SA/Rz 717/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. B. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 717/02 U z a s a d n i e n i e Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 roku nakazał M. B. zamurować w terminie do dnia 31 pażdziernika 2002 roku otwór okienny i drzwiowy w południowej ścianie wybudowanej bez pozwolenia przybudówki na działce o nr ewid. 1222 w L., nakazując jednocześnie wykonanie otworu drzwiowego w ścianie wschodniej ,celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 103 ust2 ustawy z 7 lipca 1994 Prawo budowlane oraz art. 40 ustawy z dnia 24 pażdziernika 1974 – Prawo budowlane. W uzasadnieniu decyzji organ naprowadził, że jest to ponowne rozpatrzenie sprawy po uchyleniu poprzedniej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 1 pażdziernika 2001 sygn. S.A./Rz 414/00. Sąd ten , po rozpoznaniu skargi Z. K. na postanowienie WINB w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, zalecił organowi, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia daty wybudowania spornego obiektu budowlanego, która to okoliczność ma decydujące znaczenie co do kwalifikacji prawnej decyzji. W dniu 25 stycznia 2002 roku organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną podczas której ustalono, że M. B., w 1994 roku , bez wymaganego pozwolenia na budowę dokonała rozbudowy drewnianego budynku mieszkalnego od jego południowej strony , budując w miejsce starego drewnianego ganku o wymiarach 3,00 x 2,00 m , przybudówkę murowaną o wymiarach 8,10 x 2,98 m. W południowej ścianie przybudówki , w odległości od granicy działki od 2,60 do 2,75 m wykonano jeden otwór okienny i jeden drzwiowy, co narusza par.12 ust.1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, gdyż odległość winna wynosić 4,00 m. W dniu 30 stycznia 2002 roku M. B. złożyła pisemne oświadczenie o zobowiązaniu się do zamurowania okna i drzwi pustakami szklanymi oraz do wykonania drzwi wejściowych do przybudówki od strony wschodniej./k.47/. Od decyzji organu I instancji odwołała się właścicielka sąsiedniej posesji, Z. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie nakazu rozbiórki przybudówki. Jej zdaniem przybudówka została wykonana samowolnie, w zbyt małej odległości od strony jej działki. Domaga się wydania decyzji o rozbiórce, w oparciu o przepis art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, wskazując na okoliczność, że budowa spowodowała dla niej niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych jej nieruchomości. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją [...] z dnia [...] marca 2002 roku po rozpatrzeniu odwołania Z. K. postanowił : - uchylić zaskarżoną decyzję w całości - nakazać M. B. dokonanie rozbiórki murowanej przybudówki dobudowanej do drewnianego budynku mieszkalnego. Organ uzasadnił swoje stanowisko tym, że po przeanalizowaniu akt stwierdził , że żądanie odwołującej się jest uzasadnione. Przybudówka została wybudowana przed rokiem 1995, a zatem sprawę należy rozpatrywać na podstawie prawa budowlanego z 1974 roku. Przepis art. 37 tej ustawy stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obwiązującymi w okresie budowy, podlegają przymusowej rozbiórce(..) gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, ze obiekt: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ naprowadził, że w trakcie postępowania stwierdzono, że przybudówka powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Została ona wzniesiona w odległości 2,70 m od granicy działki Z. K., czym naruszono przepis par. 12 Rozp. MA,GTiOŚ z 3 lipca 1980- r., zgodnie z którym odległość budynku od strony sąsiada winna wynosić 4 m / z otworami / i 3 m przy ścianie pełnej. Nie ma możliwości spełnienia tych warunków , nawet przy zamurowaniu otworów. Nie zachodzi też ust.2 w/w przepisu, bowiem odległość pomiędzy budynkiem M. B. a budynkiem gospodarczym Z. K. jest mniejsza, niż wymagane w/w rozporządzeniem 8,0 m. Skargę na tę decyzję wniosła M. B., wnosząc o jej uchylenie, zarzucając: - naruszenie przepisów prawa budowlanego z 1974 poprzez ustalenie, ze budowa przybudówki powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, - naruszenie przepisów postępowania, tj 7,77,80 k.p.a przez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w szczególności ustalenia, czy zachodzi pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. W uzasadnieniu podniosła,że przybudówka zlokalizowana jest w odległości 2,70 od granicy z działką Z. K. Słusznie zatem organ I instancji nakazał zamurowanie od tej strony otworów , po wykonaniu tego obowiązku nie występuje pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Przybudówka stanowi pierwszy etap projektowanej budowy nowego domu mieszkalnego, którego dalsza realizacja z uwagi na sytuację osobistą i finansową skarżącej wydłuża się w czasie. Jest ona połączona funkcjonalnie ze starym budynkiem i została wybudowana w miejsce drewnianego ganku. Dokonanie rozbiórki oznacza pozbawienie skarżącej dachu nad głową. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2002 roku NSA wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutów skargi odpowiedział, że NSA w wyroku z 1 pażdziernika 2001 stwierdził, że nie można uznać przybudówki za część nowobudowanego budynku, ale stanowi on samowolę budowlaną. Nadto nie zostały zachowane przepisowe odległości pomiędzy budynkami . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone / a do takich należy niniejsza sprawa / podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując w ramach postępowania sądowo administracyjnego kontroli zaskarżonego aktu, Sąd bada jego zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonego aktu administracyjnego z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo. Oceniając zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ,Sąd doszedł do przekonania, że zarówno ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 24 pażdziernika 1974 roku – Prawo budowlane i przepisów postępowania administracyjnego. Przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie do sygn. SA./Rz 414/00 toczyła się w 2001 roku sprawa ze skargi Z. K. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych na działce o nr ewidencyjnym 1222 w L. W uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 1 pażdziernika 2001 roku Sąd ten, uchylając decyzje organów obu instancji stwierdził, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a to art. 7,art.77 i art. 80 , zgodnie z którymi organ orzekający w sprawie ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Sąd stwierdził , że od prawidłowego ustalenia stanu faktycznego uzależniona jest kwalifikacja prawna, która powoduje różne skutki prawne, dlatego zalecił organom, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe w celu ustalenia daty wybudowania spornego obiektu budowlanego. Rozpoznając ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej ustalił jedynie, ze przedmiotowy obiekt budowlany M. B. wybudowała w 1994 roku. Jest to ustalenie zbyt ogólne. W protokole rozprawy administracyjnej z dnia 25 stycznia 2002 zawarte są sprzeczne informacje dotyczące daty budowy. Z. K. oświadczyła , że skarżąca wykonała roboty budowlane w maju 1994 roku, natomiast wg twierdzeń skarżącej oraz świadków przez nią zawnioskowanych – roboty budowlane wykonała po uzyskaniu pozwolenia na rozbudowę domu, noszącego datę 30 wrzesień 1994 roku. Na dowód tego M. B. przedłożyła rachunek uproszczony z dnia 30 listopada 1994 roku za wykonanie instalacji elektrycznej w przedmiotowym budynku. Dołączona do akt sprawy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego nr [...] z dnia [...].09.1994 roku , w której organ zatwierdza plan realizacyjny zagospodarowania działki nr 1222 i udziela M. B. pozwolenia na budowę nie zawiera informacji odnośnie odległości od granicy działki Z. K. W aktach brak jest też projektu budynku , co pozbawia Sąd możliwości dokonania oceny, czy przedmiotowa przybudówka ma związek z rozbudową objętą pozwoleniem , a także , jakie odległości przewidział projektant pomiędzy projektowanym budynkiem, a granicami działki. Skarga zarzuca bowiem, że przybudówka stanowi pierwszy etap projektowanej budowy nowego budynku, którego dalsza realizacja z uwagi na sytuację osobistą i finansową skarżącej ulega przedłużeniu w czasie. Brak pełnych informacji nie pozwala Sądowi odnieść się do postawionych zarzutów. Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji i nakazując inwestorce dokonanie rozbiórki murowanej przybudówki stwierdził istnienie przesłanek z przepisu art. 37 ust.1 pkt 2, bowiem , zdaniem organu, budowa przedmiotowej przybudówki powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Organ nie uzasadnił szerzej swego stanowiska, a odniósł się jedynie do naruszenia przepisów par 12 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Pozbawienie Sądu możliwości wglądu do projektu rozbudowy i nie wyjaśnienie ważnych dla rozstrzygnięcia okoliczności , nie pozwala na ocenę, czy rzeczywiście wymieniony przepis w/w rozporządzenia został naruszony. Należy podkreślić, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zgodne, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 pażdziernika 1974 roku – prawo budowlane, jako środek bardzo dla inwestora dolegliwy, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. . Przepisy art. 37 i 40 prawa budowlanego z 1974 roku zawarte w rozdziale tej ustawy zatytułowanym "Roboty budowlane oraz nadzór nad ich wykonywaniem" nie mają charakteru przepisów karnych, ich celem nie jest represja, lecz usunięcie samowoli budowlanej ./ orzeczenie NSA IV S.A. 83/89 ONSA 1989/38 /. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali dokładną datę wybudowania przedmiotowej przybudówki. Ponieważ obie strony, zarówno Z. K., jak M. B. są zainteresowane w sprawie, należy przeprowadzić z urzędu inne dowody umożliwiające ustalenie tej okoliczności, w myśl zasady prawdy obiektywnej zawartej w przepisie art. 7 k.p.a zobowiązującej organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy wzięciu pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu strony Należy również przeprowadzić dowód z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji zatwierdzającej ten projekt i wydającej pozwolenie na budowę , celem ustalenia odległości tego obiektu od granic działki 1222 i ustalenia, czy przedmiotowa przybudówka mieści się w granicach tego projektu. Należy również dokonać oceny, a następnie uzasadnić ,czy przedmiotowy obiekt , lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i uwzględnieniu złożonych wniosków dowodowych. Odnośnie zarzutu podniesionego przez uczestniczkę Z. K., że skarga nie pochodzi od skarżącej M. B., Sąd stwierdza,że nie przeprowadza dowodów z opinii biegłych, a zgodnie z przepisem art. 106 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może z urzędu lub na wniosek przeprowadzać dowody uzupełniające z dokumentów , jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie podziela słuszności zarzutu podniesionego przez uczestniczkę i stwierdza, ze może ona skorzystać z innych przysługujących jej środków i prawnych do wyjaśnienia powyższej okoliczności. Wskazując na powyższe, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie i uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, przy zastosowaniu przepisu art. 145 par 1 ust1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ), orzekając o kosztach na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.