SA/Rz 324/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. Cz. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję SA/Rz 324/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] I 2003 r. Nr [....] Wojewoda po ponownym rozpatrzeniu odwołania T. Cz. od decyzji Starosty P. z [...] marca 2002 r., Nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Jako podstawę prawną powołał przepis art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm./ w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 XII 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami /.../ oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji T. Cz. zarejestrował się w tamtejszym urzędzie pracy w dniu 12 kwietnia 2001 r. przedkładając cztery świadectwa pracy potwierdzające 26letni okres zatrudnienia, następnie w dniu 10 grudnia 2001 r. przedłożył następne 3 świadectwa pracy, a to z Cukrowni "M. G.", Cukrowni "P." i Cukierni "J.", a nadto wypis z książeczki wojskowej. Łącznie T. Cz. wykazał okres zatrudnienia 29 lat 4 miesiące i 28 dni. Natomiast nie zaliczono mu do okresu uprawniającego do zasiłku okresów zatrudnienia w Kółku Rolniczym w Ł. W., tj. od 1 I 1970 r. – 20 IX 1970 r., 19 XII 1970 r. – 20 X 1971 r., 12 I 1972 r. – 25 V 1972 r., 12 IV 1974 r. – 19 IX 1974 r. oraz od 7 I 1975 r. do 9 III 1975 r., na potwierdzenie których nie przedłożył świadectw pracy, jedynie potwierdził je zeznaniami świadków. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2002 r. sygn. akt SA/Rz 1329/02 Naczelny Sąd Administracyjny – OZ w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego zarzucając organowi pominięcie dowodów przedstawionych przez T. Cz. i zbył lakoniczną oceną zgromadzonego w sprawie materiału, w szczególności dowodów, na które powołała się strona. W uzasadnieniu Sąd naprowadził, iż poza sporem pozostaje, że skarżący nie legitymuje się świadectwami pracy potwierdzającymi jego okres zatrudnienia w Kółku Rolniczym w Ł. W.. Zaświadczenia Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. jak i Archiwum Państwowego w P. potwierdzają jedynie okoliczność, iż nie posiadają akt osobowych T. Cz. z tego okresu. Stosując się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego organ przeprowadził dowód z zeznań świadków zaproponowanych przez skarżącego, a to: W. P., S. S. i E. P.. Z zeznań świadków wynika, że wszyscy pracowali w Kółku Rolniczym w Ł. W. i potwierdzają, że T. Cz. pracował tam również, a co do okresu zeznają "chyba w 1971 r. lecz dokładnej daty nie pamiętają", nie mają również wiedzy czy była to praca na umowę zlecenia czy sezonowa. Nie wiedzą również dlaczego T. Cz. nie otrzymał za ten okres świadectwa pracy. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do zaliczenia spornego okresu do ogólnego stażu uprawniającego T. Cz. do zasiłku przedemerytalnego w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Żaden ze słuchanych w sprawie świadków nie wskazał początkowej ani końcowej daty zawarcia przez skarżącego umowy o pracę. Zeznania świadków nie pokrywają się, a to W. P. podał rok rozpoczęcia zatrudnienia T. Cz. 1971 r., z kolei E. P. rok 1970, świadek S. S. zeznał, że skarżący pracował do 1975 r., a E. P. około 2-3 lata. Skarżący natomiast zeznał, że w Kółku Rolniczym pracował od 1 I 1970 r. do czasu powołania go do służby wojskowej. Z akt sprawy wynika, że służbę wojskową rozpoczął 25 IV 1972 r. a w tym czasie od 1 I 1970 r. pracował od 21 IX 1970 r. do 18 XII 1970 r. w Cukierni "J." oraz od 21 X 1971 r. do 11 I 1972 r. w Cukierni "P.". Nie uznano za dowód wpisu do książeczki ubezpieczeniowej ze względu na poważne wątpliwości co do jego autentyczności. Dwie pieczątki o treści Kółko Rolnicze Ł. W. wraz z datami 11 III 1970 r. i 3 IV 1971 r. zostały umieszczone na stronie 22 książeczki ubezpieczeniowej a nie chronologicznie na str. 7. Podejrzenie to wzmacnia