SA/Rz 936/03

Dnia 20 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska Sędzia NSA Stefan Babiarz Asesor WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Protokolant: ref. staż. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi F.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od nieruchomości za 2002r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2003r. nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego F.S. kwotę 15,80 (piętnaście i 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 22 marca 2002r. F.S. wystąpił do Urzędu Gminy z prośbą o umorzenie podatku za 2002r. Podał, że jest inwalidą I grupy, po operacji, a renta nie wystarcza na wykup leków. Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] Wójt Gminy odmówił “umorzenia podatku od nieruchomości za 2002r. w kwocie 395,30zł". W uzasadnieniu podano, że nie zachodzą żadne przesłanki uzasadniające umorzenie podatku, ponieważ sytuacja finansowa rodziny wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by zapłata podatku mogła zagrozić jej egzystencji. Z ustaleń organu wynika bowiem, że miesięczny dochód rodziny wynosi 1.217,32 zł, zaś udokumentowane wydatki na leki to kwota 123,01zł. Należny roczny podatek w kwocie 395,30zł stanowi miesięczne obciążenie w wysokości ok.33,00zł. Jednocześnie Wójt zaproponował wnioskodawcy rozłożenie zaległości podatkowej na raty oraz umorzenie odsetek po wpłaceniu należności głównej i złożeniu stosownego podania. Od powyższej decyzji F.S. złożył odwołanie, zarzucając Wójtowi brak zrozumienia, brak pomocy w trudnej sytuacji, odmowę przyjęcia do pracy jego córki i zawyżanie podatków. Dodał też, że brakuje mu pieniędzy na kształcenie córki i na opłaty, musiał nawet korzystać z pomocy społecznej na zakup leków. Decyzją z dnia [...] maja 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych stwierdzając, że kontrola organu odwoławczego w tych sprawach ograniczona jest w zasadzie do badania czy organ I instancji rozpatrując sprawę przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, w którym ustalił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, z zachowaniem reguły swobodnej oceny dowodów. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ I instancji zastosował się do powyższych reguł i nie przekroczył granic swobodnego uznania. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ wyczerpująco ustalił sytuację majątkową i osobistą podatnika i jego rodziny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego przedstawiona w uzasadnieniu decyzji powoduje, że organ odwoławczy nie ma podstaw do ingerowania w treść rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył F.S. stwierdzając, że Kolegium dwukrotnie uchyliło decyzję Wójta Gminy (w dniu [...] sierpnia 2002r. [...] i w dniu [...] grudnia 2002r. [...]), nie może jej więc “po raz trzeci podtrzymać". Skarżący dodał, że spełnił wszystkie wymogi Ordynacji podatkowej, jest inwalidą I grupy, niezdolnym do samodzielnej egzystencji, ale i tak Wójt nie zwrócił na to uwagi. Do skargi F.S. dołączył nakaz płatniczy na 2003r., na potwierdzenie “jak się rzeczywiście sytuacja przedstawia". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) i art.134 §1 p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione przez skarżącego. Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie podatkowe w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter szczególny. Stosownie do przepisu art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Treść powołanego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia, a to oznacza, że organy posiadają pewien luz decyzyjny - mogą umorzyć zaległość, choć nie muszą, ale swobodne uznanie organów ograniczone jest jedynie do etapu podejmowania decyzji. Natomiast w trakcie postępowania podatkowego na organach podatkowych ciążą szczególne obowiązki - wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zebrania pełnego materiału dowodowego, wnikliwego rozpatrzenia sytuacji podatnika i dokonania oceny, czy istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, który uzasadniałby umorzenie zaległości, w całości lub w części. W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organy podatkowe w niniejszej sprawie wymogów tych nie spełniło. Wprawdzie organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, ale nie zebrał pełnego materiału dowodowego, który pozwoliłby na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Na wstępie należy zauważyć, że wniosek podatnika z dnia 22 marca 2002r. dotyczył “umorzenia podatku za 2002r.". Pomimo tak lakonicznego sformułowania organ podatkowy nie wezwał podatnika do sprecyzowania, jakiego podatku dotyczy prośba. Organ podatkowy nie poinformował też podatnika, że umorzeniu podlegają jedynie zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę, a nie podatki. W chwili złożenia wniosku zaległością podatkową mogła być jedynie I rata podatku od nieruchomości bądź łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002r. W tej sytuacji należało podatnika odpowiednio pouczyć i wezwać do ewentualnej modyfikacji podania. W aktach sprawy brak decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r., w związku z czym nie można ustalić, czy rodzaj i kwota zaległości określona w decyzji organu I instancji jest prawidłowa, zwłaszcza, że dołączony do skargi nakaz płatniczy na 2003r. dotyczy nie tylko podatku od nieruchomości, ale także podatku rolnego i wskazuje na znacznie niższą wysokość zobowiązania podatkowego za jeden rok. Ponadto jak wynika z tego nakazu podatnikami łącznego zobowiązania pieniężnego są W. i F.S. Z akt postępowania podatkowego nie wynika jednak czy W. S. wiedziała o toczącym się postępowaniu i mogła wziąć w nim udział. Trzeba także zauważyć, że wymiar podatku i jego płatność następuje w ratach, lecz z decyzji organu podatkowego nie wynika, z tytułu których rat powstała zaległość podatkowa. Brak również informacji dotyczących ewentualnych wpłat przez podatnika podatku za 2002 r. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że organ podatkowy I instancji prowadził postępowanie, mimo że ani przedmiot, ani podmioty tego postępowania nie zostały prawidłowo ustalone, a działaniem tym naruszył przepisy procedury podatkowej, w szczególności art. 67 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 133 § 1, art. 180 i art.187 Ordynacji podatkowej. Powyższe uchybienia nie zostały usunięte w postępowaniu odwoławczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie uchylało decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, lecz żadne z poprzednich rozstrzygnięć obu organów w przedmiotowej sprawie nie zostało dołączone do akt sprawy. Oznacza to, że organy przedstawiły Sądowi niepełny materiał dowodowy z postępowania podatkowego. W tej sytuacji Sąd pozbawiony został możliwości oceny, czy organ I instancji zastosował się do zaleceń organu odwoławczego, a także czy organ odwoławczy wypełnianie tych zaleceń należycie egzekwował. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 ustawy p.s.a. orzekł jak w sentencji.