SA/Rz 544/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędzia NSA Marian Ekiert Asesor WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2002 Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczegona rzecz skarżącego J. G. kwotę 10,00 zł /dziesięć/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 544/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] I 2002 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. G. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] XI 2001 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 i ust. 2b, art. 43 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 XI 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./. Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji wynika, że zgodnie z art. 27 ust. 1 cyt. ustawy zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznemu współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 cyt. ustawy, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Wymienione przesłanki niezbędne do uzyskania świadczenia w postaci zasiłku stałego muszą wystąpić łącznie, zaś zadaniem organu przyznającego pomoc jest ustalenie ich istnienia w każdym konkretnym przypadku. Przepis art. 27 ust. 2b ustawy stanowi, iż w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej i osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia kierownik ośrodka występuje do powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności w celu uzyskania opinii. W przedmiotowej sprawie organ I instancji, posiadając dołączone przez stronę zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia syna M., powziął wątpliwość co do zasadności przyznania zasiłku stałego. Zwrócił się o wydanie stosownej opinii przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, który w swej opinii przyjął, że stan zdrowia M. nie powoduje konieczności sprawowania nad nim stałej i osobistej opieki. Zauważyć należy, że opinia Zespołu nie jest wiążąca dla organu a stanowi jedynie jeden z dowodów, który podlega ocenie. W aktach znajduje się notatka, z której wynika, że M. chodzi do szkoły samodzielnie, przebywa w niej około 5 godzin dziennie, a schorzenie, na które cierpi, to astma oskrzelowa. Zatem całość materiału dowodowego pozwala przyjąć, iż syn skarżącego M. nie jest dzieckiem, które wymaga bezpośredniej opieki ojca uniemożliwiającej mu zatrudnienie. Spełnienie pozostałych dwóch przesłanek a to spełnia kryterium dochodowe i to iż na M. przyznany jest zasiłek pielęgnacyjny są niewystarczające. W odwołaniu skarżący nie podnosi zarzutów co do nieprawidłowych ustaleń zarówno Zespołu jak i organu. Zaś jego zarzuty, że nie był zawiadamiany o czynnościach organu, nie znał opinii Zespołu, nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Po rozpoznaniu odwołania utrzymano w mocy decyzję I przytaczając identyczną argumentację. Decyzję tą zaskarżył do NSA nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W motywach skargi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie opinii w sprawie stanu zdrowia dziecka przez lekarzy niewłaściwej specjalności. Wniósł również o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności syna M. W skardze brak zarzutów co do określenia stanu zdrowia syna M., objawów choroby i uzasadnienia konieczności stałej opieki i pomocy nad nim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z zapisem zawartym w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ Sąd w ramach postępowania sądowo-administracyjnego dokonuje kontroli zakwestionowanego aktu pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, który w sprawie ma zastosowanie poprzez art. 97 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych /.../. Zauważyć należy, że organ I instancji odmawiając J. G. przyznania zasiłku stałego powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 XI 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji i oparł swoje rozstrzygnięcie z uwzględnieniem treści opinii Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wyrażonej w formie postanowienia z [...] X 2001 r. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji z dnia [...] I 2002 r. powołało się również na przepis art. 27 ust. 1 i ust. 2b ustawy o pomocy społecznej pomijając fakt, iż od dnia 1 I 2002 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego. Z tą datą uległa zmianie treść art. 27 cyt. ustawy – wprowadzonej przepisem art. 1 pkt 5 li. "a" w zw. z art. 13 ustawy z dnia 17 XII 2001 o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z FUS /Dz. U. Nr 154, poz. 1792/ - który w nowym brzmieniu daje możliwość przyznania zasiłku stałego osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji uzależniając to od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z 27 VIII 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych /Dz. U. Nr 123, poz. 776/. Poza tym z datą 1 I 2002 r. w ustawie o pomocy społecznej skreślony został przepis art. 27 ust. 2b stanowiący o obowiązku zasięgnięcia przez kierownika ośrodka pomocy społecznej opinii w wypadku zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej i osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia opinii powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. W związku z tym z datą 1 I 2002 r. uległa nowelizacji ustawa z dnia 27 VIII 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych /art. 3 w zw. z art. 12, art. 13 cyt. ustawy nowelizującej/. Oznacza to, że zakwestionowane rozstrzygnięcie oparte zostało bądź to na nieobowiązujących już przepisach prawa, bądź na przepisach, które posiadały w owym czasie inne brzmienie, a nie budzi wątpliwości okoliczność, iż rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien rozstrzygać w oparciu o ustawę w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania albowiem spoczywają na nim nie tylko zadania kontrolne ale winien rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy indywidualnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Wniesienie bowiem odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Inaczej mówiąc zadania organu odwoławczego nie ograniczają się bynajmniej do kontroli legalności zaskarżonej odwołaniem decyzji, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w chwili jej wydania, ale winien on także merytorycznie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania przez ten właśnie organ decyzji na szczeblu II instancji. Decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w czasie, gdy obowiązywały już zmienione przepisy prawa materialnego, wprowadzające nowe przesłanki rozstrzygnięcia, tak jak miało to miejsce w okolicznościach badanej sprawy, jest decyzją obarczoną kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Tak również orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3.03.1993 r. sygn. akt IV SA 1241/92 – ONSA 1993/3/79. Tego rodzaju wadliwość, która wystąpiła przy wydaniu decyzji w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, w kontekście zapisu zawartego w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obliguje Sąd do stwierdzenia jej nieważności. W tym stanie rzeczy działając na podstawie powołanego przepisu prawa należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.