I SA/Sz 1005/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-12-01

Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Anna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, jeśli w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego oraz zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, uznając, że brak dowodu doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego oraz zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowi istotną wadę postępowania egzekucyjnego, która uniemożliwia wszczęcie egzekucji administracyjnej. Organy egzekucyjne zignorowały te braki, nie badając wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego w kontekście przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę z tytułu zaległości abonamentu RTV, twierdząc, że od 2008 r. nie jest użytkownikiem sprzętu RTV. Organ egzekucyjny I instancji oddalił skargę, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy, uznając, że skarga nie dotyczy sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów KPA przez pominięcie dowodu potwierdzającego, że nie jest właścicielem telewizora od 2008 r. Sąd uznał skargę za zasadną z uwagi na brak dowodu doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego oraz zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 czerwca 2016r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej J.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19.08.2016 r., znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 30.06.2016 r., znak: [...], którym oddalono skargę [...] na czynność egzekucyjną polegająca na zajęciu wynagrodzenia za pracę w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28.09.2015 r., wystawionego przez [...], obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentu rtv. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 01.03.2016 r. pismem z dnia 18.02.2016 r. pod nazwą "skarga" [...] (dalej jako "Strona" lub "Skarżąca") wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę dotyczącego należności w łącznej kwocie [...] zł wynikających z tytułu wykonawczego nr [...] wskazując w jego uzasadnieniu, że od 2008 r. nie jest użytkownikiem sprzętu rtv, nie posiada żadnego zarejestrowanego na swoje imię i nazwisko żadnego sprzętu rtv. W związku z tym tytuł ten nie może dotyczyć jej osoby. Następnie strona wskazała na przepisy u.p.e.a., w tym na art. 59 § 1 pkt 2 i 4 wskazujący na sytuacje uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dalej Strona podniosła, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wskazując przy tym na przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz.U. Nr 187, poz. 1342), po czym wniosła o wezwanie wierzyciela do okazania dokumentów potwierdzających fakt nadania z urzędu w terminie do 25.11.2008 r. książeczce rtv indywidualnego numeru identyfikacyjnego, który jest dowodem zarejestrowania odbiornika rtv. Zdaniem Strony, brak takich dokumentów jednoznacznie wskazuje, że tytuł wykonawczy został wydany bez podstawy prawnej. W związku z powyższym Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot bezpodstawnie wyegzekwowanej kwoty [...] zł. Postanowieniem z dnia 30.06.2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] jako organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę wobec uznania, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę została dokonana zgodnie z przepisami tutaj: ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) - dalej w skrócie "u.p.e.a.". Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem organu I instancji Strona złożyła zażalenie, ponownie wnosząc o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a., wskazując przy tym ponownie na argumenty jak w ww. piśmie z dnia 18.02.2016 r. pod nazwą "skarga". Postanowieniem z dnia 19.08.2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] m.in. wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Wskazano także, że przedmiotem oceny tutejszego organu w niniejszej sprawie, może być jedynie prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, na co przywołano wyroki WSA w Warszawie. Sumując, stwierdzono przy tym, że wskazywane przez Stronę kwestie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zwrot nienależnie pobranych należności z tytułu opłat rtv nie mogą być podstawą wniesienia skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej jaka było zajęcie wynagrodzenia za pracę. Stąd też, zgłoszone w zażaleniu okoliczności pozostają bez wpływu na ocenę czynności egzekucyjnych. Końcowo, organ odwoławczy wyjaśnił sposób przewidziany u.p.e.a. co do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, oraz wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w dniu 29.02.2016 r. na skutek wyegzekwowania obowiązku. W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...], Strona wniosła ona o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł, podnosząc zarzut naruszenia art. