SA/Rz 975/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].04.2003 r. nr [...] o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej wskazanej decyzji powołał się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 20 ust. l i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 100, póz. 1086 z późn. zm.) przepis § 10 ust. l, pkt 2 i § 12 ust. l, pkt l rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 póz. 454) W uzasadnieniu wyjaśnił, że J. C., w imieniu siostry S. C. zwrócił się do Starostwa Powiatowego [...] o sprostowanie z urzędu oczywistego błędu polegającego na włączeniu działki nr 980/2 do działki nr 465/14 podczas odnowienia ewidencji gruntów w 1983 roku i zmiany w ten sposób właściciela tej działki. Do wniosku tego dołączył dokumenty potwierdzające własność działki nr 980/2 sprzed odnowienia ewidencji wykazujące własność tej działki na rzecz jego ojca P. C. Starosta [...] decyzją z dnia [...].11.2002 r. nr [...] odmówił dokonania zmian wskazanych przez wnioskodawcę wobec stwierdzenia , że stan prawny działki nr 465/14 uwidoczniony na mapach w skali 1 ; 2000 uwidoczniony w księdze wieczystej nr [...] wpisany został na podstawie aktu notarialnego Nr Rep. [...] i jest zgodny z aktualnym wpisem w ewidencji gruntów . Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, organ II instancji decyzją z dnia [...].01.2003 r. nr [...] uchylił w całości wymienioną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że stan prawny działki gruntowej 980/2 wynika ze ZD Nr [...] i jest nadal aktualny zatem przy odnowieniu ewidencji gruntów popełniony został błąd, w wyniku którego bezpodstawnie zmieniono właściciela wymienionej działki dlatego tez należy w ponownym postępowaniu wyjaśnić stan prawny i ewidencyjny parceli 980 z uwzględnieniem stanu prawnego ujawnionego w zbiorze dokumentów nr [...] oraz w księdze wieczystej Nr [...] założonej dla działki nr 465 na rzecz F. B. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...], w oparciu o opracowaną dokumentację geodezyjną oraz mapę uzupełniającą i wykaz zmian gruntowych, decyzją z dnia [...].04.2003 r. nr [...] orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów obrębu Z. zmian polegających na wpisaniu: - w poz. rej. [...] urządzonej na rzecz M. Z., działek nr 465/17 o pow. 0,01 ha i nr 465/19 o pow. 0,79 ha - w miejsce dotychczasowej działki nr 465/14 o pow. 0,81 ha, - w poz. rej. [...], urządzonej na rzecz S. C. i T. C. po 1/2 części - działki nr 465/18 o pow. 0,01 ha. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że po ponownym zbadaniu dokumentów i porównaniu map ewidencyjnych w skali 1:2880 i 1:2000 stwierdzono, iż działka gruntowa nr 980/2 została błędnie włączona podczas odnowienia ewidencji gruntów wsi Z. do działki nr 465 o pow. l,93 ha własności F. B. W celu doprowadzenia operatu ewidencji gruntów obrębu Z. do zgodności ze stanem prawnym zasadne jest i odłączenie działki nr 465/18 o pow. 0,01 ha odpowiadającej działce 980/2 z działki nr 465/14. W odwołaniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego M. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji względnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania w części dotyczącej działki nr 465/18 o pow. 0,01 ha. Zaskarżonej decyzji zarzuca rażące naruszenie przepisów art. 28 Kpa podając, że pełnomocnik M. Z. kwestionował na rozprawie administracyjnej w dniu 21.03.2003 r., że do działki nr 465/18 mają prawo również inni mieszkańcy na rzecz których ustanowiona została służebność przejazdu i przechodu, którzy nie zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu oraz nie brali udziału w sprawie uniemożliwiając im obronę swoich praw. Nadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 Kpa, gdyż wprowadza rozdźwięk między stanem uwidocznionym w księdze wieczystej, urządzonej na rzecz M. Z., a stanem ewidencyjnym. Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich nie może prowadzić do zmiany stosunków własnościowych czy też zmian ewidencyjnych a taka zmiana została dokonana. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i stawianych w nim zarzutów i wyjaśnił, że w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy tj; postanowienie Sądu Grodzkiego [...] z dnia 20.06.1949 r. działka gruntowa nr 980/2 wykazana na mapie ewidencji gruntów w skali 1:2880 stanowiła własność P. C. i wykazana była na jego rzecz w poz. rej. nr 89 operatu ewidencyjnego wsi S. Na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] z dnia 30.03.1974 r F. B. stała się z mocy prawa właścicielką działek gruntowych nr nr 900/7, 900/10, 904/4, 980/4, 900/9, 901, 902/2, 903, 980/6, 900/8, 902/1, 904/5, 980/5, 900/6, 900/11, 904/3 i 980/3 o łącznej powierzchni 1,67 ha, które po odnowieniu ewidencji gruntów obrębu Z. zmieniły oznaczenie na działkę nr 465 o pow. 1,70 ha. i urządzona została Księga wieczysta Nr [...]. W czasie prac związanych z odnowieniem ewidencji gruntów w 1983 r. na mapie w skali 1:2000 dokonano zmiany oznaczeń nieruchomości z systemu parcelowego na system działkowy. Wówczas na w/w mapie ewidencyjnej nie została uwidoczniona działka odpowiadająca działce gruntowej nr 980/2. Omyłkowo włączono ją natomiast do działki nr 465 własności F. B. W/w błąd spowodował zmianę właściciela działki 980/2. W latach 1988 - 1992 działka nr 465 podlegała kilkakrotnemu podziałowi i była przedmiotem obrotu cywilnego. Aktem notarialnym Rep. A numer [...] z dnia 28.09.1992 r. F. B. darowała córce M. Z. między innymi działkę nr 465/14 o pow. 0,81 ha, w skład której aktualnie wchodzi działka nr 980/2, dla której urządzona została również Księga wieczysta Nr [...]. W ocenie organu odwoławczego dokonany błąd powstały przy odnowie ewidencji gruntów co do wskazania właściciela działki 980/2 obecnie 465/18 w oparciu o wskazane dokumenty tj. wypis ze zbioru dokumentów nr [...] oraz wykaz zmian sporządzony dla w/w działki uzasadnia uwzględnienie wniosku. Co się tyczy zarzutu podniesionego w odwołaniu tj. braku prawidłowego zawiadomienia stron postępowania zostało wyjaśnione, że analiza mapy pouwłaszczeniowej w skali 1:2880 wskazuje, że działka gruntowa nr 980/2 stanowiła odrębną nieruchomość własności P. C. Kwestia służebności do tej działki w tym postępowaniu nie ma znaczenia gdyż jest to materia postępowania cywilnego pozostająca poza kognicją tego organu bowiem ewidencja gruntów i budynków nie rejestruje i nie wykazuje informacji odnośnie służebności gruntowych.. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego skarżąca M. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa. Wskazała, że w księdze wieczystej założonej dla działki nr 465/14 wpisana jest ona jako właściciel i zmiany wpisu właściciela można domagać się wyłącznie na drodze postępowania sądowego w procesie o sprostowanie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a nie w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga jest uzasadniona Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U, Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną , przy tej kontroli bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wydana w oparciu o przepis art. 20 ust. l i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 100, póz. 1086 z późn. zm.) , § 10 ust.1 pkt 2 i § 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 200Ir. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ./ Art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, póz. 1086 ) zwana dalej ustawą stanowi, że ewidencja gruntów i budynków stanowi zbiór informacji o gruntach i budynkach ze wskazaniem danych wymienionych w tym przepisie, w tym także dotyczących ich właścicieli a w pewnych przypadkach także podmiotów władających gruntami i budynkami . Będąc zbiorem danych o istniejącym stanie faktycznym i prawnym w odniesieniu do przedmiotu nią objętego, ewidencja gruntów posiada tylko funkcje informacyjno -techniczne, nie tworzy natomiast stanów prawnych. Z uwagi na swój charakter ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga sporów o prawo do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje natomiast stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy orzekające. Wpisy w niej dokonywane mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Ze względu na rolę ewidencji, która służy planowaniu przestrzennemu, wymiarowi podatków i świadczeń, a także oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, statystyce publicznej i gospodarce nieruchomościami winna być ona utrzymywana w stanie aktualności ( art. 22 w zw. z § 44 pkt. 2 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. Nr 38 póz. 454 ) zwane dalej rozporządzeniem. Zadanie to należy do starosty, który winien dokonywać zmian zapewniających jej aktualność. Zmiany te dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń, decyzji , aktów notarialnych, aktów normatywnych i innych dokumentów ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów ( art. 20 w zw. z art. 23 ustawy i § 46 rozporządzenia). Oznacza to, że organ prowadzący ewidencję nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych podlegających ewidencji ( patrz; wyrok NSA II SA 862/00, Zbiór orzecznictwa komputerowego Lex Nr 53361, II SA 566/99, Lex 46217, II SA 914/98, Lex 41816, II SA 1094/98, Lex 41305 ), bowiem przepisy ustawy nie stwarzają możliwości prawnych do kształtowania w tym trybie stosunków własnościowych. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że sporna działka 980/2 odpowiada obecnie działce nr 465/18 położonej we wsi Z. gmina [...]. W księgach wieczystych Sądu Rejonowego [...] wykazana jest ona dwa razy ; raz w Zbiorze Dokumentów pod numerem [...] jako własność P. C. oraz w Księdze Wieczystej Nr [...] jako część działki 465/14 jako własność M. Z.. W/w sytuacja dowodzi, że w/w nieruchomość ma dwa tytuły prawne zatem istnieje niezgodność księgi wieczystej z istniejącym stanem prawnym . Zgodnie z normą prawną wyrażoną w przepisie art. 10 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie może żądać jego usunięcia w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. W niniejszej sprawie stwierdzić należy , że dokonany zabieg geodezyjny doprowadził do zmiany właściciela działki i takie działanie nie znajduje wsparcia w powołanych przepisach na które to powołują się organy orzekające w sprawie. Wręcz odwrotnie organy orzekające w sprawie wydały decyzje z naruszeniem przepisów wskazanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, dlatego też Sąd zobligowany był do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego . Stwierdzone naruszenia przepisów prawa materialnego obligowały Sąd z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ do uchylenia decyzji obu instancji. Wobec zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych Sąd pominął orzeczenie w tej materii. Określenie , że zaskarżona decyzja niepodległa wykonaniu znajduje wsparcie w przepisie art. 152 P.p.s.a.