SAB/Rz 32/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /del./ spr. Sędzia WSA Robert Sawuła AWSA Ewa Wojtyna Protokolant: staż.ref. Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wypłaty odszkodowania I. zobowiązuje Starostę [...] do wydania w terminie 1 miesiąca licząc od daty doręczenia niniejszego wyroku decyzji dotyczącej wniosku Z. M. w przedmiocie wypłaty odszkodowania za zajęcie pod drogę nieruchomości oznaczonych według nomenklatury katastralnej jako pgr 1.kat. 52 i 53 położonych w K., II. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej Z. M. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 5 zł /słownie: pięć/. Działając w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Z. M. wystąpiła z wnioskiem do Starosty [...] o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za zajęty pod drogę publiczną powiatową nr 576 grunt we wsi K., którego jak twierdzi m. innymi jest współwłaścicielką, domagając się przy tym prawidłowego, wyczerpującego, zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania stosownej decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Wniosła także o zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania w trybie art. 73 ust. 3 cyt. wyżej ustawy na wniosek Zarządu Dróg Powiatowych ostatecznej decyzji przez Wojewodę [...]. W odpowiedzi na ten wniosek Starosta Powiatowy [...] poinformował ją pismem z dnia 10.06.2003 r. nr [...], iż nie określiła ona w nim nieruchomości, której on dotyczy, a ponadto że zgodnie z art. 73 ust. 3 powołanej wyżej ustawy podstawą do ujawnienia własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną jest ostateczna decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przed dniem 1.01.1999 r., dodając że do chwili obecnej nie wpłynęła do niego decyzja Wojewody [...] orzekająca o przejęciu na własność Powiatu [...] nieruchomości stanowiącej jej własność lub współwłasność. Po otrzymaniu tego pisma Z. M. powołując się na art. 37 kpa w dniu 3.07.2003 r. wystąpiła z zażaleniem do Wojewody [...] na bezczynność Starosty [...], kwestionując w nim sposób załatwienia sprawy przez ten organ, a także postawiony jej zarzut co do nie wskazania nieruchomości, której wniosek dotyczył, w sytuacji gdy organ dysponował w tym zakresie stosowną wiedzą wynikającą z prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku A. S. oznaczonej nr [...], z zakończonego postępowania administracyjnego w sprawie oznaczonej nr [...] i korespondencji kierowanej przez ten organ do A. S. W konkluzji zażalenia wywodzi ona, iż przedmiotowa sprawa dotyczy odszkodowania za zajęty grunt pod drogę publiczną powiatową i winna ona zakończyć się wydaniem decyzji. Wbrew temu Starosta [...] nie załatwił jej w przewidzianej prawem formie, co uzasadnia wystąpienie z zażaleniem i wniosek o spowodowanie bezzwłocznego wydania przez Starostę decyzji w przedmiotowej sprawie i wyjaśnienia przyczyn nie załatwienia sprawy od dnia 13.05.2003 r., ustalenia osób winnych nieprawidłowego załatwienia sprawy i wszczęcia wobec nich postępowania porządkowego lub dyscyplinarnego na zasadzie wyrażonej w art. 37 i 38 kpa. Po rozpoznaniu tegoż zażalenia Wojewoda [...] pismem z dnia 28.07.2003 r. nr [...] poinformował żalącą się, iż nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości prowadzonego postępowania, wszczętego na jej wniosek, skoro w oparciu o analizę zebranego materiału jednoznacznie stwierdził, że parcele 52 i 53 będące własnością jej poprzedników prawnych, w całości weszły w skład dz.nr 1316 { po pomiarze kontrolnym { nr 1316/1 } i w żadnej części nie zostały zajęte pod pas drogowy drogi publicznej relacji K. - S. Powyższe stanowiło o braku podstaw do wystąpienia przez Starostę [...] z wnioskiem do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Strona zaś domagająca się ustalenia i wypłacenia odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną powinna w sposób jednoznaczny udowodnić, że w dniu 31.12.1998 r. nieruchomość, albo część tej nieruchomości, stanowiąca jej własność zajęta została pod taką drogę.W związku z powyższym Z. M. wystąpiła ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność Starosty [...] wnosząc o zobowiązanie tegoż organu do wydania decyzji lub postanowienia w sprawie oznaczonej nr [...], wszczętej na wniosek z dnia 13.05.2003 r., złożony w trybie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną na podstawie art. 26 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także zobowiązanie Starosty do dostarczenia w ramach sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazanej dokumentacji geodezyjnej i akt postępowania oznaczonego nr [...] w celu przeprowadzenia dowodów oraz zasądzenia od Starosty kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodzi, iż nie wnikając w szczegółowe kwestie merytoryczne sprawy z racji charakteru jej żądania i przy uwzględnieniu żądania zawartego we wniosku, Starosta [...] w reakcji na niego winien był formalnie wszcząć postępowanie administracyjne, ustalić strony postępowania i zawiadomić je o wszczęciu postępowania, ustalić fakty, wyczerpująco zebrać dowody, umożliwić stronom udział w każdym stadium postępowania, ocenić fakty i dowody i wydać orzeczenie administracyjne w postaci decyzji lub postanowienia, czym uczyniłby zadość wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. W sprawie rzecz miała się inaczej i co więcej Wojewoda [...] zaakceptował tego typu nieprawidłowe działanie Starosty. Uprawnia to skarżącą do wystąpienia ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność Starosty [...] w tej sprawie. Bezczynność ta narusza skarżącą w jej prawach i obowiązkach i pozbawia podstawowego uprawnienia do składania środków odwoławczych w kwestiach formalnych i merytorycznych. Ponadto skarżąca zauważa, iż poważnym uchybieniem jest brak ustalenia