SA/Rz 315/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.B., A.B. i K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...] oraz postanowienie Zarządu Miasta P. z dnia [...]r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżących J.B., A.B. i K.B. kwoty po 30 zł /słownie: trzydzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Rzeszowie wyrokiem z 5 grudnia 2001r. sygn. akt SA/Rz 51/00 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...]r. nr [...], którą uchylono decyzję Zarządu Miasta P. z [...]. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Miasta P. z [...]r. nr [...] o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku przy ul. S. 4 oraz oddaniu w wieczyste użytkowanie na 99 lat ¼ niewydzielonej części działki osiedlowej, zabudowanej o nr 40 i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ II instancji nie naruszył zasad postępowania administracyjnego uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, bowiem rozstrzygnięcie sprawy istotnie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, a zwłaszcza wyjaśnienia kiedy skarżący dowiedział się o decyzji, w stosunku do której domaga się wznowienia postępowania. Postanowieniem z [...]r. nr [...] Zarząd Miasta P., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzja ostateczną Naczelnika Miasta P. z[...]. nr [...] o oddaniu W.L. zam. w P. przy ul. W. 7 – repatriantce w użytkowanie wieczyste ¼ niewydzielonej części działki nr 40 obr. 8 miasta P. oraz sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku przy ul. S. 4. Decyzją z [...]r. nr [...] Zarząd Miasta P. działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 , art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji objętej postępowaniem wznowieniowym. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie uchwały nr [...] z [...] r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. w sprawie zatwierdzenia XXVII wykazu nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży na terenie miasta P. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie sprzedaży nieruchomości przy ul. S. 4 w P. Prezydium MRN w P. pismem z[...]. nr [...] zawiadomiło najemców lokali mieszkalnych w budynku przy ul. S. 4, że najmowane przez nich lokale zostały przeznaczone do sprzedaży wraz z prawem użytkowania wieczystego w działce gruntu oraz podano warunki sprzedaży poszczególnych lokali mieszkalnych. Z zawiadomień tych wynikało, że została stworzona możliwość pierwszeństwa nabycia zbywanych lokali ich najemcom, wzywając ich do złożenia pisemnego oświadczenia w sprawie ewentualnego kupna lokalu w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia oraz poinformowano, że nienadesłanie w wyznaczonym terminie oświadczenia uważane będzie za rezygnację z zakupu zaproponowanej nieruchomości lokalowej. Zawiadomienie takie Z.B otrzymał 10.05.1973r. za potwierdzeniem odbioru. Wobec faktu, że Z.B. nie skorzystał z przyznanego mu pierwszeństwa lokal został sprzedany W.L. Sprzedaż nieruchomości lokalowej nastąpiła na rzecz W. i J.L. na podstawie aktu notarialnego Rep.A. Nr [...] z [...]r. Od decyzji tej odwołanie wniosły J.B. i A.B. (następcy prawni Z.B.), domagając się zmiany decyzji. Zdaniem odwołujących, organ prowadząc postępowanie nie odniósł się do naruszenia art. 7, art. 9, art. 10, art. 28 i art. 109 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiocie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz niezachowaniu zasady informowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...]r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Dodatkowo organ szeroko wyjaśnił pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., konkludując, że Z.B. mógł jedynie skorzystać z prawa pierwszeństwa przy zakupie lokalu w małym domu mieszkalnym, czego jednak nie uczynił, a obowiązek sprzedaży lokali mieszkalnych aktualnym najemcom dotyczył tylko lokali w domach wielomieszkaniowych, co wynikało z art. 15a ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tj. Dz. U. z 1969r. nr 22, poz. 159 ze zm.). Na okoliczność tę powołał wyrok Sądu Najwyższego z 24.08.1979r. sygn. akt III CRN 91/79 (OSNC 1980/3/54). Organ odwoławczy ocenił, że nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., natomiast przedmiotem oceny nie była przesłanka wymieniona w punkcie 1 tego artykułu, dająca podstawę do wznowienia postępowania, gdy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, bowiem strona we wniosku, jak również następcy prawni nie wskazali dowodów, które ich zdaniem miałyby być fałszywe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.B., A.B., K.B. powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu. Wskazali na naruszenie przepisu art. 9 k.p.a., nakładający na organy obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, twierdząc, że zawiadomienie o możliwości nabycia nieruchomości lokalowej i ułamkowej nie czyni zadość temu obowiązkowi, bo udzielona informacja była niekompletna, co miało istotny wpływ na podjęcie decyzji o nabyciu lokalu mieszkalnego i udziału w nieruchomości. Skarżący zarzucili naruszenie art. 10 