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. przez pominięcie dowodu potwierdzającego fakt, że nie jest właścicielem telewizora od 13.12.2008 r. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że co do istoty sprawy nie była osobą zobowiązaną do płacenia abonamentu, gdyż od 13.12.2008 r. nie była właścicielem telewizora, i na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a. wniosła skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej zwana "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem przepisów prawa obowiązujących w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W myśl zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych, przy czym Sąd uwzględniając skargę lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przedmiotem niniejszego postępowania jest rozpoznanie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] jako organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28.09.2015 r, wystawionego przez [...] Polska S.A w [...], obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentu rtv. Kontrolując zaskarżone postanowienie co do jego zgodności z prawem, mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych, należało uznać, że skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie istotnymi okolicznościami, chociaż nie podniesionymi przez Skarżącą, są następujące okoliczności, po pierwsze – pismo Skarżącej z dnia 18.02.2016 r. pod nazwą "skarga", które zawiera w swojej treści w istocie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony m. in. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a., po drugie - ww. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 28.09.2015 r., wystawiony na rzecz Skarżącej przez [...] Polska S.A w [...], obejmujący zaległości z tytułu opłat abonamentu rtv w części E. poz. 9, który zawiera wskazanie, że w dniu 05.08.2015 r. miało miejsce doręczenie upomnienia, natomiast w aktach egzekucyjnych rozpoznawanej sprawy brak jest takiego dokumentu "upomnienia" wraz z dowodem jego doręczenia na rzecz Skarżącej. Istotną w sprawie okolicznością jest również brak w aktach sprawy dowodu doręczenia Skarżącej dokumentu "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", co Skarżąca podniosła w piśmie z dnia 18.02.2016 r. pod nazwą "skarga", wskazując wprawdzie na konieczność wezwania "wierzyciela do okazania dokumentów potwierdzających fakt nadania z urzędu w terminie do dnia 25.11.2008 r. książeczce rtv indywidualnego numeru identyfikacyjnego, który jest dowodem zarejestrowania odbiornika rtv", jednakże w istocie "skargę" tę Strona złożyła w oparciu o przesłanki umorzeniowe wskazane w art.. 59 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a., a przy tym podnosiła brak istnienia obowiązku i wydania tytułu wykonawczego bez faktycznej podstawy prawnej. Organ egzekucyjny zignorował powyższe okoliczności i w ww. okolicznościach wydał zaskarżone postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną przez zajęcie wynagrodzenia za pracę, podczas gdy Skarżąca w ogóle nie odnosiła się w swoim piśmie z dnia 18.02.2016 r. pod nazwą "skarga", do czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę, a jedynie kwestionowała, że tytuł jest bezpodstawny, gdyż od 2008 r. nie jest użytkownikiem sprzętu rtv i nie posiada zarejestrowanego na swoje imię i nazwisko żadnego sprzętu rtv. Okoliczności te Skarżąca podniosła również w zażaleniu, doprecyzowując swoje żądanie o umorzenie egzekucji o dodatkowe wskazanie, że z pisma wierzyciela z dnia 02.06.2016 r. dowiedziała się, że książeczka abonamentowa o numerze [...] została zastąpiona numerem identyfikacyjnym [...], a operator zgodnie z przywołanym rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342 ze zm.) miał obowiązek poinformować abonenta o zmianie indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zaś wierzyciel nie załączył żadnego dokumentu potwierdzającego fakt, że ww. zawiadomienie zostało wysłane. Skarżąca wskazała przy tym, że jedynie z ostrożności procesowej dokonała ponownego wyrejestrowania w dniu 18.02.2016 r. Organy obu instancji jako organy egzekucyjne przyjęły w istocie, że zaskarżona czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wynagrodzenia jest zgodna z prawem, tj. z przepisami u.p.e.a. W skardze Strona ponownie wskazała, że nie jest osobą zobowiązaną do płacenia abonamentu, gdyż od 13.12.2008 r. nie była właścicielem telewizora, i na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a. wniosła skargę. Zarzuty skargi oraz okoliczności występujące w rozpoznawanej sprawie, zakreślają zatem ramy istoty sporu w niniejszej sprawie, a mianowicie, czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez doręczenie Skarżącej (zobowiązanej) pisemnego upomnienia, wymaganego przez ustawodawcę w art. 15 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogą postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Zgodnie z art. 15 § 1 zdanie drugie