SA/Rz 928/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 928/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2003r. Nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w J. Os. P. – utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 §1 pkt 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz.960). Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek E. K., która podała, że b. mąż nie mieszka w lokalu, gdzie jest zameldowany od kilku lat a w grudniu 2002 r. zawarł nowy związek małżeński i obecnie mieszka w nowo wybudowanym domu. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2003r. opisaną wyżej orzekł o wymeldowaniu A. K.o z pobytu stałego w J., Os. P. W uzasadnieniu decyzji podał, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż A. K. opuścił dobrowolnie, bez wymeldowania lokal mieszkalny. Od decyzji tej A. K. złożył odwołanie do Wojewody [...] twierdząc, że jest ona niesłuszna i zawiera wiele niejasności. Mieszkanie jest własnościowe i on spłaca kredyt zaciągnięty na jego nabycie. Nie opuścił go dobrowolnie , jako że to była żona wymieniła zamki w drzwiach i uniemożliwiła mu wejście do mieszkania, o czym zawiadomił Policję. Wystąpił też do Prokuratury gdzie uznano , iż zachowanie żony nie jest deliktem karnym. Wniósł zatem sprawę do Sądu o ochronę własności zarejestrowaną pod sygn. [...]. Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej motywach podniósł, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. o niezgodności art.9 ust. l ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją R.P. organ meldunkowy może badać w chwili obecnej jedynie kwestię opuszczenia lokalu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy i wydać na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Sprawa wymeldowania A. K. była rozpatrywana tak przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy pod kątem spełnienia przesłanek do wymeldowania z pierwszego ze stanów faktycznych, o których mowa w przepisie art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, tj. opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Postępowanie administracyjne wykazało w sposób jednoznaczny, że A. K. lokal mieszkalny usytuowany na Os. P. w J. opuścił a opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Dowodem na to są zeznania wnioskodawczyni E. K. złożone w dniu 24 lutego 2003 r. oraz samego odwołującego złożone w dniu 18 lutego 2003r. Wynika z nich, że od roku 2000 nie mieszka w przedmiotowym lokalu i nie ma zamiaru do niego wracać. Poinformował również, że od grudnia 2002r. pozostaje w nowym związku małżeńskim. O opuszczeniu lokalu świadczy uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego [...] Ośrodek Zamiejscowy [...] Wydział Cywilny z dnia 30 kwietnia 2002r. Sygn.akt [...] orzekającego rozwód małżeństwa E. i A. K., z którego wynika, że A. K. cyt. "nie widzi możliwości wspólnego zamieszkania i do niego nie wróci". Wprawdzie odwołujący oświadczył, że opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek wymiany przez b. żonę zamków w drzwiach wejściowych, to jednak nie przedłożył żadnych stosownych dokumentów świadczących o podjętych działaniach na drodze prawnej celem zmiany istniejącej sytuacji. Ponadto w aktach sprawy zalega pismo Sądu Okręgowego [...] Ośrodek Zamiejscowy [...] Wydział Cywilny z dnia 10 marca 2003r. Sygn. akt [...] z którego treści wynika, że nie orzekano o sposobie korzystania z mieszkania, gdyż od kilku lat w nim nie zamieszkuje. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli osoba, w stosunku do której został zastosowany przymus opuszczenia lokalu nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, to opuszczenie należy uznać za dobrowolne . Roszczenie wynikające z posiadania zgodnie z art. 344 § 2 k.c. wygasa po upływie l roku od opuszczenia lokalu / wyrok S.A./Rz 685/00/. Fakt opuszczenia przez A. K. lokalu potwierdziły również oględziny przeprowadzone w dniu 5 marca 2003r. podczas których stwierdzono , że odwołują się w nim nie mieszka a rzeczy należące do niego spakowane od kilku lat są do odebrania. Opuszczenie lokalu rozpatrywać należy w aspekcie "zamiaru" powrotu osoby do dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Na prawną konstrukcję pobytu stałego składają się dwa elementy : przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz zamiar stałego przebywania. Stałe przebywanie to takie, które ma na celu założenie w danym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów czyli aktualnego centrum życiowej działalności człowieka ( wyrok S.A./Rz 308/96). Z materiałów sprawy wynika, że A. K. swoje życie osobiste skoncentrował poza lokalem mieszkalnym usytuowanym w J. Os. P. w J. Oznacza to, że spełnione zostały przesłanki konieczne do wymeldowania A. K. z pobytu stałego w J., Os. P. określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mianowicie nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu mające charakter trwały, bez dokonania wymeldowania. Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądu administracyjnego zameldowanie ma charakter czysto rejestracyjny, służący rejestracji stanu rzeczywiście istniejącego, co do faktu przebywania w miejscu zameldowania, w związku z czym winno ono odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy a nie służyć fikcji meldunkowej (wyrok S.A./Rz 2104/99 z 15 czerwca 2001r.) Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ II instancji podkreślił, że nie kwestionuje prawa współwłasności lokalu będącego przedmiotem sporu lecz sprawa podziału majątku dorobkowego pozostaje w gestii sądu powszechnego. Organ meldunkowy stwierdza natomiast na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że odwołujący nie mieszka w lokalu, którego decyzja dotyczy a jego zameldowanie stanowi fikcję prawną. Skargę na te decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. K. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. W skardze ponowił zarzuty odwołania dodając, że przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie oparto się tylko na zeznaniach wnioskodawczyni. Podkreślił, że wnosił o ochronę posiadania ale sąd , który orzekał w sprawie rozwodowej nie wypowiedział się o mieszkaniu. On zamierza w niedługim czasie wnieść pozew w tej sprawie. W nowym domu nie mieszka, bo nie jest on wykończony. Ma zamiar powrócić do mieszkania , w którym jest zameldowany. Do skargi dołączył kserokopię pozwu o ochronę własności, i postanowienia o uznaniu się niewłaściwym w tej sprawie przez Sąd Rejonowy [...] i przekazaniu go do Sądu Okręgowego [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. W polemice ze skargą zaznaczył, że skarżący istotnie wniósł pozew o ochronę własności, który rozpoznawany był w toku postepowania rozwodowego. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Sąd uznał, iż brak jest podstaw do orzekania o sposobie korzystania z lokalu, skoro skarżący od kilku lat w nim nie zamieszkuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - decyzja administracyjna, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z przyczyn odmiennych, niż w niej podniesione. Decyzja ta została wydana w następstwie odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji. Odwołanie jest rodzajem szczególnym pisma ( podania), stąd musi odpowiadać wymogom wynikającym z art. 63 kpa. Przepis ten stanowi, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu ( §1) Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (§ 2) Po myśli art. 63 §3 kpa podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu . Zgodnie z art. 64 § 1 kpa, jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli natomiast podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania ( art. 64 §2 kpa). Z przepisów tych wynika, że do obligatoryjnych elementów odwołania należy podpis odwołującego. Podpis w znaczeniu powszechnie używanym oznacza napisany lub uwierzytelniony znak ręczny ( odcisk palca). Przepisy kpa nie dają podstaw do nadania pojęciu "podpis" odmiennego znaczenia od powszechnie używanego. Nie może być zatem uznane za podpis w tym rozumieniu imię i nazwisko wypisane maszyną, odciśnięte przy pomocy stempla, odbite z matrycy, itp. Brak własnoręcznego podpisu na odwołaniu obliguje organ do wezwania do uzupełnienia pisma w terminie siedmiu dni, z tym jednakowoż zastrzeżeniem, że nieuzupelnienie tego braku w terminie skutkuje niedopuszczalnością odwołania stwierdzaną przez organ odwoławczy w trybie art. 134 kpa a nie pozostawieniem go bez rozpoznania ( patrz: wyrok NSA z 22. 12.1998r. II SA4842/97 Zbiór komputerowy Orzecznictwa - LEX nr 37 160 i z 15.09 2000r. IIISA417/00 - LEX 47217.) Niewezwanie odwołującego do uzupełnienia braku odwołania w postaci braku podpisu stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takim oto naruszeniem dotknięta jest decyzja zaskarżona wydana w następstwie odwołanie podpisanego imieniem i nazwiskiem skarżącego napisanym na maszynie. Na odwołaniu brak podpisu skarżącego. Mimo to, organ II instancji rozpoznał odwołanie bez uzupełnienia tego braku, co narusza przepis art. 64 §1 i 2 kpa. W postępowaniu ponownym niezbędne będzie usunięcie tego braku. Jego usunięcie otworzy drogę do rozpoznania odwołania. Z uwagi na brak podpisu na odwołaniu, który to brak w razie nie uzupełnienia skutkować winien stwierdzeniem jego niedopuszczalności, ustosunkowanie się przez Sąd do merytorycznych zarzutów skargi byłoby przedwczesne. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.