I SA/Sz 10/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. i C. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu I raty podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia: odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżący Z. i C. D., odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, że C.D. jest jedynym żywicielem trzyosobowej rodziny, która utrzymuje się z jego renty inwalidzkiej w kwocie ok. 700 zł, obciążonej egzekucją sądową w wysokości 220,39 zł. Skarżący ponosi miesięczne wydatki na: - mieszkanie w kwocie 101 zł, - gaz w kwocie 169,76 zł, - energię elektryczną w kwocie 25,44 zł, - opłatę uczniowską za uczącego się syna w kwocie 320 zł, - lekarstwa w kwocie 300 zł. Z.D. jest inwalidką stopnia umiarkowanego bez dochodu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wykazali, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają trzy osoby: Z.D., C.D. i ich syn – D.D. Wnioskodawcy posiadają nieruchomości (udział 1/3 części), mieszkanie o pow. 35 m kw.. Nie posiadają zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) ani też wartościowych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 Euro. W rubryce formularza dotyczącej dochodów wnioskodawcy wpisali dochód z renty C.D. w wysokości ok. 700 zł. Do wniosku skarżący załączyli: - zawiadomienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2007 r. o wysokości świadczenia rentowego C.D. od 1 lipca 2007 r. wynoszącego 881,58 zł i dokonywanym miesięcznym potrąceniu egzekucyjnym kwoty 220,39 zł, - kopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w G. (bez daty jego wydania) stwierdzające, że D.D. od dnia 10.01.2007 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - kopię zaświadczenia z dnia 8 marca 2007 r. potwierdzającego, że D.D. jest uczniem III Liceum Ogólnokształcącego (zaocznego) w T. oraz kopie dowodów wpłat z tego tytułu z listopada 2006 r. i grudnia 2006 r. wpisowego w kwocie 100 zł oraz czesnego za okres od września do grudnia 2006 r. w kwocie 320 zł, - kopie przekazów pocztowych renty C.D. za miesiące grudzień 2006 r., styczeń 2007 r. i luty 2007 r. na kwotę ok. 750 zł, - kopie faktur za leki z okresu styczeń 2006 r., luty 2006 r. i marzec 2006 r., - kopie faktur za energię elektryczną z dnia 24.01.2007 r. oraz za gaz z dnia 7.01.2007 r., - kopię opinii biegłych sądowych z dnia 8.05.2006 r. dotyczące stanu zdrowia Z. D., - kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2007 r., z którego wynika, że Z. i C.D. posiadają budynki mieszkalne o pow. 97 m kw., grunty o łącznej pow. 1217 m kw. oraz pozostałe budynki o pow. 10 m kw. Ponieważ złożone przez wnioskodawców oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, a także ze względu na to, że do wniosku załączono nieaktualne dokumenty źródłowe dotyczące uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, skarżący zostali wezwani w dniu 28 stycznia 2008 r. w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających wykazane dane i uzupełniające przedstawione informacje, tj.: - odpisu odcinka przekazu pocztowego z rentą skarżącego z ostatniego miesiąca, - odpisu rocznych zeznań podatkowych skarżących za 2006 r. oraz za 2007 – jeżeli skarżący dokonali już rozliczenia podatkowego za 2007 r. – wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym, - aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny (leczenie, opłaty mieszkaniowe, itp.) z ostatnich dwóch miesięcy, - zaświadczenia z urzędu pracy czy skarżąca Z. D. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego, że D.D. jest od początku roku 2008 r. zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - aktualnego zaświadczenia ze szkoły potwierdzającego, że syn skarżących w roku szkolnym 2007/2008 jest uczniem zaocznego liceum ogólnokształcącego, - dokumentu stwierdzającego, czy skarżąca jest osobą zdolną do podjęcia pracy, np. aktualnego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia, - zaświadczenia wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy czy rodzina korzysta z pomocy społecznej w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wykonując powyższe zobowiązanie, wnioskodawcy przedłożyli jedynie odpis wspólnego zeznania podatkowego za 2006 r., w którym zadeklarowali przychody C.D. z renty w wysokości 10.476,02 zł, z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 800 zł, koszty uzyskania przychodów w łącznej wysokości 134 zł, dochód w wysokości 11.142,02 zł, zaliczkę pobraną na podatek w kwocie 696 zł, nadpłatę w kwocie 528 zł. Oświadczyli także, że syn D.D. wyprowadził się z ich mieszkania w 2007 r. i nie zamieszkuje z nimi od kilkunastu miesięcy, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe, w związku z tym wnioskodawcy nie są w stanie dostarczyć dokumentów w postaci zaświadczenia z PUP i zaświadczenia o kontynuowaniu przez niego nauki. Odnośnie żądanych aktualnych dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki oraz stan zdrowia Z.D. skarżący oświadczyli, że przedłożyli rachunki i faktury oraz opinię biegłych sądowych, iż skarżąca jest inwalidką stopnia umiarkowanego wraz z wnioskiem z dnia 17 stycznia 2008 r. Ponadto wyjaśniono, że Z. D. korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego swojego męża i dlatego "została wykreślona z ubezpieczenia Powiatowego Urzędu Pracy w G. od kilku lat". Zgodnie z art. 245 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, w której osoba bezrobotna, niepobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przyznanie prawa pomocy uzasadniają przede wszystkim takie nadzwyczajne okoliczności np. jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód, które w sposób obiektywny uniemożliwiają wykorzystanie swej zdolności zarobkowej, albo wyłączają korzystanie z niej z innych przyczyn społecznie uzasadnionych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Oceniając przedłożone przez skarżących oświadczenia oraz załączone dokumenty, należy stwierdzić, iż nie wykazali oni, że nie stać ich na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w tym na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie dokonanie tej oceny w chwili obecnej nie jest możliwe, ponieważ skarżący nie wykonali zobowiązania Sądu w zakresie przedstawienia aktualnych dokumentów dotyczących zarówno wysokości renty skarżącego (stanowiącej jak twierdzą jedyne źródło dochodów rodziny) jak również wysokości ponoszonych w chwili obecnej wydatków na utrzymanie. Wątpliwości budzi również oświadczenie o stanie rodzinnym skarżących, bowiem w formularzu, który powinien zawierać dane z okresu zbliżonego do okresu jego składania podaje, że prowadzi wspólne gospodarstwo z synem, który jest osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu skarżącego C.D., załączając na potwierdzenie powyższego dokumenty dotyczące ponoszonych na niego wcześniej wydatków (wpisowe, czesne za szkołę z 2006 r. i 2007 r.). Następnie w wykonaniu wezwania Sądu z dnia 28 stycznia 2008 r. odnośnie aktualnych dowodów na ponoszenie wydatków na utrzymanie syna oraz na potwierdzenie, że syn jest bezrobotny, skarżący składa oświadczenie, że syn od kilkunastu miesięcy nie zamieszkuje już z rodzicami, prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe. Powyższe pozwala ocenić złożone oświadczenia jako sprzeczne i niewiarygodne, zawierają one bowiem, zdaniem Sądu, tylko takie dane, które mają świadczyć o złej sytuacji materialnej wnioskodawców, wobec czego nie mogą stanowić podstawy do skorzystania z pomocy prawnej. Wnioskodawcy nie przedłożyli także aktualnych dokumentów dotyczących Z. D., jej stanu zdrowia i ewentualnej niezdolności do pracy. Załączona do wniosku opinia biegłych z dnia 8 maja 2006 r., wprawdzie potwierdza, że jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, ale nie wyklucza, że skarżąca pomimo tego w chwili obecnej może wykorzystywać nawet w sposób ograniczony swoje możliwości zarobkowe. Oznaczałoby to, że istnieją dochody, których skarżący nie ujawniają w swoim wniosku, czego w świetle wyżej wskazanych rozbieżności w zakresie stanu rodzinnego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe nie można wykluczyć. Zwłaszcza, że Sąd z urzędu posiada informację, pochodząca z innych akt sądowych (sygn. akt I SA/Sz 805/04), że Z. D. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS została uznana jedynie za częściowo niezdolną do pracy w okresie od maja 2003 do lutego 2006 (kopia wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 26.01.2004 r. – załączona do niniejszych akt sądowych). Ponadto nie przedłożono zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego czy Z. D. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, wyjaśniając w tym zakresie, że podlega ona ubezpieczeniu zdrowotnemu z mężem, co nie stanowi przecież przeszkody aby uzyskać zaświadczenie o tym, że nie podlega rejestracji. Dlatego również i w tym zakresie należy zarzucić wnioskodawcom nieusprawiedliwoną niestaranność w wykonaniu wezwania Sądu, która wyklucza uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie przedłożono także zaświadczenia z opieki społecznej, czy rodzina korzysta z jakichkolwiek świadczeń socjalnych. Należy bowiem podkreślić, że to w interesie wnioskodawcy jest podanie pełnych, wiarygodnych i popartych stosownymi dokumentami informacji, ponieważ to do niego należy wykazanie, że ustawowa przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu jego osoby wystąpiła. Powyższe okoliczności, poddają w wątpliwość, czy złożone oświadczenia są pełne i wiarygodne, co oznacza, że nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie pomocy prawnej w zakresie całkowitym. Z tych względów, uznając, iż skarżący nie wykazali istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak na wstępie.