SA/Rz 78/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska (spr.) Sędzia AWSA Małgorzata Niedobylska Sędzia WSA Kazimierz Włoch Protokolant st.ref. Bernadetta Krztoń po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 2001r. Nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego "A" Spółka z o.o. kwotę 103,10zł (słownie sto trzy złote 10/100) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. 09-02-10bj SA/Rz 78/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia (...) grudnia 2001r(...) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) grudnia 2000r. nr (...) w przedmiocie określenia od "A" Sp. z o.o. w K. opłaty manipulacyjnej dodatkowej". Jako podstawę materialnoprawną decyzji orzekający organ powołał art. 262, art. 39 i art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23, poz. 117 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący w dniu (...) marca 1998r., zgodnie ze zgłoszeniem celnym SAD nr (...) zgłosił towar do procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. W wyniku przeprowadzonej rewizji, funkcjonariusze celni stwierdzili różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w postaci nadwyżki 2 sztuk prętów z brązu aluminiowego fi 1.875-214 LB o wadze 97,07 kg. Zgodnie z art. 276 § 2 Kodeksu celnego, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny, lub od osoby, która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. W przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 276 § 2 Kodeksu celnego, wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Powyższy przepis, jak również inne przepisy prawa celnego, nie przewidują możliwości odstąpienia od wymiaru wyżej wymienionej opłaty. Organ celny nie jest uprawniony do odstąpienia od tego wymiaru również w sytuacji, gdy różnica między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej (nadwyżka towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokumentach) powstała na skutek okoliczności, na które Strona nie miała wpływu. Wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej osobie, która wprowadza towar na polski obszar celny lub osobie, która przejmuje odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu, jest sankcją za niedopełnienie przez tę osobę obowiązku celnego, jakim jest posiadanie pełnej wiedzy o towarach przedstawionych organowi celnemu, a także obowiązku przedłożenia organowi celnemu dokumentów stwierdzających rodzaj, jakość i ilość sprowadzanego z zagranicy towaru. Przepis art. 276 § 2 Kodeksu celnego wyraźnie wskazuje, że opłatę manipulacyjną dodatkową pobiera się od osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny, o ile odpowiedzialności za ten towar nie przejęła inna osoba. Z powyższego przepisu nie wynika dla organów celnych obowiązek badania, w jakich okolicznościach i z jakiego powodu doszło do powstania różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie jest również uzależniony od winy osoby, która wprowadziła towary na polski obszar celny lub osoby, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu. Wobec braku określenia w powyższym przepisie innych kryteriów, decydującym momentem dla ustalenia granic tej odpowiedzialności powinna być chwila dokonania przez organ celny rewizji celnej towaru, w wyniku której wykryto nieprawidłowości. W niniejszej sprawie zgłoszenie celne złożyła firma "A" K. Sp. z o.o., przejmując z tą chwilą odpowiedzialność za ten towar przed organami celnymi. W przypadku zatem, gdy rewizja celna odbywa się po złożeniu zgłoszenia, opłatą manipulacyjną dodatkową należy obciążyć zgłaszającego, gdyż wykazanie różnicy w wyniku rewizji celnej następuje w czasie, gdy na osobie tej ciąży odpowiedzialność za towar. Jednocześnie Prezes Głównego Urzędu Ceł zauważa, iż przytoczony przez Stronę w odwołaniu wyrok SN Sygn. Akt III ARN 61/94 z dnia 23 listopada 1994r. nie dotyczy wykładni przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego. W stosunku do powołanego wyżej przepisu nie ma dotychczas ustalonego orzecznictwa ani Naczelnego Sądu Administracyjnego ani Sądu Najwyższego. Cytowany przez Stronę wyrok, z którego wywodzi się zasadę, iż wybór podmiotu, od którego w wypadku ujawnienia w wyniku rewizji towaru nie zgłoszonego do odprawy celnej należy pobrać opłatę manipulacyjną nie może być dowolny, lecz wynikać z całokształtu okoliczności sprawy i uwzględniać to, czyje działania doprowadziły do sytuacji, o której mowa w powyższym przepisie, odnosi się do stanu prawnego obowiązującego jeszcze przed wejściem w życie Kodeksu celnego. Na decyzję tę "A" K. Spółka z o.o. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ, w sposób dowolny wybrał osobę zobowiązaną do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Po uchyleniu decyzji wymierzającej tę opłatę firmie spedycyjnej, nie umarzając postępowania, organ wydał kolejną decyzję zobowiązującą do jej zapłaty skarżącą. Skarżący nie miał związku ze sprawą, a już na pewno nie miał wpływu na działania zagranicznego dostawcy towaru. W ocenie skarżącego z treści art. 276 § 2 kodeksu celnego nie wynika obligatoryjny nakaz jego stosowania, a w braku winy, organ zobligowany jest od odstąpienia od jego zastosowania. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego III ARN 61/94 skarżący naprowadził, że niedopuszczalnym jest obciążanie opłatą manipulacyjną dodatkową podmiotu wybranego w sposób dowolny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w decyzji dodatkowo naprowadzając, że postępowanie wobec firmy spedycyjnej "B" Sp. z o.o. zostało zakończone decyzją Dyrektora urzędu Celnego z dnia (...) listopada 2000r. nr (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu z innych powodów niż podniesione w skardze. Z treści art. 200 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./, mającego zastosowanie na podstawie art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23, poz. 117 ze zm./ wynika, ze przed wydaniem decyzji organ, wyznacza stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z uwagi na to, że art. 278 Kodeksu celnego zalicza do organów administracji państwowej w sprawach celnych zarówno Prezesa Głównego Urzędu Ceł jak i Dyrektora Urzędu Celnego należy przyjąć, że obowiązek wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego ciąży na każdym z tych organów, a więc również na organie odwoławczym. Dokonując wykładni przepisu art. 200 § l Ordynacji podatkowej należy opierać się na treści ogólnej zasady czynnego udziału strony, a z zasady tej wynika prawo strony "do ostatniego słowa", przez co należy rozumieć nie tylko prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, lecz także prawo do ustosunkowania się co do zgłoszonych żądań przez inne strony oraz stanowisko do oceny wartości dowodowej zebranych środków dowodowych i oceny prawnej. Należy zwrócić uwagę na fakt, że nawet jeśli w postępowaniu przed organem odwoławczym nie doszło do uzupełnienia dowodów, to w istocie rzeczy organ ten nie orzeka na podstawie tego samego materiału dowodowego który zgromadzony został w postępowaniu pierwszej instancji gdyż materiał ten zostaje poszerzony o stanowisko organu I instancji dotyczące przedstawionych w odwołaniu zarzutów. W rozpoznawanej sprawie, jakkolwiek organ II instancji utrzymał decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w mocy, to jednak dokonał ustaleń w zakresie zmian umowy Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i nie wyznaczył stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wskazać również należy, że niewykonanie przez organ obowiązku wyznaczenia stronie terminu wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oznacza naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, a to stanowi kwalifikowana wadliwość tego postępowania. Z przyczyn wyżej wskazanych przedwczesnym jest wypowiadanie się przez Sąd w kwestiach merytorycznych. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 132, art.142 § l, art. 145 § l pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 211 i art. 212 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.