I SA/Sz 1036/17

PostanowienieWSA w Szczecinie2018-04-17

Skład orzekający: Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wykazuje trudną sytuację finansową, straty, zajęcie rachunków bankowych i zaległości podatkowe, może zostać częściowo zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, mimo że nie wykazała, w jaki sposób uregulowano kwestię dopłat od wspólników?
Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego może zostać częściowo zwolniona z kosztów sądowych, jeśli wykaże, że nie posiada wystarczających środków na ich pokrycie, nawet jeśli nie wykazała, w jaki sposób uregulowano kwestię dopłat od wspólników. Kluczowe jest wykazanie trudnej sytuacji finansowej poprzez obszerną dokumentację, podjęcie wszelkich możliwych czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów, a także uwzględnienie innych okoliczności, takich jak zawieszenie działalności czy brak możliwości pozyskania środków od wspólnika.
Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka przedstawiła obszerną dokumentację finansową, wskazując na straty, zajęcie rachunków bankowych, zaległości podatkowe oraz trudności w sprzedaży majątku. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka nie wykazała braku środków i nie podjęła wystarczających działań, w tym nie wykazała, jak uregulowano kwestię dopłat od wspólników. Spółka wniosła sprzeciw, argumentując, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia pokrycie kosztów, a jedyny wspólnik nie ma możliwości dofinansowania spółki.
Rozstrzygnięcie
Zmienić zaskarżone postanowienie i zwolnić Spółkę częściowo od wpisu od skargi ponad kwotę [...] złotych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 1036/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 5 października 2017 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2014 r. i marzec 2014 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i zwolnić Spółkę częściowo od wpisu od skargi ponad kwotę [...]([...]) złotych. P. (dalej zwana: "Spółką", "Skarżącą") w piśmie z dnia 3 listopada 2017 r. wniosła skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 października 2017 r. Spółka wraz ze skargą złożyła wniosek z dnia 3 listopada 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 10 listopada 2017 r. na rachunek Sądu Spółka wpłaciła kwotę [...]zł z tytułu wniesienia dwóch skarg (w sprawach o sygnaturach akt I SA/Sz [...] i I SA/Sz [...]). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 8 grudnia 2017 r. ustalono wpis sądowy od skargi wniesionej w sprawie I SA/Sz [...] w kwocie [...]zł. Odpowiadając na wezwanie Sądu, Spółka wyjaśniła w piśmie z dnia 3 stycznia 2018 r., że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy części pozostałego do zapłaty wpisu od skargi ([...] zł). W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 listopada 2017 r. Spółka poinformowała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości. Trudną sytuację potwierdza bilans sporządzony na dzień 31.10.2017 r. Spółka podała, że posiada: 1) samochód marki [...], którego wartość bilansowa wynosi [...] zł. Spółka zamierzała finalizować jego sprzedaż za cenę około [...] zł (netto). Dodała, że uzyskane środki ze sprzedaży samochodu przeznaczy w całości na pokrycie kosztów sądowych, tj. w wysokości odpowiednio [...] zł do skargi w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 1036/17 oraz [...] zł do skargi w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 1037/17; 2) działkę rekreacyjną, której wartość bilansowa wynosi [...] zł, której - pomimo kilku prób sprzedaży przez Skarżącą - nie udało się dotychczas zbyć. Na działce zostanie ustanowiona hipoteka tytułem zaległości podatkowych; 3) złożoną kaucję gwarancyjną z tytułu obrotu paliwami, której wartość wynosi [...] zł, która zostanie przeksięgowana na zobowiązania podatkowe; 4) udzieloną pożyczkę na kwotę [...]zł, która została zwrócona Spółce, a środki pieniężne z tytułu zwrotu zostały zajęte w październiku 2017 roku przez komornika tytułem zaległości podatkowych; 5) środki pieniężne na kwotę [...]zł w gotówce, rachunki bankowe wykazują salda zerowe; 6) krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe w wysokości [...] zł. Kwota około [...] zł stanowi podatek VAT. Kwota podatku VAT zostanie przeksięgowana na zaległości podatkowe. Pozostała kwota stanowi koszty poniesione, które będą rozliczane w kolejnych okresach rozliczeniowych (m.in. polisy ubezpieczeniowe). Spółka dodała, że w 2017 roku ponosiła koszty utrzymania nieruchomości oraz koszty wynagrodzeń zarządu i nie osiągała żadnych przychodów, strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 wyniosła prawie [...] zł; Spółka nie jest w stanie generować zysków i przyrost majątku nie jest możliwy. Wskazała, że w związku z nieuwzględnieniem kierowanego do organu jej wniosku o wspólne rozpoznanie dwóch spraw, organ wydał dwie decyzje. Konsekwencją zaskarżenia ich do Sądu jest konieczność uiszczenia w każdej z nich po [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł; środki trwałe – [...] zł. Podała, że za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości [...] zł; nie posiadała środków na 2 wskazanych rachunkach bankowych (stan [...] zł), a stan środków pieniężnych w kasie wynosił [...] zł. Wraz z wnioskiem Spółka przedłożyła kopie: - bilansu Spółki na dzień 31 października 2017 r., - rachunku zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia do 31 października 2017 r., - deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 spółki za lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego Spółka nadesłała kopie dokumentów: - zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za rok podatkowy 2016 r. z zadeklarowanym przychodem w wysokości [...] zł i dochodem w wysokości [...] zł oraz za rok podatkowy 2017 z zadeklarowanym przychodem w wysokości [...] zł, kosztami uzyskania przychodu [...] zł i stratą w wysokości [...] zł, - wyciągi z trzech rachunków bankowych Spółki od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. wraz z potwierdzeniem salda na rachunkach na dzień 7 lutego 2018 r.: (-) [...] zł oraz potwierdzeniem zajęcia rachunku bankowego w dniu 20 października 2017 r. przez organ egzekucyjny do kwoty [...]zł, - potwierdzenia zlikwidowania rachunku bankowego Spółki w Banku Spółdzielczym w G., - obroty kont syntetycznych Spółki (kasa) za październik, listopad oraz grudzień 2017 r., - raportów kasowych Spółki na dzień 31 października 2017 r. oraz za listopad i grudzień 2018 r., - spisanego w dniu 20 listopada 2017 r. przez Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. protokołu o stanie majątkowym Spółki oraz zestawienia stanu zaległości Spółki na dzień 20 listopada 2017 r. na kwotę przekraczającą [...] mln zł, - zajęcia nieruchomości Spółki położonych w miejscowości Ż., powiat drawski, - wniosków Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. o ustanowienie hipotek na nieruchomościach Spółki. Ponadto Spółka wyjaśniła, że w Spółce nie dokonywano żadnych dopłat wspólników. Wskazała także, iż [...] zł, które Spółka wpłaciła tytułem kaucji gwarancyjnej w dniu 30 października 2013 r. zostało zabezpieczone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., nieruchomość o cenie nabycia [...] zł została objęta zabezpieczeniem komorniczym, [...] zł należności wobec Spółki jest przedmiotem egzekucji komorniczej - do tej pory niezakończonej, [...] jest przedmiotem postępowania sądowego, w związku z czym przedłożyła bilans na dzień 31.10.2017 r. dokumentujący stan aktywów na dzień złożenia wniosku. Spółka zauważyła, że w dniu 5 października 2017 r. wniosła o wydanie jednego rozstrzygnięcia dla dwóch prowadzonych postępowań odwoławczych, jednakże organ II instancji nie uwzględnił jej wniosku, w konsekwencji czego Spółka jest zobowiązana do uiszczenia dwóch wpisów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi. Zdaniem referendarza Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczył, że na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł oraz w drugiej zawisłej przed sądem sprawie o sygn. akt I SA/Sz [...] w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego aktualnie Spółka akcentuje w szczególności, że posiada niewielki majątek, wobec Spółki jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; Spółka generuje stratę; rachunek bankowy został zajęty, na Spółce ciążą zaległości podatkowe przekraczające [...] zł. Spółka posiada niewielkie środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych (na urzędowym formularzu wskazała na kwotę [...]zł), według stanu na koniec grudnia 2017 r. posiadała środki pieniężne w kasie w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy zwrócił uwagę na to, że wartość środków jakimi Spółka dysponowała w ostatnim czasie, w porównaniu z wysokością należnych opłat sądowych, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. Ze złożonych przez Spółkę dokumentów wynikało, że Spółka osiągając milionowe przychody i wiedząc o wszczętym postępowaniu kontrolnym (wszczęcie postępowania postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r.) z całą pewnością była w stanie zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania, do czego była zobligowana. Skarżąca odstąpiła zaś od zabezpieczenia takich środków na pokrycie kosztów sądowych, wygospodarowując środki jedynie na pomoc profesjonalnego pełnomocnika (w postępowaniu podatkowym), a resztę przeznaczając na inne cele. Ponadto referendarz sądowy wskazał, że Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, z informacji KRS dotyczącego Spółki nie wynikało, że zawiesiła ona działalność gospodarczą, ani że podjęto wobec niej czynności w ramach postępowania układowego czy upadłościowego. Referendarz sądowy zauważył również, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. W niniejszej sprawie Spółka nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części należnego wpisu od skargi w wysokości [...] zł, nie jest możliwe. Ponadto referendarz stwierdził, że Skarżąca nie wykazała w jaki sposób uregulowano w Spółce kwestie dopłat wspólników do udziałów, co ocenił jako brak podjęcia przez Spółkę należytej aktywności w celu wykazania możliwości samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu. Referendarz sądowy wskazał dalej, że ze znajdującej się w aktach sprawy informacji odpowiadającej aktualnemu odpisowi z Rejestru Przedsiębiorców KRS wynikało, że jedynym wspólnikiem Spółki posiadającej 100 udziałów o łącznej wysokości [...] zł jest pełniąca funkcję jej prezesa – J. A. P.. Z ustaleń poczynionych przez referendarza sądowego wynikało, że ww. osoba jest wspólnikiem innej spółki działającej na terenie kraju ([...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...], prowadzi nadto działalność gospodarczą w S. pod firmą "[...]" J. P. w zakresie sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet. Z powyższego wynikało, że wspólnik Skarżącej posiada inne źródła dochodów. Według referendarza sądowego aktualna sytuacja Spółki wprawdzie nie należy do łatwych, jednak podkreślił, że Spółka nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. W tej sytuacji nie było powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez nią postępowania sądowoadministracyjnego na podatników. Spółka od postanowienia referendarza wniosła do Sądu sprzeciw. W opinii Skarżącej przedmiotowe postanowienie zostało wydane w wyniku niewłaściwej oceny jej stanu majątkowego oraz oparte na innych nieadekwatnych wywodach, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy, pomimo iż w stosunku do Spółki zaszły przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W punkcie 1 Spółka wskazała na niewłaściwą ocenę sytuacji finansowej. Bieżąca sytuacja finansowa Spółki nie pozwalała jej na pokrycie kosztów sądowych. Odnośnie do roku 2017 Spółka już dostarczyła wszelkie niezbędne dokumenty, świadczące o niemożliwości uiszczenia wpisu od skargi w pełnej wysokości. Tylko celem uzupełnienia dokumentacji, załączyła do sprzeciwu bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2017 r., w którym uwzględniono w zobowiązaniach fakt wydania w stosunku do Skarżącej przedmiotowych decyzji podatkowych w dniu 5 października 2017 r. oraz zajęcia rachunku bankowego na kwotę [...]zł. Odnosząc się do kwestii zgromadzenia odpowiednich środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, Spółka wyjaśniła, że w roku 2016 przedawniło się zobowiązanie Spółki w kwocie [...]zł. Spółka - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - zdarzenie to była zobowiązana ująć jako pozostałe przychody operacyjne oraz dodatkowo opodatkować podatkiem dochodowym od osób prawnych. Co oznaczało, że powyższy przychód miał wymiar wyłącznie księgowy, albowiem Spółka nie uzyskała żadnych środków finansowych w związku z umorzeniem zobowiązania. Co przy ostatecznym zysku netto za rok 2016, w kwocie [...]zł, oznaczało, iż faktyczny (realny) wynik finansowy Skarżącej w tymże roku 2016 był ujemny. Przedawnienie to nie pociągnęło zatem za sobą realnego wpływu środków do Spółki, a wręcz przeciwnie, uszczupliło środki finansowe Spółki o kwotę ponad [...] zł w związku z obowiązkiem zapłaty podatku CIT. Na marginesie Spółka wskazała, że w roku 2015 poniosła stratę w kwocie [...] zł, co widać w bilansie za rok 2016. Reasumując, Spółka wskazała, że za lata 2015-2017 ponosiła straty w łącznej kwocie [...]zł, także wbrew twierdzeniom referendarza sądowego, od chwili wszczęcia kontroli podatkowej, nie było możliwości zgromadzenia środków na tak wysokie koszty wpisu sądowego. W razie dalszych wątpliwości Sądu co do powyższej kwestii, Spółka wniosła o powołanie biegłego. W punkcie 1A dotyczącego dodatkowego omówienia wydruku z kont prowadzonych dla rachunków bankowych, wskazała, że nie była w stanie odłożyć pełnej kwoty kosztów sądowych, ponieważ na bieżąco musiała regulować swoje zobowiązania z tytułu wynagrodzeń, podatków PIT, CIT, zobowiązań do ZUS. Spółka wypowiedziała się w punkcie 2 co do prowadzenia działalności gospodarczej (braku jej zawieszenia lub wniosku o upadłość), wskazując, że w dniu 7 listopada 2017 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, zaś od dnia 10 stycznia 2018 r. formalnie zostało wpisane do właściwego sądu rejestrowego zawieszenie działalności gospodarczej. Podkreśliła, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony z przyczyn formalnych. Skarb Państwa jest jedynym wierzycielem Skarżącej, co oznacza, iż w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego, nie ma przesłanek do ogłoszenia przez Skarżącą upadłości. Niemniej podkreśliła, iż przepisy p.p.s.a. w zakresie prawa pomocy nie wskazują na konieczności zawieszenia prowadzonej działalności, tudzież konieczność złożenia wniosku o upadłość. W punkcie 3 odnosząc się do braku możliwość dofinansowania Spółki dopłatami, wskazała, że co prawda akt założycielski Spółki dopuszcza możliwość wnoszenia dopłat przez wspólników, niemniej sytuacja finansowa jedynego wspólnika Skarżącej wyklucza możliwość dofinansowania Spółki w tenże sposób (brakująca kwota wpisów w obu sprawach wynosi: [...] zł). Poza wszelkimi wątpliwościami, w kontekście wyników finansowych Skarżącej ujawnionych w finansowych dokumentach sprawozdawczych, jest fakt, iż zgromadzić takiej kwoty wspólniczka nie miała możliwości z tytułu dywidendy. Co do udziałów J. P. w [...] spółka z o. o. z siedzibą w [...], Skarżąca wskazała, że już z odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS tejże spółki, można wywieść, iż od ponad 7 lat nie są składane sprawozdania finansowe; spółka ta nie posiada Zarządu. Nadto, w dziale 4 odpisu, wpisano informację, że egzekucja prowadzona przez komornika sądowego, została umorzona w roku 2014, ze względu na fakt, iż z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Z wpisów w tymże dziale wynikało, iż także egzekucje prowadzone przez organy podatkowe były umarzane. Co oznaczało, iż Spółka ta nie posiadała żadnego majątku. Powyższe okoliczności jednoznacznie dowodziły, iż nie można uznać posiadania przez wspólniczkę udziałów w spółce [...] sp. z o. o. za źródło dochodu. Odnośnie do dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, Skarżąca wskazała, że zgodnie z PIT-ami 28 za lata 2016-2017, wspólniczka osiągnęła łączny przychód w wysokości [...] zł. Taka kwota przychodu (a nie dochodu) nie pozwalała na zgromadzenie środków finansowych, pozwalających na dokonanie dopłat do Spółki, w kwocie pozwalającej jej na wpłacenie ww. wpisów. Nadto, rachunki bankowe Spółki są obecnie zajęte przez organy egzekucyjne, co oznaczało, że nawet gdyby wpłynęły środki z tytułu dopłat (co nie jest możliwe) Spółka nie miałaby możliwości, aby dokonać zapłaty za wpisy sądowe. W punkcie 4 sprzeciwu Spółka za niezasadny uznała zarzut przerzucania kosztów sądowych na podatników oraz wskazała na naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu. Na poparcie swojego stanowiska powołała się na okoliczność, że jedyny wspólnik nie posiada zdolności do wniesienia dopłat w wymaganej kwocie, kwotę wpisu od skarg – [...] zł. Nadto, zauważyła, że referendarz wiedział, iż dla częściowego pokrycia wpisów sądowych, Spółka sprzedała jedyny posiadany nieobciążony składnik majątkowy - samochód osobowy marki [...] Spółka ciągle, podejmowała próby wyegzekwowania należności przysługujących jej od dłużnika spółki [...] sp. z o. o. w toku postępowania egzekucyjnego, co pozwoliłoby zwiększyć kwotę jaką Skarżąca uiściła tytułem wpisu. Jednakże przedmiotowe postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Przypomniała, iż wskazywała już, że nie jest zdolna do generowania zysków i nie jest możliwy przyrost majątku, albowiem działalność operacyjno-handlowa Spółki ustała. Spółka podkreśliła, że domagała się zwolnienia wyłącznie częściowego i jest to wynikiem faktu, iż organy podatkowe wydały dwie decyzje, zamiast jednej mimo iż stan faktyczny objęty postępowaniami pozwalał na to. Skutkuje to faktem, iż na Skarżącą został nałożony podwójny obowiązek uiszczenia maksymalnej kwoty wpisu. Podkreślając fakt, jak