r. i z dnia 10.09.2001r. pochodzą od Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego " A." Sp. z o.o. w S. . Jednakże w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie można stwierdzić, że przedmiot wniosku z dnia 6.06.2001r. jest identyczny z tym, którego dotyczy wniosek z dnia 10.09.2001r. Pierwszy wniosek obejmuje ruchomości figurujące w protokole zajęcia z dnia 4.06.2001r., lecz nie wszystkie, a tylko wyraźnie wymienione: karcher MDS 895, wiertarkę stołową WS-16, podnośnik hydrauliczny samojezdny ZREMB. Wyłącznie w stosunku do tych przedmiotów prowadzone było postępowanie egzekucyjne zakończone powołanym wyżej ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2001r., a zatem wyłącznie w tym zakresie istnieje stan powagi rzeczy osądzonej, i Należy wszakże zauważyć, że drugi wniosek dłużnika z dnia 10.09.2001r., pomimo że nawiązuje do protokołu zajęcia ruchomości z dnia 4.06.2001r. wskazuje na inne jeszcze przedmioty, w stosunku do których ostateczne rozstrzygnięcie nie zapadło tj. tester i zestaw komputerowy z oprzyrządowaniem. Wprawdzie nie zostały "one objęte protokołem zajęcia z dnia 4.06.2001r. lecz z akt sprawy wynika, że komornik dokonał zajęcia ruchomości Spółki również protokołem z dnia 30 maja 2001r. Ze względu na brak w aktach tego ostatniego protokołu nie można ustalić, jakich ruchomości dotyczył. Należy także zauważyć, że stan powagi rzeczy osądzonej nie obejmuje telewizora, chociaż przedmiot ten figuruje w protokole zajęcia z dnia 4.06.2001r. Niezależnie od zakresu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowanie nie będzie bezprzedmiotowe, jeżeli zmianie uległy okoliczności, na podstawie których dokonano tego rozstrzygnięcia. Zwolnienie spod egzekucji uzależnione jest bowiem od istnienia ważnego interesu zobowiązanego (art.13 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn. Dz. U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.), a okoliczności, które na ten interes wpływają mogą przecież ulegać zmianom. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że uznanie przez organy egzekucyjne bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej było przedwczesne. Należało najpierw wezwać dłużnika do sprecyzowania wniosku poprzez wyraźne wskazanie ruchomości, których miałoby dotyczyć zwolnienie spod egzekucji, a także wskazanie okoliczności uzasadniających zwolnienie. Dopiero wówczas możliwa byłaby ocena, czy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania (w całości lub w części). Należy wreszcie zauważyć, że zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej z dnia 29 listopada 2001r. wskazuje na niekonsekwencję organu odwoławczego. Jeżeli bowiem Izba Skarbowa nie uznała pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].10.2001r. nr [...] za postanowienie, to powinna stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.