SA/Rz 613/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej M. R. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 613/02 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...].10.2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.jedn. z 1997 r. Dz.Ust. Nr 142, poz. 950 z późn.zm./ stwierdził, że M. R. c. F. zam. [...] z wnioskiem o przyznanie uprawnień przewidzianych w ustawie kombatanckiej wystąpiła po upływie terminu określonego w art. 22 ust. 3 powołanej wyżej ustawy. Decyzja ta zawierała pouczenie o sposobie i terminie jej zakwestionowania i została doręczona zainteresowanej w dniu 22.10.2001 r. W związku z tą decyzją M. R. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w U. w dniu 21.11.2001 r. "Prosząc o ponowne rozpatrzenie jej prośby" i podnosząc, że od września 1994 r. jest inwalidką, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji i nie była w stanie pokierować swoimi sprawami. Powyższe pismo Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zakwalifikował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i mając na uwadze datę doręczenia wnioskodawczyni zakwestionowanej przez nią decyzji oraz datę wystąpienia z wnioskiem, a także fakt, że decyzja ta zawierała pouczenie o terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 134 k.p.a. oraz art. 129 § 2 k.p.a. postanowieniem z dnia [...].02.2002 r. Nr [...] odmówił rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu uchybienia terminu, dodając że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła faktu, iż zwłoka nastąpiła bez jej winy. Postanowienie to zaskarżyła skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. R. wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. Uzasadniając skargę skarżąca podnosi, iż od dłuższego okresu czasu bezskutecznie z racji opóźnienia ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pracy w ZSRR w latach 1951 - 1957. Dodaje przy tym, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i przebywa w domu pomocy społecznej. Cierpi na zaniki pamięci i ma trudności z właściwym zrozumieniem treści kierowanych do niej pism. W tej sytuacji nie może budzić zdziwienia, że nie poradziła sobie z właściwym trybem nadania biegu sprawie, a co za tym idzie, że nie ze złej woli uchybiła terminom. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z tej przyczyny, iż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ nie usiłował nawet wyjaśnić rzeczywistego zamiaru strony występującej z pismem opatrzonym datą 20.11.2001 r., które było reakcją na decyzję z dnia [...].10.2001 r., stanowiącą o negatywnym odniesieniu się do żądania M. R., kwalifikując wspomniane pismo wedle własnego uznania jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważyć bowiem należy, iż jakkolwiek z jego treści w sposób jednoznaczny nie wynikało, że zawiera ono prośbę o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to jednak naprowadzone w nim okoliczności dotyczące inwalidztwa skarżącej i braku zdolności do zapewnienia sobie samodzielnie egzystencji, a także samodzielnego pokierowania swoimi sprawami sugerować mogły w świetle okoliczności sprawy, iż istotą żądania skarżącej było właśnie przywrócenie jej wspomnianego terminu, co zdaje się znajdować potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skoro mówi się w nim o braku uprawdopodobnienia przez skarżącą okoliczności dotyczących braku jej winy w zaistnieniu niedochowania przez nią terminu do wystąpienia z wnioskiem. Oznacza to na pewno, iż co do charakteru przedmiotowego pisma zachodziły wątpliwości. Jeżeli zaś tak, to wydając zaskarżone postanowienie organ uchybił fundamentalnym zasadom postępowania administracyjnego wyrażonym w art. 8 k.p.a. zgodnie z którą na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli oraz art. 9, który nakłada na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także obowiązek czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielenia im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Te reguły nabierają szczególnego znaczenia w okolicznościach badanej sprawy, skoro strona informowała o własnej ułomności i braku sprawności w zakresie odnoszącym się do zawiadywania własnymi sprawami. Innymi słowy należy stwierdzić, że z powołanych przepisów wynika ciążący na organie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony, a także obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, co wymaga przecież wyjaśnienia rzeczywistej woli strony jeżeli w tej materii zachodzą wątpliwości. Wbrew tym zasadom organ dowolnie i przedwcześnie zakwalifikował żądanie strony jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co praktycznie prowadzi do pozbawienia skarżącej możliwości dochodzenia swoich praw. Ubocznie jedynie należy zauważyć, iż ekspektatywa uzyskania tych uprawnień przez nią nabiera bardziej realnych kształtów w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003 r. sygn. akt Sk 4/02 zgodnie z którym art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej uznany został za niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji RP. W świetle powyższych wywodów należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesna i jego wydanie winno było być poprzedzone wezwaniem skierowanym do strony dotyczącym sprecyzowania jej żądania. W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie do wystąpienia z przedmiotowym wezwaniem i stosownie do treści zawartej w odpowiedzi na nie podejmie właściwe postępowanie zakończone odpowiednim orzeczeniem. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.Ust. Nr 153, poz. 1270 zwanej dalej w skrócie p.s.a./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.Ust. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm./ należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego oparto w art. 200 p.s.a.