k.p.a., gdyż stronie nie została doręczona decyzja o zbyciu na rzecz W.L. lokalu mieszkalnego i oddaniu w ¼ części niewydzielonej prawa użytkowania nieruchomości gruntowej. Skarżący nie podzielili zaprezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska, iż Z.B. nie był stroną postępowania. Skoro otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania to był stroną tego postępowania ze wszystkimi konsekwencjami. Brak oświadczenia w tym przypadku mógł być potraktowany jako element postępowania, a nie jako oświadczenie woli o rezygnacji z uczestniczenia w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (tak jak niniejsza sprawa) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zwanej dalej w skrócie u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Według art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem, środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast z art. 153 cyt. ustawy wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych, sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego Sądu oznacza natomiast, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się wyrokowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej (patrz "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz" Jan Paweł Tarno Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 str.220). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 grudnia 2001r.sygn. akt SA/Rz 51/00 stwierdził, że nie została wyjaśniona kwestia terminu, w którym Z.B. dowiedział się o decyzji, na podstawie której W.L. stała się właścicielką lokalu w domu przy ul. S. 4 w P. oraz nie została wyjaśniona przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4. k.p.a. Stosownie do art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca, od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1) natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przepisie tym zostały uregulowane dwie kwestie, a mianowicie tryb i termin wnoszenia podania. Zachowanie miesięcznego terminu musi być udowodnione przez stronę. Nie pozbawia to jednak organu prawa do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z regułami określonymi w art. 80 k.p.a. w aspekcie oceny zachowania przez stronę tego terminu W aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół przesłuchania świadka Z.L., z którego wynika, że były prowadzone rozmowy zmierzające do zbycia na rzecz Z.B. spornego lokalu, a przed rokiem 1980 Z.L. wraz z żoną i synem B. zostali wpuszczeni do tego mieszkania, aby pokazać je synowi (karta akt adm. I inst. nr 39, 40). Organ administracji obowiązany jest do badania z urzędu zachowanie terminu. Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej zawartą w art. 16 § 1 k.p.a. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Mając na uwadze skutki związane z terminem jakie wynikają z przepisów postępowania administracyjnego oraz zalecenia zawarte w tym zakresie w wyżej cytowanym wyroku Sądu organ będzie musiał jeszcze raz odnieść się do zbadania terminu, tak o powzięciu wiadomości o decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania oraz kiedy strona dowiedziała się o sfałszowaniu dokumentów opierając żądanie wznowienie postępowania również i na tej przesłance. Te okoliczności nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego pomimo wskazań zawartych we wcześniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jednoznacznie wynika z treści uzasadnienia decyzji organu I i II instancji. Z wniosku Z.B. z 12.05.1999r. (karta akt adm. I inst. nr 35) wynika, że żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa zakres przedmiotowy tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania ( konkretyzacja wniosku) należy do strony, a nie do organu. Dlatego też nieuprawnione są twierdzenia organu II instancji, iż niemożliwym była ocena przesłanki do wznowienia postępowania wymienionej w pkt 1 § 1 art. 145 k.p.a. z tego względu, że strona nie wskazała, które dokumenty jej zdaniem są fałszywe. W przypadku zaistniałych wątpliwości organ winien był zwrócić się do strony, aby wskazała, których dokumentów dotyczy zarzut sfałszowania. Z postanowienia Zarządu Miasta P. z [...]. nr [...] wynika, że postępowanie zostało wznowione w oparciu o przesłankę wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast w podstawie prawnej decyzji organu I instancji zostały wymienione przesłanki z pkt 1 i 4 § 1 art. 145. Zatem zakres orzekania organu w decyzji wykraczał poza zakres przedmiotowy określony w postanowieniu o wznowieniu postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wykona zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2001r. sygn. akt SA/Rz 51/00 oraz wyjaśni wątpliwości co do przesłanek wznowienia zawartych we wniosku o wznowienie postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Podstawą do uchylenia postanowienia wymienionego w sentencji jest przepis art. 135 P.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 152 P.p.s.a orzekł o ochronie tymczasowej wykonania zaskarżonej decyzji do momentu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.