u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenie tego upomnienia. Przy czym, wyjaśnienia wymaga również, czy Skarżąca w ogóle posiadała status "zobowiązanej" w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Co do zasady przewidzianej w art. 15 u.p.e.a., wszczęcie postępowania egzekucyjnego wymagało sporządzenia i przesłania przez wierzyciela zobowiązanemu upomnienia. W niniejszej sprawie nie zachodził żaden z przypadków unormowanych - na podstawie delegacji art. 15 § 5 u.p.e.a. - w § 2 i 3 rozporządzenia Minister Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, co potwierdza tytuł wykonawczy, który w części E. poz. 9 zawiera wskazanie, że w dniu 05.08.2015 r. miało miejsce doręczenie upomnienia. W aktach egzekucyjnych sprawy brak jest jednak takiego "upomnienia" wraz z dowodem jego doręczenia na rzecz Skarżącej, co stanowiło zasadniczą podstawę uchylenia postanowień organów obu instancji. Podkreślenia więc wymaga, że celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo zagrożenie egzekucją, stanowiące istotę treści upomnienia, ma doprowadzić zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Upomnienie ma przypominać o wymagalności obowiązku, który powinien być znany stronie zobowiązanej, a co najmniej domniemywa się, że jest mu obowiązek znany, np. z decyzji administracyjnej, i o powinności jego wykonania, które jest dobrowolne, ale zagrożone realizacją w drodze przymusowej egzekucji administracyjnej, jeżeli nie zostanie spełnione dobrowolnie. A zatem, skierowanie przez wierzyciela "upomnienia" niewątpliwie leży w dobrym interesie strony, zaś organ egzekucyjny badając dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej zobowiązany jest m. in. dokonać ustaleń w kontekście prawidłowego doręczenia upomnienia stronie zobowiązanej. Okoliczność braku takiego upomnienia wraz z dowodem doręczenia wobec Skarżącej stanowić powinien dla organu egzekucyjnego istotny brak formalny uzasadniający uznanie, że wszczęcie egzekucji administracyjnej było niedopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że to wierzyciel jest zobowiązany do systematycznej kontroli terminowości zapłaty należności pieniężnych, i jeżeli należność nie zostanie zapłacona w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisu prawa, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., wysyła zobowiązanemu "upomnienie", wskazując w nim konkretną wymagalną należność (zaległość), jej tytuł zapłaty oraz zakreśla 7-dniowy termin do zapłaty po rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Jednakże w aktach egzekucyjnych badanej sprawy takiego "upomnienia" wraz z dowodem doręczenia Skarżącej brak, co stanowi o istotnej wadliwości postępowania egzekucyjnego, a tym samym o niedopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej. Zauważenia nadto wymaga okoliczność, że w aktach egzekucyjnych badanej sprawy znajduje się duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", wytworzony z systemu wierzyciela, tj. operatora publicznego - [...] Polską S.A. w [...] i dołączony do akt egzekucyjnych sprawy, jednakże bez dowodu doręczenia tego Zawiadomienia stronie skarżącej, czego wymagał (wskazany przez operatora w tym zawiadomieniu) przepis § 5 ust. 21 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 ze zm.) obowiązujący w okresie od dnia 13.12.2007 r. do dnia 01.01.2014 r. Brak ten spowodował istotną wątpliwość co do istnienia obowiązku wynikającego z ww. tytułu wykonawczego wystawionego wobec Skarżącej, co organ egzekucyjny powinien wyjaśnić w porozumieniu z wierzycielem, skoro Skarżąca od początku powzięcia informacji o prowadzonej w stosunku do niej egzekucji podnosi, że od 2008 r. nie jest użytkownikiem, posiadaczem ani właścicielem sprzętu rtv, a wierzyciel nie zawiadomił Jej w trybie wymaganym ww. przepisami wyżej przytoczonego rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Udowodnienie tej okoliczności obciąża wierzyciela, bowiem to wierzyciel zobowiązany był przesłać na właściwy adres użytkownika zawiadomienie, o jakim mowa w § 5 ust. 2 tego rozporządzenia. Wskazać także należy, że wniosek o umorzenie egzekucji może zostać złożony na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, a nazwa czy tytuł pisma strony nie ma wpływu na sposób jego rozpoznania, istotne bowiem znaczenie ma treść żądania strony. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której strona dowiedziała się o "obowiązku" w zakresie opłaty trv dopiera w chwili zawiadomienia jej o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Organ egzekucyjny powinien potraktować pismo Skarżącej z dnia 18.02.2016 r. złożone pod nazwą "skarga" jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w którym Skarżąca nie kwestionowała w żaden sposób czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, lecz wprost artykułowała nieistnienie obowiązku i błąd co do osoby zobowiązanego na podstawie art. 59 § 2 i 4 u.p.e.a. W zakresie zatem tych przesłanek organ egzekucyjny powinien zbadać wniosek Strony. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Nie wszystkie przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego są faktycznie trwałymi przeszkodami w jego prowadzeniu. Jako przesłankę umorzenia kwalifikuje się istotne wady postępowania egzekucyjnego, których nie sposób sanować w tym samym postępowaniu, np. brak upomnienia zobowiązanego, mimo że taki obowiązek ciążył na wierzycielu. Trudno tu mówić o trwałości przeszkody w postępowaniu. W takim przypadku umorzenie nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Jednakże brak doręczenia zobowiązanej stronie upomnienia (wezwania przedegzekucyjnego) stanowi istotną wadę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co uzasadnia niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wskazuje się ponadto podział przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymieniając przyczyny nieprzemijające, np. nie istniał obowiązek, oraz przemijające, czyli takie, które mogą ustąpić, np. brak majątku zobowiązanego. Istotny wydaje się podział na przyczyny merytoryczne i formalne, a to z uwagi na dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego po jego uprzednim umorzeniu. Do przesłanek umorzenia o charakterze merytorycznym, czyli takich, które dotyczą egzekwowanego obowiązku, zaliczyć należy, np. brak istnienia obowiązku (obowiązek nie istniał), wykonanie obowiązku czy wygaśnięcie obowiązku. Natomiast wśród przyczyn natury formalnej można wymienić, np. brak uprzedniego upomnienia. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W tym ostatnim przypadku, zobowiązany przez: wniesienie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), złożenie powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 2 § 3 u.p.e.a.) oraz skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) może wskazać istnienie podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć przy tym należy, że organ egzekucyjny jest zobligowany do umorzenia postępowania także wówczas, gdy zarzuty zostały wniesione już po upływie terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, który wynosi 7 dni, oraz po upływie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, określonego w art. 54 § 4 u.p.e.a., który zasadniczo wynosi 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 59 u.p.e.a. nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. W tych przypadkach organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne z urzędu, o ile stwierdzi wystąpienie jednej z przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Sumując, wskazać zatem należy, że organ egzekucyjny jest uprawniony umorzyć postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, które w rozpoznawanej sprawie Strona wskazywała, a organ je zignorował, nie weryfikując żądania Skarżącej w kontekście przesłanek uzasadniających umorzenie egzekucji administracyjnej w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania zawsze zobowiązuje organ egzekucyjny do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Odnosząc się zatem do zarzutów skargi co do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a.) wskazać należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle okoliczności faktycznych i prawnych występujących w rozpoznawanej sprawie, zarzut skargi należało uwzględnić. W niniejszej sprawie organ odwoławczy niezasadnie zaakceptował stanowisko organu I instancji co do zgodności z prawem czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę i przyjął, że kwestie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zwrot nienależnie pobranych należności z tytułu opłat rtv nie mogą być podstawą wniesienia skargi. Wobec tego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w [...] zawartego w zaskarżonym postanowieniu, uznając, że prawidłowym rozstrzygnięciem będzie umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej oraz zwrot bezpodstawnie wyegzekwowanej należności, w przypadku, gdy wierzyciel w niniejszej sprawie nie wykaże jednoznacznym i niespornym dowodem istnienia wymagalnego obowiązku Skarżącej w zakresie opłat rtv, a także skutecznego doręczenia upomnienia wobec Skarżącej. W celu wydania jednak takiego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, organ zobowiązany jest uprzednio wyjaśnić w ponownym postępowaniu wskazane wyżej wątpliwości co do prawidłowego doręczenia upomnienia, a także co do skutecznego zawiadomienia o nadaniu wobec Skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, mają one bowiem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W świetle powyższego Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania zarzucanego w skardze. W tym stanie sprawy Sąd, uznając zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] za naruszające przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] zł (uiszczony wpis sądowy) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło