I SA/Sz 1024/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 roku p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżący P. P., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, należnego od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 4 grudnia 2013 r. skarżący rozszerzył zakres wniosku wnosząc dodatkowo o ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, ma na utrzymaniu konkubinę oraz [...] syna. Skarżący spłaca kredyt hipoteczny, który zaciągnął na zakup domu. Jego partnerka choruje przewlekle na [...] co wiąże się z wydatkami. Jedyne źródło utrzymania do dorywcze prace budowlane wykonywane przez skarżącego, które pozwalają uzyskać pieniądze na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W oświadczeniu o majątku skarżący podał, że posiada dom o pow. [...] m kw., żadnego innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych nie wykazał. Odnośnie do majątku konkubiny podał, że posiada ona samochód osobowy [...] z 1994 r. Ponadto skarżący podał, że nieruchomość obciążona jest hipotekami - przymusową na rzecz [...] Urzędu Skarbowego oraz umowną na rzecz K. SA. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2013 r. skarżący dodatkowo nadesłał: 1) zaświadczenia z Urzędu Pracy w [...] z 28 listopada 2013 r., potwierdzające, że skarżący oraz M. L. są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku; 2) zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 28 listopada 2013r., potwierdzające, że M. L. korzystała ze świadczeń pieniężnych w formie zasiłków okresowych w ogólnej kwocie [...] zł w okresie od stycznia do października 2013 r.; 3) kopie historii rachunku bankowego związanego ze spłatą kredytu hipotecznego za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 29 listopada 2-13 r., z którego wynika, że w okresie tym spłacono [...] raty kredytu w kwotach po ok. [...] zł, a także oświadczenie, że skarżący nie posiada innych rachunków, lokat, kart kredytowych; 4) kopie historii rachunku bankowego posiadanego przez M. L. za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 6 listopada 2013 r., którego saldo końcowe wynosiło [...] zł; 5) oświadczenie skarżącego dotyczące dochodów z prac dorywczych, w którym wyjaśnia, iż wysokość tych dochodów jest nieprzewidywalna, w jednym miesiącu wynoszą [...] zł, a w następnym [...] zł, a bywa też tak że brak jest dochodów; 6) oświadczenie dotyczące wydatków na konieczne utrzymanie, w którym skarżący wskazał, że wysokość opłat za media wynosi ok. [...] zł, a także, że w ponoszeniu wydatków pomagają rodzice i bliska rodzina wraz z kopiami rachunków za dostawę energii elektrycznej i wody; 7) zaświadczenie Zespołu Szkół w [...] z dnia 28 listopada 2013 r., do której uczęszcza syn skarżącego, potwierdzające, że nie otrzymuje on ze szkoły żadnej pomocy finansowej; 8) dwa zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 2 grudnia 2013 r., zaświadczające, że P. P. złożył zeznanie podatkowe PIT-36 za rok 2012 r., w którym wykazał dochód w wysokości [...] zł a także, że M. L. nie składała rocznego zeznania podatkowego za 2012 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a."– prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego, o co ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów jak i opłacić pełnomocnika z wyboru. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Rozpoznając wniosek skarżącego należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżący wykazał, że do takich osób należy, dlatego jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Jak bowiem ustalono, skarżący prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe - z konkubiną i małoletnim dzieckiem, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Osobą bezrobotną jest także konkubina skarżącego, rodzina utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz z prac dorywczych skarżącego, w utrzymaniu pomagają także rodzice. Ze złożonych oświadczeń i dokumentów wynika zatem, że skarżący dysponuje niewielkimi środkami pieniężnymi, nie posiada stałych źródeł dochodów i przy ponoszonych miesięcznych wydatkach, braku oszczędności nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie oraz kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W rozpoznawanej sprawie, należało zatem uznać, że wyżej opisana trudna sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia zatem przyznanie jej pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia adwokata z urzędu. Wobec powyższego, uznając, że skarżący wykazał istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.