fakt, iż w latach 1970 i 1971 r. nie istniało województwo p., dopiero reforma w 1975 r. wprowadziła dwustopniowy podział terytorialny kraju i powstanie 49 województw w tym również przemyskiego. Poza tym przedłożona przez T. Cz. umowa zlecenia z 20 IV 1974 r. pozwala wnioskować, że pracował on w Kółku Rolniczym w Ł. W. sezonowo lub na umowę zlecenia. Okres pracy na podstawie przedstawionej umowy zlecenia z 20 IV 1974 r. nie może być zaliczony do okresu zasiłkowego albowiem zgodnie z art. 24 ust. 2 cyt. ustawy do okresu uprawniającego do zasiłku wlicza się okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. c przewiduje możliwość zaliczenia do tzw. okresu zasiłkowego wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracy przy wykonywaniu tych umów, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 6 XII 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu /.../ do okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego zalicza się również /.../ okresy innej pracy zarobkowej przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy jeżeli w tym okresie podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne stanowiła kwota stanowiąca co najmniej połowę najniższego wynagrodzenia miesięcznie. Z przedstawionej umowy zlecenia z 20 IV 1974 r. wiadomo, że została zawarta na czas od 20 IV 1974 r. do 30 IX 1974 r. zaś wynagrodzenie będzie wynosiło za pustaki 4,50 zł/szt. Zaś jak wynika z pisma Spółdzielni Kółek Rolniczych w K., która jest następczynią Kółka Rolniczego nie posiada ona akt osobowych skarżącego, który nie pamięta jakie było jego wynagrodzenie w tym czasie. Zatem T. Cz. wykazał łącznie 29 lat 5 miesięcy i 19 dni w tym 21 lat 10 miesięcy 24 dni pracy w warunkach szczególnych. Jak stanowi przepis art. 37j ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu do 31 XII 2001 r. zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do jego uzyskania, a to: 30 lat okres uprawniający do zasiłku, w tym 15 lat wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Decyzję tę zaskarżył do NSA T. Cz. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W jej motywach naprowadził, iż żąda się od świadków podania dokładnych dat rozpoczęcia i zakończenia zawartej przez niego umowy o pracę a to nie jest możliwe aby po upływie 30 lat, ktoś posiadał tak szczegółową wiedzę. Zarzut natomiast, iż inni posiadają świadectwa pracy za okresy pracy w Kółku Rolniczym jest bezpodstawny albowiem mają je tylko ci, którzy pracowali w Kółku Rolniczym w dacie jego likwidacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – art. 97 § 1 przepisów wprowadzających. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest, że skarżący T. Cz. wykazał okres zatrudnienia 29 lat 4 miesiące i 28 dni przedkładając stosowne świadectwa pracy. Złożył również oświadczenie, iż pracował w Kółku Rolniczym w Ł. W. w okresach od 1 I 1970 r. do 20 IX 1970 r., 19 XII 1970 do 20 X 1971 r., 12 I 1972 r. do 25 IV 1972 r., 12 IV 1974 r. – 19 IX 1974 r., 7 I 1975 r. – 9 III 1975 r. w charakterze pracownika fizycznego – betoniarza. Nie posiada stosownych świadectw pracy, ani umów o pracę, a na potwierdzenie tych okresów złożył wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków zaproponowane przez niego osoby pracujące również w Kółku Rolniczym w Ł. W.. Organ prowadząc ponownie postępowanie zgodnie z zaleceniami z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 18 III 2003 r. w sprawie sygn. akt SA/Rz 1329/02 – przesłuchał trzech z czterech zaproponowanych przez skarżącego świadków i uznał, iż ze względu na fakt, że żaden z nich nie potrafi podać dokładnej daty rozpoczęcia i ukończenia pracy przez skarżącego nie można dać wiary ich zeznaniom. Zaliczono również skarżącemu okres 6 dni odbytego szkolenia dla pracowników Kółek Rolniczych, na które przedłożył zaświadczenie. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy /art. 77 § 1 k.p.a./. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe wg art. 77 § 1 organ administracji publicznej jest obowiązany: po pierwsze podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, zaś przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej dokonuje ustaleń stanu faktycznego nie tylko opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, dla także na podstawie domniemań. Domniemania faktyczne wynikają z doświadczenia życiowego bo "związek między faktem danym w doświadczeniu a poszukiwanym ustala się swobodnie na podstawie doświadczenia i wnioskuje się na podstawie jednego faktu nie poszukiwanego o istnieniu faktu poszukiwanego" /patrz Iserzon, Komentarz s. 158/. K.p.a. nie reguluje expressis verbis dopuszczalności przyjmowania domniemania jako metody dowodzenia. Dalej wprawdzie domniemanie daje tylko uprawdopodobnienie istnienia okoliczności "uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie" /patrz: W. Siedlecki postępowanie cywilne, s. 307/. Dołączenie do akt zaświadczenia z 20 marca 1971 r. o odbyciu przez T. Cz. w okresie od 15 marca 1971 r. do 20 marca 1971 r. kursu "fachowego dla pracowników zatrudnionych w produkcji materiałów budowlanych" zorganizowanego przez Wojewódzki Ośrodek Szkolenia Kadr Kółek Rolniczych i Spółdzielni Usługowo-Wytwórczych w Rz. czyni, iż skarżący głęboko uprawdopodobnił, iż faktycznie był pracownikiem Kółka Rolniczego. Właśnie zasady doświadczenia życiowego pozwalają przyjąć, że żaden pracodawca nie kieruje na "kurs dla pracowników" osoby nie będącej tam zatrudnionej. Dalej okres tego szkolenia pokrywa się z jednym z okresów wskazanych przez skarżącego jako okres zatrudnienia w Kółku Rolniczym w Ł. W., na który nie posiada świadectwa pracy. Zaliczenie natomiast T. Cz . okresu 6 dni odbytego szkolenia dla pracowników kółek do stażu pracy czyni wręcz sytuację absurdalną. To uprawdopodobnienie, iż był pracownikiem Kółka Rolniczego potwierdzają też wszyscy słuchani w sprawie świadkowie, którzy zgodnie twierdzą "T. Cz. był pracownikiem Kółka Rolniczego w Ł. W. i pracował tam w charakterze betoniarza". Zdaniem Sądu usprawiedliwionym jest , iż po 30 latach nikt ze słuchanych w sprawie świadków nie pamięta dokładnych dat rozpoczęcia i zakończenia pracy przez kogoś innego. Znajomość dokładnych dat po takim okresie czasu może wynikać wyłącznie ze skojarzeń z pewnymi faktami z własnego życiorysu. Zdaniem Sądu jest wręcz odwrotnie to właśnie dokładne przytaczanie dat zdarzeń, nie mających związku z własnym życiorysem czyni dowód mało prawdopodobnym. Zgodnie z kolejną zasadą postępowania administracyjnego ocena dowodów musi być dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego /art. 80 k.p.a./. Aby swobodna ocena dowodów, która jest jedną z zasad postępowania nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny /patrz: Iserzon, Komentarz, s. 153-154, W. Siedlecki Uchybienia procesowe s. 100/. Naruszenie tych zasad oceny, zebranych w sprawie dowodów musiało spowodować konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Organ prowadząc ponownie postępowanie oceni zebrany materiał dowodowy zgodnie z zasadami k.p.a., a w dalszej kolejności uzupełni materiał dowodowy z przesłuchania świadków o okoliczności w jakim okresie każdy z nich tam pracował, czy skarżący T. Cz. tam pracował gdy oni rozpoczynali pracę. Następnie rozważy, czy wcześniej zawnioskowany przez skarżącego dowód z przesłuchania w charakterze świadka W. M., który "w tym samym czasie co skarżący pracował w Kółku" – jak pisze skarżący w złożonym oświadczeniu z 7 V 2001 r. – nie powinien być przeprowadzony z urzędu w sytuacji gdy skarżący cofnął swój wniosek o jego przesłuchanie. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd uwzględnił skargę albowiem te uchybienia mogą mieć wpływ na wynik sprawy.