przez organ wszystkich stron postępowania, a poza tym przytacza argumentację, którą posłużyła się już w uzasadnieniu zażalenia skierowanego do Wojewody. W piśmie procesowym skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które kwalifikować należy jako odpowiedź na skargę Starosta Powiatowy w sposób precyzyjny nie oświadczył się co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, nie mniej jednak zakwestionował podniesione w skardze zarzuty, a w szczególności ten który odnosi się do przewlekłości postępowania, dodając że aktualnie nie toczy się żadne postępowanie z wniosku Z. M. Prawdą natomiast jest, że zarówno ona jak i A. S. skierowali do Urzędu szereg pism, w których domagali się m. innymi wypłaty odszkodowania za część parcel gruntowych 52 i 53 położonych na terenie gm. kat. K., zajętych pod drogę publiczną relacji K. – S., oznaczoną w ewidencji gruntów jako dz.nr 771 o pow. 3,08 ha. Poprzednio Zarząd Powiatu [...] nosił się z zamiarem wystąpienia do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Powiat [...] własności części przedmiotowych parcel, co umożliwiłoby w dalszej kolejności ustalenie za nie odszkodowania. W trakcie postępowania wyjaśniającego okazało się jednak, że w aktach Sądu Rejonowego w R. o sygnaturze [...] w sprawie toczącej się między innymi z wniosku Z. M. o dział spadku zalega mapa wykonana przez biegłego sądowego, włączona do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 2.10.2002 r. nr [...], z której wynika, że parcele te w połączeniu z innymi parcelami utworzyły działkę stanowiącą własność osób fizycznych, będącą przedmiotem postępowania sądowego. W tej sytuacji Zarząd Powiatu zrezygnował ze zlecenia wykonania operatu geodezyjnego, który potwierdziłby tylko stan prawny tych nieruchomości wynikający z powołanej mapy. O powyższym poinformowano zarówno skarżącą jak i A. S., dodając że nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość. Ponadto Starosta nadmienił, iż skarżąca do chwili obecnej nie sprecyzowała swojego wniosku, a z dokonanych ustaleń wynika, że pgr lkat 52 i 53 gm. kat. K. stanowią własność hipoteczną F. S. i A. S. { Lwh [...] g. Kat. K. }, zaś Z. M. nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej następstwo prawne po wyżej wymienionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje kwestia bezczynności Starosty [...] w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej w zakresie odnoszącym się wypłaty odszkodowania za należący wedle jej twierdzeń również do niej grunt zajęty pod drogę publiczną przy czym żądanie swoje opiera ona na regulacji wynikającej z art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną [ Dz.Ust. Nr 133 poz. 872 z późn.zm. ]. Ust. 1 powołanego przepisu prawa stanowi, iż nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1.01.1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Dalej ustawodawca stanowi, iż właściciele tych nieruchomości mogą dochodzić za nie odszkodowania, przy czym będzie ono ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Przepis ten zawiera odesłanie do art. 128 i nast. ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem odszkodowanie to ustala starosta w drodze decyzji. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości data wszczęcia w tym zakresie postępowania, która tożsama jest datą wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie. Nie wdając się w ocenę merytoryczną zasadności tegoż wniosku, albowiem jak zaznaczono już wyżej w granicach przedmiotowych badanej sprawy mieści się li tylko kwestia bezczynności organu, stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Problematykę tę bowiem normuje obecnie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ] zwanej dalej w skrócie p.s.a., klóry w sprawie znajduje zastosowanie w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 ] zgodnie z którym Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 cyt. przepisu prawa. O zasadności zatem żądania dotyczącego odszkodowania zgodnie z powołanymi wyżej przepisami winien był rozstrzygnąć organ w formie decyzji administracyjnej. Jeżeli zaś tak, to w tej konkretnej sprawie zauważyć wypadnie, iż zapis zawarty w art. 3 § 2 pkt 8 p.s.a koresponduje z zapisem zawartym w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, a to czyni skargę dopuszczalną. Z bezczynnością zaś organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawem ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie sfinalizował go wydaniem w terminie stosownej decyzji. Dla dopuszczalności skargi w tym przypadku nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów decyzja nie została wydana i czy brak wydania przedmiotowego aktu wynika z przeświadczenia organu, iż przy uwzględnieniu okoliczności sprawy w ogóle nie powinna być wydana. Nie stanowi o wypełnieniu nałożonego na organ przez ustawodawcę obowiązku informacja pisemna nie mająca znamion decyzji administracyjnej, skierowana do wnioskodawcy o treści, iż tego typu roszczenie jemu nie przysługuje. Inaczej mówiąc bez względu na ocenę organu co do wypełnienie przez wnioskodawczynię przesłanek uzasadniających wypłatę jej odszkodowania sprawa winna być zakończona wydaniem decyzji administracyjnej, od której ewentualnie przysługiwać jej będą środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, na co słusznie zwraca uwagę skarżąca. Inaczej mówiąc jeżeli organ nie znajdował podstaw do orzeczenia o żądaniu wnioskodawczym winien był wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego także dlatego aby umożliwić stronie skorzystanie ze środków zaskarżenia. Skoro zatem w badanej sprawie taka decyzja nie została wydana, to skargę uznać należy za uzasadnioną. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 149 p.s.a, należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 powołanej ustawy.