I SA/Sz 1009/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpatrzeniu w Wydziale I w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2013 r. p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "Skarżąca") pismem z dnia 27 października 2017 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2013 r. W skardze zamieszczony został wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie trudnymi do odwrócenia konsekwencjami, a także spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ponadto wskazała, że wymierzona kwota zobowiązania podatkowego przewyższa jej możliwości finansowe i zagraża stabilności finansowej Skarżącej jak i jej kontrahentowi. Konieczność zapłaty podatku spowoduje znaczne zakłócenia w funkcjonowaniu działalności gospodarczej, utratę płynności finansowej oraz możliwości bieżącego regulowania zobowiązań i będzie zmierzało do konieczności likwidacji działalności. Natomiast, ewentualna szkoda powstała w wyniku likwidacji przedsiębiorstwa jest niezwykle trudna do oszacowania. Składają się na nią przede wszystkim koszty związane z odtworzeniem zorganizowanej całości przedsiębiorstwa, w tym także odbudowania renomy firmy, ale przede wszystkim odzyskania utraconych zarobków. Powyższe wiąże się z wielkimi kosztami. Skarżąca podsumowała, iż powyższe okoliczności i argumenty prowadzą do jednoznacznych wniosków, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem, które pozwoli Skarżącej na dalsze funkcjonowanie. Ponadto ustanowione na całym majątku Skarżącej zabezpieczenie nie spowoduje ewentualnej straty dla interesu Skarbu Państwa, w przypadku niekorzystnych dla Skarżącej rozstrzygnięć w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Wskazała także, że rozpoczęcie egzekucji zmusi zarząd spółki do ogłoszenia upadłości i może oznaczać brak możliwości prowadzenia przez Skarżącą obrony przed sądami administracyjnymi. Tym samym niewstrzymanie wykonania decyzji jednoznacznie skutkować będzie ogromną szkodą powstałą w majątku Skarżącej, która nie będzie możliwa do naprawienia, a skutki nią wyrządzone niemożliwe do cofnięcia. Dodatkowo Skarżąca odwołała się do postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004; postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10; postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 275/14; postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt OZ 455/14; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1045/14. Natomiast w otwartym terminie do uiszczenia wpisu Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do pisma przewodniego załączone zostały: wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy (formularz PPPr), informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców (wg stanu na dzień 6 grudnia 2017 r.), kopię zgłoszenia identyfikacyjnego/zgłoszenia aktualizacyjnego w zakresie danych uzupełniających (NIP-8 z dnia 5 grudnia 2017 r.), kopię wypowiedzenia umowy rachunku bankowego z dnia 21 listopada 2017 r., kopię umowy kredytu inwestycyjnego w walucie polskiej z dnia 17 grudnia 2008 r., kopię aneksu nr 3 z dnia 25 marca 2014 r. do umowy o kredyt obrotowy z dnia 25 października 2011 r. wraz z późniejszymi zmianami (dot. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S.), kopię aneksu nr 1 z dnia 22 października 2012 r. do umowy o kredyt obrotowy (dot. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S.), kopię pisma z dnia 19 listopada 2012 r. [...] Bank S.A. do [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S., kopię potwierdzenia otwarcia rachunku w [...] Bank S.A. (dot. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S.), wydruki zapisów na koncie "130-10 kredyt-um.46 1020-kredyt dług. [...]-bilansowo cz. kred. krótkot." za lata od 2009 r. do 2015 r., wydruki stanów konta "130-10 kredyt-um.46 1020-kredyt dług. [...]-bilansowo cz. kred. krótkot." za ww. okresy, wydruki zapisów na koncie "130-02 kredyt obrotowy w rachunku bieżącym-KB" za lata od 2011 r. do 2014 r., wydruki stanów konta "130-02 kredyt obrotowy w rachunku bieżącym-KB" za ww. okresy, wydruki zapisów na koncie "130-01 kredyt-um.46 1020-kredyt dług. inwest.-[...]" za lata od 2008 r. do 2015 r., wydruki stanów konta "130-01 kredyt-um.46 1020-kredyt dług. inwest.-[...]" za ww. okresy, bilans sporządzony na dzień 30 listopada 2017 r., rachunek zysków i strat porównawczy (sprawozdanie za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 listopada 2017 r.), kopię uchwały zgromadzenia wspólników spółki z dnia 30 czerwca 2017 r., kopię bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r., rachunek zysków i strat (sporządzony za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.), kopię bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2016 r., rachunek zysków i strat (sporządzony za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.), kopię zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 18 października 2017 r., kopie tytułów wykonawczych z dnia 18 października 2017 r. o numerach od [...] do [...], [...] i [...], pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 13 marca 2014 r., kopie pisma Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia 29 sierpnia 2017 r. informujące o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, kopie tytułów wykonawczych z dnia 21 sierpnia 2017 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], kopię pisma Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia 18 października 2017 r. informujące o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne o numerach [...], [...], [...], kopię wniosku o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – zawieszenie/wznowienie wykonania działalności gospodarczej wraz z uchwałą zarządu z dnia 21 listopada 2017 r. ws. zawieszenia działalności gospodarczej, kopię pełnomocnictwa, kopię umowy pożyczki z dnia 21 listopada 2017 r. kwoty [...]zł z przeznaczeniem do uiszczenia wpisu od skargi do WSA w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 686/17 wraz z kopią weksla i deklaracji wekslowej, aktem notarialnym – oświadczeniem dłużnika o poddaniu się egzekucji z dnia 21 listopada 2017 r., oświadczenia A. M. i H. G. M. dotyczące możliwości wniesienia dopłat wraz z kartami przychodów, kopie aktu notarialnego – umowy ustanowienia służebności osobistej z dnia 14 października 2009 r., oświadczenia z dnia 5 grudnia 2017 r. o braku możliwości wniesienia przez wspólników dopłat, o niedokonaniu dotychczas dopłat oraz o niezatrudnianiu pracowników przez spółkę od dnia 16 listopada 2017 r. Starszy referendarz sądowy postanowienie z dnia 11 stycznia 2018 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy, a Sąd po rozpoznaniu sprzeciwu postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samem sprawy. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu, Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, a użycie przez ustawodawcę zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wiąże się z obowiązkiem takiego jego sformułowania, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w przepisie, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacji w przedstawionym przez wnioskodawcę materiale dowodowym. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża wnioskodawcę (por. postanowienia NSA: z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14, z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 17/11, orzeczenia są dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Jak wskazano wyżej, wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania wnioskodawcy o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa p.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W tym zakresie, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 455/12 (orzeczenie jest dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl)., zgodnie z którym, postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania wnioskodawcy do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd zwraca uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja o sytuacji majątkowej i finansowej Skarżącej, złożona w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże brak jest podstaw do dokonywania przez Sąd z własnej inicjatywy weryfikacji dokumentów złożonych z tym wnioskiem, w poszukiwaniu ewentualnych przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o udzielenie Skarżącej ochrony tymczasowej. To bowiem w interesie Skarżącej leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Wskazać należy, że zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej, Sąd jednak może stosownie do treści ww. art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniany na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazł się wnioskodawca obciążony obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08 orzeczenie jest dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga okoliczność, iż Skarżąca uzasadniając swój wniosek ograniczyła się do wskazania, że z uwagi na wysokość zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji, istnieje ryzyko zagrożenia jej dalszej egzystencji i spowodowania uszczerbku majątkowego wskutek konieczności odbudowy renomy po utracie zaufania dostawców i nabywców towarów i usług oraz ryzyka likwidacji działalności gospodarczej. Okoliczności wskazane we wniosku uzasadniają przede wszystkim to, że Skarżąca istnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej upatruje de facto w trudnej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Tymczasem, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, sytuacja materialna oraz dotkliwość egzekucji nie mieści się wśród przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2013 r., sygn. akt I FZ 159/13). Zdaniem Sądu, Skarżąca powinna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Podkreślenia wymaga, że nie jest obowiązkiem Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie ochrony tymczasowej samodzielnie w oparciu o akta sprawy określić, czy wykonanie decyzji może wywołać którykolwiek ze skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest on również zobligowany aby ustalać, jakie okoliczności faktyczne czynią prawdopodobnym spełnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie. Wreszcie nie jest zadaniem Sądu, aby samodzielnie poszukiwać dowodów potwierdzających takie prawdopodobieństwo, przy założeniu, że takie dowody rzeczywiście w aktach sprawy się znajdują. Innymi słowy, Sąd nie może w ocenie zasadności wniosku bazować wyłącznie na jego treści oraz treści załączonych do niego dokumentów, a na Skarżącej ciąży obowiązek umotywowania żądania w taki sposób, aby wynikały z niego podstawy do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II FZ 608/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, że wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jej uchylenie powoduje, że wykonanie aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest jednak przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed wydania decyzji, co nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Podnieść trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla wnioskodawcy jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu wnioskodawcy przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Z kolei w odniesieniu do argumentów Skarżącej, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do zlikwidowania prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, wskazać należy, że samo powołanie takiej okoliczności nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżąca ograniczyła się do wskazania na potencjalne zagrożenie likwidacją. Zdaniem Sądu, nie ma żadnych podstaw, by automatycznie – bez odpowiednich (i popartych stosownymi dokumentami) informacji od Skarżącej zakładać, że wykonanie decyzji będzie groziło jej upadłością (likwidacją) czy koniecznością zwolnienia pracowników. W okolicznościach sprawy argument ten należy uznać za tym bardziej bezpodstawny, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wyraźnie wskazywała na zawieszenie działalności gospodarczej (nie ujawniona w rejestrze przedsiębiorców KRS). Z danych zawartych w formularzu PPPr wynika, że Skarżąca nie ma majątku ruchomego ani nieruchomego, nie generuje przychodów pozwalających na pokrycie kosztów bieżącej działalności, a rachunki bankowe zostały zlikwidowane. Nie sposób podzielić stanowiska Skarżącej, że w takiej sytuacji oczywiste jest, że wykonanie decyzji będzie skutkować upadłością spółki i koniecznością zwolnienia pracowników. Ogólnikowe stwierdzenia Skarżącej, że egzekucja należności wynikająca z zaskarżonej decyzji, może skutkować pozbawieniem jej środków do prowadzenia działalności nie stanowi przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa ww. przepisie. Podnieść należy, że zawieszenie działalności gospodarczej oznacza zaprzestanie bieżącego funkcjonowania na danym rynku, który to skutek jest zbieżny z potencjalnymi konsekwencjami wykonania zaskarżonej decyzji podanymi we wniosku. Trudno zatem twierdzić, aby skoro sama Skarżąca zdecydowała się przerwać wykonanie działalności gospodarczej – czynności egzekucyjne mogłyby w tym zakresie coś zmienić. Warto wskazać, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.