I SA/Sz 103/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie- - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2009 r. wniosku "P." S.A. z siedzibą w R. – poprzednia nazwa "M." S.A. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec, sierpień, październik 2004 r. zobowiązania podatkowego i ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca "P" Spółka Akcyjna, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, w sprawie ze skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie jest w stanie uiścić żadnych kosztów postępowania, albowiem znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, zaś uiszczenie tych kosztów przyczyniołoby się do znacznego pogorszenia kondycji finansowej Spółki. Skarżąca podała, iż prowadzi działalność (pozostałą) związaną ze sportem. Wysokość kapitału zakładowego to kwota [...] zł, według bilansu za ostatni rok obrotowy wartość środków trwałych to kwota 0 zł, a zyski netto – [...] zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku to: w M. S.A. [...] zł oraz [...] euro, a w M. [...] zł. Ponadto skarżąca wskazała, że posiada należności od Budżetu z tytułu VAT oraz podatku dochodowego od osób prawnych w wysokości [...] zł, do zwrotu w terminach przewidzianych prawem (60 do 180 dni). Rozpatrując przedmiotowy wniosek należy stwierdzić co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie – p.p.s.a) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić jednak należy, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd (referendarz sądowy) nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu. Intencją wnioskującej Spółki jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Biorąc pod uwagę informacje zawarte w oświadczeniu o majątku i dochodach należy uznać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Z podanych informacji wynika między innymi, iż strona skarżąca posiada na rachunkach bankowych kwotę [...] zł oraz [...] euro. Wysokość środków finansowych znajdujących się w dyspozycji Spółki znacznie przekracza należny wpis od skargi kasacyjnej nie tylko w niniejszej sprawie ([...] zł), ale również w drugiej rozpoznawanej jednocześnie sprawie o sygn. akt I SA/Sz 103/09 (w kwocie [...] zł). Powyższe wskazuje, iż obecna sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca ma bowiem dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, do których na obecnym etapie postępowania zaliczyć należy przede wszystkim wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 1080 zł. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż skarżąca oczekuje w chwili obecnej na zwrot nadpłat z tytułu podatków w kwocie [....] zł, ma zatem możliwość pozyskania dodatkowych środków finansowych na swoją działalność jak i uiszczenie kosztów sądowych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę Spółki, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis sądowy od skargi (czy skargi kasacyjnej), stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby (podmiotu) na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Trzeba też jeszcze raz podkreślić w tym miejscu, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu (bądź referendarza - patrz art. 258 § 1 P.p.s.a). Oznacza to, że nawet w razie spełnienia przez taki podmiot ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy sąd może oddalić jego wniosek. Ta fakultatywność w tym przypadku wynika między innymi z faktu, że omawiany podmiot posiada zorganizowaną strukturę, który w swojej działalności winien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z ich funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, niepubl.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.