SA/Rz 717/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A." A. O. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej skargę oddala SA/Rz 717/03 Uzasadnienie Komendant Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w B. decyzją z dn. [...].10.2002r. nr [...] nałożył na A. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod firma Przedsiębiorstwo "A." z siedzibą w J. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. Kara została nałożona z tytułu wykonywania transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach oraz wykonywania przewozu okazjonalnego bez odpowiedniego zezwolenia. W podstawie prawnej decyzji powołano art.93 ust.1 ustawy z dn.6.09.2001r. o transporcie drogowym oraz odwołano się do ustaleń protokołu kontroli nr [...] z dn.26.10.2002r. Decyzję sporządzono na wzorze urzędowym, a w miejscu opisu naruszeń prawa, za jakie wymierzono karę pieniężną organ przywołał art.92 ust. 1 pkt 6 w zw. z art.87 ust.1 oraz art.92 ust.1 pkt 2 w zw. z art.18 ust.2 ustawy o transporcie drogowym. Z protokołu kontroli zalegającego w aktach wynika, że na przejściu drogowym w B. funkcjonariusz Straży Granicznej poddał w dn.26.10.2002r. kontroli autobus należący do "A." A. O., kierowany przez L. Z., a trakcie kontroli stwierdzono dwa naruszenia prawa. Protokół stwierdzający te naruszenia został podpisany przez kierowcę. W protokole znajduje się oświadczenie kontrolowanego, że nie posiadał opłaty za korzystanie z dróg krajowych z uwagi na brak możliwości zaopatrzenia się w nią, zaś wyjeżdżał okazjonalnie po grupę turystyczną na Węgry, którą zawiózł tam inny przewoźnik. Autobus skierowano do czasu uiszczenia kary pieniężnej na parking graniczny. Oświadczenie o charakterze wyjazdu złożył drugi z kierowców – S. K. W aktach sprawy zalega także kserokopia notatki służbowej, sporządzonej przez starszego kontrolera GPK SG B. por. M. P., z której wynikać ma, iż kontrolowani nie posiadali formularza jazdy, przedstawiając jedynie niewypełniony druk in blanco, nie posiadali zezwolenia na przejazdy okazjonalne oraz nie posiadali dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kontrolowani zgłosili się na granicy ok. godz. 1.20, a po nałożeniu kary pieniężnej i wykupieniu opłaty za przejazd i wypełnieniu formularza jazdy w ten sposób, że kierowcą był L. Z., zaś pasażerem S. K. umożliwiono im przekroczenie granicy państwa. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. O., podnosząc iż kierowca wjechał na przejście graniczne ok. godz. 0.32 w dn.26.10.2002r., nie posiadał opłaty za przejazd, ale chciał takową wykupić na przejściu granicznym. Na granicę pojazd wjechał później niż wynikać to miało z ustaleń wewnętrznych w przedsiębiorstwie, z uwagi na trudne w tym dniu warunki atmosferyczne. Odwołujący naprowadzał, że kierowcy posiadali opłatę z tytułu poruszania się po drogach krajowych za dzień 25.10.2002r. Karę za brak zezwolenia na przejazd okazjonalny odwołujący się uznał za absurdalną, wywodząc że kontrolujący nie poprosili kierowcy pojazdu o tzw. eurolistę, która prawidłowo wypełniona znajdować miała się w pojeździe. A. O. wskazał, że formularz jazdy z jednym pasażerem został uwzględniony przy powrocie autobusu w dn.3.11.2002r.. Powołując się na osobistą interwencję na przejściu granicznym w B. w dn.26.10.2002r. odwołujący uznał postawę kontrolującego funkcjonariusza Straży Granicznej za arbitralną, zaś wydaną decyzję za krzywdzącą. Organ I instancji nie uwzględnił odwołania we własnym zakresie, dodatkowo wskazując w piśmie z dn.18.11.2002r., że kierowcy nie posiadali dowodu uiszczenia opłaty, złożone zaś oświadczenie co do charakteru jazdy uprawniało do twierdzenia o braku zezwolenia na przejazd okazjonalny. Pojazd opuścił przejście graniczne po wypełnieniu formularza jazdy oraz wykupieniu opłaty. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dn. [...].12.2002r. utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że prawidłowo zakwalifikowano przejazd nie jako przejazd okazjonalny bez potrzeby posiadania stosownego zezwolenia, wymaganego przez art.18 ust.2 ustawy o transporcie drogowym, nie zachodziły natomiast warunki do zwolnienia od obowiązku posiadania takiego zezwolenia. Organ odwoławczy przyjął, powołując się na ustalenia organu I instancji, że kontrolowani nie posiadali wypełnionego formularza jazdy. Co do braku opłaty II instancja uznała, że fakt ten został nawet przyznany w odwołaniu. Przyjmując, że decyzja i kwoty nałożonych kar zostały wydane przez właściwy organ, w ramach posiadanych uprawnień uznano, że odwołanie nie jest zasadne. Skargę na powyższą decyzję (błędnie określaną jako odwołanie) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie A. O. W skardze podniósł, że kierowca wjechał na przejście graniczne wg wskazań tachografu w dn.26.10.2002r. o godz. 