znaczna jest kwota wpisów, w opinii Spółki rozumienie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, stanowi naruszenie jej konstytucyjnego prawa do sądu. Do sprzeciwu Spółka załączyła bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2017 na dzień 31.12.2017 r.; wydruki z konta księgowego, założonych dla rachunków pieniężnych; bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2016; bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2016 - wariant symulacyjny z wyłączeniem przychodu księgowo-podatkowego z tytułu przedawnienia zobowiązania; aktualny odpis z KRS Skarżącej; pismo z sądu upadłościowego z dnia 17 stycznia 2018 r.; PIT 28 za rok 2017, PIT 28 za rok 2016; pismo komornika z dnia 29 listopada 2017 r., odpis z KRS [...] spółka z o. o. z siedzibą w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.); zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje się jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Na mocy art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie bowiem z tą zasadą, każdy skarżący, który wszczyna postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jest zobligowany z mocy ustawy do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika także, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, uzależnił prawo do skorzystania ze zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W doktrynie wskazuje się, że osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, s. 620). Po przeprowadzeniu analizy złożonych oświadczeń oraz dokumentów finansowych Spółki, Sąd stwierdził, że wniosek o prawo pomocy zasługuje na uwzględnienie, gdyż Spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że Spółka na potwierdzenie swojej trudnej sytuacji finansowej przedłożyła obszerną i wyczerpującą dokumentację. Ponadto trzeba zauważyć - co jest bardzo istotne – że Spółka ubiegając się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od części wpisu sądowego od wniesionej skargi, podjęła wszelkie możliwe czynności, aby uzyskać środki pieniężne choć na częściowe pokrycie kosztów postępowania sądowego. W wyniku starań Spółki, udało się jej zdobyć łączną kwotę w wysokości [...] zł na uiszczenie części wpisów sądowych należnych w obu sprawach, które zawisły przed tutejszym sądem (ze sprzedaży samochodu osobowego marki [...]). Spółka podejmowała także próby odzyskania pożyczonych pieniędzy od dłużnika [...] sp. z o.o., a także kilkakrotnie usiłowała sprzedać posiadaną działkę rekreacyjną w celu uzyskania środków na uiszczenie wpisów. W ocenie Sądu, Spółka wykazała, że jej sytuacja ekonomiczna zarówno w 2017 roku jak i w 2016 roku była trudna, choć w 2016 roku w zeznaniu podatkowym Spółka wykazała dochód w wysokości ponad milion złotych. Jednakże, za wiarygodne należało uznać oświadczenie zawarte w sprzeciwie w tym zakresie, że przychody ujęte w zeznaniu za 2016 r. miały wymiar księgowy, z uwagi na konieczność wykazania i opodatkowania przedawnionego zobowiązania Spółki w kwocie [...]zł. W tej sytuacji, przychody te nie oznaczały, że Spółka dysponuje takimi środkami pieniężnymi, które może zaoszczędzić na koszty sądowe. Wykazano, że przy ostatecznym zysku netto za rok 2016, w kwocie [...]zł faktyczny (realny) wynik finansowy Skarżącej w tymże roku był ujemny, co jednoznacznie wynika z przedłożonych dokumentów (rachunków zysków i strat, bilansów, zeznania CIT - 8 za ww. lata). W ocenie Sądu, wykazana zatem pogarszająca się sytuacja finansowa Spółki uniemożliwiła poczynienie odpowiednich oszczędności w celu zgromadzenia środków pieniężnych na pokrycie kosztów związanych z ewentualnymi procesami sądowymi. Zdaniem Sądu, istotne również pozostaje, co też zaakcentowano w sprzeciwie, że możliwość zgromadzenia środków, ze względu na całokształt sytuacji Spółki, była ograniczona ze względu na konieczność ponoszenia wydatków związanych z wypłatą wynagrodzeń, uiszczaniem podatków dochodowych oraz składek ZUS, aby nie generować dalszych zaległości Spółki. Ponadto, we wniesionym sprzeciwie Spółka wykazała, że w dniu 7 listopada 2017 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, natomiast w dniu 10 stycznia 2018 r. Spółka zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 17 stycznia 2018 r. zobowiązujące Spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt [...], informacja o zawieszeniu działalności gospodarczej w KRS na dzień 26 marca 2018 r.). Zdaniem Sądu podniesione okoliczności świadczą o zaprzestaniu prowadzenia przez Spółkę jej działalności, a w konsekwencji o braku możliwości pozyskania nowych środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego w pełnej wysokości. W ocenie Sądu należy zgodzić się również ze Spółką co do tego, że aktualnie ze względu na sytuację finansową jedynego wspólnika Spółki – J. A. P. - nie jest możliwe wniesienie przez nią dopłat w celu dofinansowania Spółki, aby w ten sposób pozyskać fundusze na uiszczenie wpisu sądowego w pełnej wysokości. Nie można zatem zgodzić się z referendarzem sądowym co do tego, że ze względu na to, iż Skarżąca nie wykazała w jaki sposób uregulowano w Spółce kwestie dopłat wspólników do udziałów, należało to ocenić jako brak podjęcia przez Spółkę należytej aktywności w celu wykazania możliwości samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy. Jak słusznie zauważyła Spółka, powołując się na stosowne dokumenty, wspólniczka nie mogła dofinansować Spółki na kwotę [...]zł, gdyż jak wykazano, nie uzyskała dochodu z tytułu dywidendy. Ponadto, J. A. P. nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania udziałów w innej spółce, tj. [...] [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Jak wynika z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego ww. spółka od kilku lat nie składa sprawozdania finansowego, nie posiada zarządu, egzekucja, prowadzona przez komornika sądowego, została umorzona w roku 2014 ze względu na fakt, iż z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych, także egzekucje prowadzone przez organy podatkowe, były umarzane. Jak słusznie zauważyła Skarżąca okoliczności te świadczą o tym, że ww. spółka nie posiada żadnego majątku. Jak wynika z przedłożonych zeznań podatkowych J. A. P., z tytułu działalności prowadzonej na własne nazwisko oraz z działalności prowadzonej w formie spółki (ek) osób fizycznych, w której (ych) była wspólnikiem w roku 2016, wyżej wymieniona osiągnęła przychód w łącznej wysokości [...] zł, a w 2017 r. z tytułu działalności prowadzonej na własne nazwisko w wysokości [...] zł. Wobec powyższego należy stwierdzić, że uzyskane przez wyżej wymienioną przychody w latach 2016 – 2017 nie pozwalały na zgromadzenie środków finansowych, wystarczających na wniesienie dopłat do Spółki, w kwocie pozwalającej na wpłacenie przedmiotowych wpisów. W ocenie Sądu także inne okoliczności przemawiają za przyznaniem Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mianowicie wpłacona przez Spółkę kaucja gwarancyjna w wysokości [...] zł w dniu 30 października 2013 r. została zabezpieczona przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.. Posiadana przez Spółkę nieruchomość o cenie nabycia [...] zł została objęta zabezpieczeniem komorniczym, [...] zł należności wobec Spółki jest przedmiotem egzekucji komorniczej - do tej pory niezakończonej, a [...] jest przedmiotem postępowania sądowego. Ponadto, należy mieć na uwadze również okoliczność, że aktualnie Spółka nie jest w stanie generować zysków i przyrost majątku nie jest możliwy (o czym była mowa powyżej). Istotną okolicznością jest również stosunkowo niewielka wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...]zł oraz posiadanych przez Spółkę środków trwałych w kwocie [...]zł. Stan środków pieniężnych w kasie, który się zmieniał, był niewielki. Spółka nie posiadała środków na wskazanych rachunkach bankowych (stan [...] zł), ponadto zostały zajęte przez organ egzekucyjny do kwoty ponad [...] zł. Dodatkowo zauważyć należy, że wnioskiem z dnia 19 października 2017 r. Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. zwrócił się o ustanowienie hipotek na nieruchomościach Spółki położonych w miejscowości Ż., gmina D. P. celem zabezpieczenia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej wysokości [...] zł. Reasumując, wskazać należy, że Sąd mając na uwadze wysokość pozostałej do wpłacenia kwoty tytułem 2 wpisów sądowych od wniesionych skarg ([...] zł), trudną sytuację ekonomiczną Spółki, zawieszenie działalności, brak możliwości ogłoszenia upadłości, a przede wszystkim okoliczność częściowego uiszczenia 2 wpisów w znacznej wysokości oraz podejmowanie przez Spółkę prób uzyskania nowych środków pieniężnych na uiszczenie wpisów, uznał, że należy jej przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu z uwagi na ww. wskazane okoliczności, odmowa zwolnienia Skarżącej z częściowych kosztów postępowania sądowego prowadziłaby do nieuzasadnionego odebrania Skarżącej prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając, że Spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło