SA/Rz 933/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska (spr.) AWSA Małgorzata Niedobylska Protokolant ref. staż. T. Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 12 paździrnika2004 r. na rozprawie - sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej - skargę oddala - SA/Rz 933/02 U Z A S A D N I E N I E Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia (...) kwietnia 2002r. (nr (...)) – wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn.zm.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. nr 23, poz. 117 z późn.zm.) i art. 85 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (tj. Dz.U. 1994, nr 71, poz. 312 z późn.zm.) – utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) września 2001r. (nr (...)) odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego – adresowanej do J. P. – z dnia (...) października 1994r. (nr (...)). W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wyjaśnił, iż Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia (...) kwietnia 1994r. (nr (...)) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wprowadzenia na polski obszar celny samochodu osobowego marki Subaru nr nadwozia JF1KJ6JLO-1G012421, rok produkcji 1986, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 1994r. nr j.w. nakazał J. P. powrotny wywóz w/w samochodu. Z uwagi na niewykonanie nakazu decyzją z dnia [...] października 1994r. nr j.w. Dyrektor Urzędu Celnego uznał odprawę czasową w/w samochodu za ostateczną oraz wymierzył należności celne. Powyższe decyzje oraz inne pisma były wysyłane J. P. na wskazany w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. adres do doręczeń w kraju tj. B. M., ul. J. U.. Decyzją z dnia (...) grudnia 1999r. (nr (...)) Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził nieważność w/w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...)października 1994r. w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. W piśmie z dnia 19 września 2000r. uzupełnionym pismem z dnia 7 lutego 2001r. J. P. wniósł o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) października 1994r. oraz o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej w/w decyzją na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej, z uwagi na fakt, iż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia (...) lipca 2001r. (nr (...)) Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] września 2001r. nr j.w. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia (...) października 1994r. W odwołaniu od powyższej decyzji J. P., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata – zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Odwołujący się podniósł, iż forma doręczenia na wskazany adres dla doręczeń w kraju jest formą doręczenia zastępczego, opartego na domniemaniu, że strona będzie w ten sposób mogła zapoznać się z treścią decyzji. Domniemanie to, będące podstawą uznania doręczenia za skuteczne może być przez stronę obalone. Adresat decyzji może wszelkimi środkami dowodowymi udowadniać, że faktycznie z winy osoby trzeciej uniemożliwiono mu zapoznanie się z treścią wydanej w jego sprawie decyzji i zaskarżenie jej. Odwołujący się wnosił w postępowaniu przed organem I instancji o przeprowadzenie dowodów, które fakt ten mogłyby wykazać, jednakże wniosek jego nie został uwzględniony. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Prezes GUC decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. - która jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił bowiem stanowisko organu I instancji, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 26 października 1994r. została doręczona prawidłowo, a zatem brak jest podstaw do jej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym. J. P. – jako osoba stale przebywająca za granicą – wskazał w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. adres do doręczeń w kraju: B. M. U. D.. Na adres ten skierowano zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 21 kwietnia 1994r. i decyzję z dnia (...) sierpnia 1994r., jak i decyzję z dnia (...) października 1994r. W każdym przypadku odbiór pism kwitowany był przez domownika i w żadnym razie nie odmówiono przyjęcia korespondencji. Doręczenia te były skuteczne i zgodne z prawem. Za odrębną kwestię organ odwoławczy uznał ustalenie, czy J. P. był informowany przez otrzymującego korespondencję B. M. o toczącym się postępowaniu. Ustosunkowując się do stwierdzenia odwołującego się, iż dopiero w dniu 15 września 2000r. dowiedział się o toczącym się postępowaniu Prezes GUC zauważył, że materiał dowody zgromadzony w sprawie przeczy temu stanowisku. Po pierwsze – J. P. w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r., w którym podał adres do doręczeń w kraju, wniósł o wydanie pozwolenia na wywóz w/w samochodu. Musiał zatem wiedzieć, że organy celne, które zajęły w/w samochód są zobowiązane wydać stosowne rozstrzygnięcie. W sytuacji gdy B. M. nie informował go o odbieranej korespondencji, winien osobiście wystąpić do organów celnych z zapytaniem o przebieg sprawy, tym bardziej, że B. M. nie był pełnomocnikiem, a wyłącznie odbiorcą korespondencji. Po drugie – J. P. ustanowił pełnomocnika adwokata S. L. w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności w/w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) października 1994r. w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Postanowienie Prezesa GUC o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji zostało doręczone na adres do doręczeń w U. D., a więc strona musiała zostać poinformowana, że w sprawie przedmiotowego samochodu została wydana decyzja, o czym świadczy pismo adwokata S. L. z 14 października 1999r. Odnosząc się do wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodów z przesłuchań B. M. i D. T., organ odwoławczy wyjaśnił, że ich zeznania nie spowodowałyby uchylenia decyzji, ponieważ fakt prawidłowości doręczeń zastępczych nie ulega wątpliwości, a kwestia przekazywania informacji pomiędzy J. P.a B. M. jest ich wewnętrzną sprawą. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. P. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż telefonicznie kontaktował się z Urzędem Celnym w S. i w P. skąd otrzymał tylko informację, iż jego "samochód zostanie przejęty przez Skarb Państwa". Nie informowano go natomiast o żadnych należnościach celnych. Również B. M., który musiał otrzymać decyzję, nie informował go o należnościach celnych, a wręcz przeciwnie utwierdzał w przekonaniu, że "wszystko jest w porządku". Obecnie, z perspektywy czasu, przypuszcza że został oszukany. Za takim stanowiskiem przemawia – jego zdaniem – fakt, iż samochód został zabezpieczony nie na parkingu celnym, ale na posesji B. M. oraz, że nabywcą samochodu został kuzyn B. M.. Skarżący wyjaśnił ponadto, iż o tym że "w sprawie jest coś nie tak" dowiedział się od swojej matki, która odebrała "jakieś pismo z Urzędu Celnego". Skontaktował się wówczas z B. M., który oświadczył, iż "jest to nieporozumienie" i polecił mu adwokata, który mógłby się zająć sprawą. Dlatego też – jak zauważył skarżący – upoważnił adwokata S. L. Gdy ponownie skontaktował się z Bronisławem Bugałą, ten oświadczył, iż "sprawa jest umorzona i wszystko załatwione". O należnościach celnych związanych z samochodem, który "został przekazany na Skarb Państwa" skarżący dowiedział się dopiero od komorników. W tej sytuacji – jego zdaniem – uznanie, iż uczestniczył w postępowaniu jest nieuzasadnione, a brak jego uczestnictwa był niezawiniony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej jako p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem oceny Sądu jest wydana w postępowaniu wznowieniowym decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) października 1994r. w sprawie uznania odprawy celnej czasowej samochodu za ostateczną oraz wymierzającą cło od w/w samochodu. Uzasadniając odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej orzekające w sprawie organy celne stwierdziły, iż nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa – o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej i na którą powoływała się strona we wniosku z dnia 19 września 2000r. bowiem w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 26 października 1994r. organ celny zapewnił stronie udział w tym postępowaniu, w tym umożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz doręczył wydaną w sprawie decyzję na adres dla doręczeń wskazany przez stronę w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż instytucja prawna wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną z tego powodu, że postępowanie zakończone wydaną decyzją było wadliwe i to w stopniu kwalifikowanym. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania - o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 k.cel. - jest brak udziału strony w postępowaniu bez jej własnej winy. Przez udział strony w postępowaniu należy rozumieć prawną możliwość uczestnictwa w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) kwietnia 1994r. (nr (...)) o wszczęciu postępowania oraz decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 1994r. (nr j.w.) z dnia (...) października 1994r. (nr j.w.) adresowane do J. P. były doręczane na adres dla doręczeń w kraju, wskazany przez stronę w piśmie z dnia 12 kwietnia 1994r. złożonym osobiście w Urzędzie Celnym w Przemyślu. Stosownie do treści art. 85 Prawa celnego – który miał zastosowanie w stanie prawnym sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 26 października 1994r. - osoby przebywające za granicą powinny wskazać adres dla doręczeń w kraju. Bezsporne jest, iż J. P. wskazał w w/w piśmie z dnia 21 kwietnia 1994r. (k.13) adres dla doręczeń w Polsce tj. "B. M., ul. w U. D." co oznacza, że upoważnił B. M. do odbioru kierowanej doń korespondencji pochodzącej od organów celnych. Upoważnienie do odbioru korespondencji jest upoważnieniem do dokonywania określonych czynności faktycznych, które można zakwalifikować – jak to uczynił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę – do pełnomocnictw rodzajowych. O udzieleniu takiego pełnomocnictwa do odbioru korespondencji organ celny został zawiadomiony w dniu 12 kwietnia 1994r. i od tego dnia był zobligowany do doręczania stronie (przebywającej poza granicami Polski) korespondencji czyli wszelkich pism procesowych w sprawie na adres do doręczeń. Jak wynika z akt sprawy w/w postanowienie oraz decyzje zostały skierowane do J. P. na adres dla doręczeń i odbiór każdego z pism potwierdził B. M. osobiście albo też dorosła osoba będąca domownikiem B. M.. W ocenie Sądu jest to zgodne z art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego, regulującego instytucję doręczenia zastępczego w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo celne. Datą doręczenia unormowanego w tym przepisie jest dzień oddania pisma do rąk B. M. lub dorosłego domownika B. M.. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ celny zapewnił stronie prawną możliwość uczestnictwa w toczącym się postępowaniu oraz doręczył stronie decyzję wydaną w tym postępowaniu. Dalsze relacje między J. P. a B. M. – jako pełnomocnikiem dla doręczeń – nie podlegają już ocenie organów celnych. Odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej tj. z dnia art. (...) października 1994r. orzekające w sprawie organy celne stwierdziły brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej. Sąd podziela stanowisko organów celnych, iż odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej tj. z dnia [...] października 1994r. jest prawidłowa. Zauważa jednak, że art. 245 § 1 ordynacji podatkowej – w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy – przewidywał nie tylko odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej ze względu na brak wadliwości dotychczasowego postępowania (pkt 1), ale również odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło 5 lat (pkt 2). W drugiej z w/w sytuacji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej decydował upływ czasu – tj. okresu 5 lat od doręczenia decyzji. Skoro organy celne ustaliły, że decyzja z dnia (...) października 1994r. została stronie doręczona, to mogły również odmówić jej uchylenia na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej. Brak rozważań w tym zakresie nie miał jednak wpływu na sam kierunek rozstrzygnięcia i nie ma również wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe wywody pod uwagę Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który obligowały ten Sąd do jej uchylenia i w związku z tym na podstawie art. 151 p.s.a. orzekł jak w sentencji.