0.32 i chciał wykupić "winietkę", ale uniemożliwiono mu to nakładając karę pieniężną w kwocie 4 000 zł z tytułu braku opłaty za przejazd po drogach krajowych. Druga część kary to 8 000 zł za przejazd bez zezwolenia. Karę powyższą skarżący uznaje za bezpodstawną, gdyż nie był to przejazd okazjonalny lecz turystyczny, a ustawa o transporcie drogowym na tego typu przejazd nie wymaga zezwolenia. Skarga nie wskazuje kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, ograniczając się do stwierdzenia, iż skarżący nie zgadza się z postanowieniami protokołu oraz wydanych decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Postanowieniem z dn.26.01.2003r. SA/Rz 16/03 NSA OZ w Rzeszowie odrzucił skargę A. O. z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący złożył prośbę o przywrócenie tego terminu, która została uwzględniona, albowiem kolejnym postanowieniem SA/Rz 16/03 z dn.28.04.2003r. Sąd przywrócił termin do uiszczenia wpisu sądowego. W piśmie procesowym z dn.19.05.2003r. skarżący podniósł zarzut naruszenia art.92 ust.1 pkt 2 i 6 w zw. z art.18 ust.3 ustawy o transporcie drogowym, wywodząc iż błędnie organy zinterpretowały charakter przewozu. Podtrzymał ponadto okoliczności związane z brakiem opłaty za przejazd, z powodu warunków atmosferycznych, domagając się uchylenia obu decyzji oraz zasądzenia "kosztów postępowania administracyjnego". W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, odwołując się do ustaleń przed organami w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, zwana dalej Ppsa), zaś podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu, z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ja w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Skarga nie jest zasadna. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji reguły prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej transport drogowy, normowała ustawa z dn.6.09.2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 z 2001r., poz.1371 ze zm., zwana dalej utg) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. W myśl art.87 ust.1 utg "podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust.4 (przepis ten dotyczy przewozu za pomocą taksówki), jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, a ponadto w transporcie drogowym osób: 1)a) przy wykonywaniu przewozów regularnych, przewozów regularnych specjalnych, przewozów wahadłowych lub okazjonalnych – odpowiednie zezwolenie, b) przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych lub wahadłowych, a także przewozów na potrzeby własne – formularz jazdy". Odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty ustawodawca obciążył przedsiębiorcę (art.87 ust.3 utg). Kontrolę dokumentów w tym zakresie może wykonywać funkcjonariusz Straży Granicznej (art.89 ust.1 pkt 4 utg). Postępowanie kontrolne uregulował w rozporządzeniu z dn.16.05.2002r. Minister Infrastruktury w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz.U. Nr 120, poz.1025). W myśl § 3 cyt. rozporządzenia kontrolowany jest obowiązany umożliwić kontrolującemu przeprowadzenie czynności kontrolnych, a w szczególności: 1) udzielać wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji objęte zakresem kontroli, 3) udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli, 4) udostępnić pojazd, 5) umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego, 6) umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli. Kontrolujący dokonuje ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów, dowodami mogą być w szczególności: dokumenty, pisemne wyjaśnienia kontrolowanego, oględziny. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzany jest protokół o wzorze wskazanym w w/w rozporządzeniu. Protokół kontroli podpisują kontrolujący i kontrolowany, oryginał protokołu zatrzymuje kontrolujący, a kopię przekazuje kontrolowanemu. Jeżeli w czasie kontroli kontrolujący stwierdził nieprawidłowości uzasadniające nałożenie kary pieniężnej, sporządza decyzję o wymierzeniu stosownej kary i przekazuje oryginał decyzji kontrolowanemu, a jej kopię wraz z protokołem kontroli przekazuje niezwłocznie Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego (§§ 4-7 cyt. rozporządzenia). W stanie faktycznym sprawy kontrolę przeprowadził funkcjonariusz Straży Granicznej, a więc podmiotu uprawnionego ustawowo do przeprowadzenia kontroli wykonywania transportu drogowego. Z kontroli sporządzono protokół na wzorze urzędowym, a stwierdzając nieprawidłowości wydano stosowną decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, wydanej także na wzorze urzędowym. Ustalając stan faktyczny oparto się na wyjaśnieniach osób kontrolowanych – kierowców "A." L. Z. i S. K., złożonych bądź to do protokołu kontroli, bądź to w formie odrębnego pisemnego oświadczenia. Obydwa te oświadczenia zgodnie potwierdzają fakt wykonywania przejazdu okazjonalnego na Węgry, po grupę turystyczną, którą zawiózł tam inny przewoźnik. Kierowcy nie posiadali karty opłaty za przejazd po drogach krajowych (fakt ten przyznano w protokole kontroli). Z tych przyczyn ustalenie stanu faktycznego sprawy było prawidłowe, a zarzuty skargi w tym zakresie nieuprawnione. Dodać należy, że fakt iż skarżący przybył w dniu kontroli na przejście graniczne i znał całą sytuację nie zmienia tej oceny. Z doświadczenia życiowego można wywodzić, że skarżący mógł w tym samym dniu złożyć oświadczenia np. co do posiadania formularza jazdy. Takiego oświadczenia skarżący przedsiębiorca nie zgłaszał, czyniąc to dopiero z chwilą złożenia odwołania. Fakt braku posiadania stosownej opłaty za korzystanie z dróg krajowych został stwierdzony bezspornie, z tych względów należy rozważyć, czy okoliczności podnoszone w odwołaniu, a następnie w skardze, co do okoliczności uniemożliwiających zaopatrzenie się w opłatę winien uwzględniać organ nakładający karę pieniężną za brak opłaty. Stosownie do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn.14.12.2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz.1684) przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu. Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób odmienny, niż przewiduje to cyt. rozporządzenie, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Bezspornym jest, że kontrolowani nie posiadali karty opłaty wypełnionej prawidłowo. Z tej przyczyny prawidłowo organ uznał, że zachodzi przypadek wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (art.92 ust.1 pkt 6 utg) i zasadnie z tej przyczyny wymierzył karę. Okoliczności związane z kwestionowaniem wjazdu na przejście graniczne, posiadanie karty opłaty za dzień poprzedzający dzień dokonywania kontroli, warunków drogowych uniemożliwiających zaopatrzenie się w kartę opłaty są bez znaczenia. Przeciwnie, przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą profesjonalnie winien uwzględniać np. warunki drogowe, tak by tę działalność transportową wykonywać zgodnie z obowiązującym prawem. Nietrafnym jest także zarzut błędnego określenia charakteru przejazdu. W myśl art.18 ust.2 utg wykonywanie przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wymaga zezwolenia wydanego przez organ, o którym mowa w ust.1 pkt 2 (ministra właściwego do spraw transportu), z zastrzeżeniem ust.3. Nie wymaga takiego zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli: 1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego, albo 2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo 3) polega ona na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2 (art.18 ust.3 utg). Biorąc pod uwagę wyjaśnienia kontrolowanych organ prawidłowo uznał, że przejazd miał charakter okazjonalny, na który należało posiadać zezwolenie. Podnoszone zarzuty w skardze, że w pojeździe znajdował się formularz jazdy nie mogą zostać wzięte pod uwagę. Po pierwsze pozostaje to w sprzeczności z wyjaśnieniami kontrolowanych, a po drugie to sami kontrolowani mieli obowiązek przedstawić dokumenty mające związek z przedmiotem kontroli. Pozostaje to wreszcie w sprzeczności z doświadczeniem życiowym, które nakazuje nie uwzględnić oświadczenia, wedle którego przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego wysyła za granicę autobus marki Neoplan, z tym że kierowca tego przedsiębiorcy za pasażera ma wyłącznie innego kierowcę tej firmy. Zasadnie zatem organ kontroli uznał, że zachodzi przesłanka z art.92 ust.1 pkt 2 utg. Ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji przewidywała w art.92 ust.1, iż podmiot wykonujący transport drogowy, dokonujący określonych w tym przepisie naruszeń prawa podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 15.000 zł. Art.92 ust.2 utg zawierał delegację dla Ministra Infrastruktury do określenia wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o jakich mowa w ust.1, zróżnicowanych w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Minister Infrastruktury wykonując tę delegację wydał rozporządzenia z dn.3.07.2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz.999). Wysokość kar w załączniku do cyt. rozporządzenia z tytułu naruszenia, o jakim mowa w art.92 ust.1 pkt 2 utg została określona na kwotę 8.000 zł, zaś z tytułu naruszenia, o jakim mowa w art.92 ust.1 pkt 6 utg została określona na kwotę 4.000 zł. Łączna kwota kary wymierzonej decyzją organu I instancji wyniosła 12.000 zł i nie przekroczyła kwoty określonej w art.92 ust.1 in fine utg. Oznacza to, że wydając decyzję organ I instancji prawa nie naruszył, zarzutu takiego nie można również przypisać organowi I instancji, utrzymującemu te decyzję w mocy. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd skargę oddalił na zasadzie art.151 Ppsa.