I SA/Sz 1037/14

WyrokWSA w Szczecinie2015-01-22

Skład orzekający: Elżbieta Woźniak, Jolanta Kwiecińska, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną wydaną na podstawie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2007 r., zwłaszcza w kontekście odroczenia utraty mocy obowiązującej przez ten przepis na mocy późniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu prawa może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego tylko wtedy, gdy dotyczy przepisu, na podstawie którego wydano ostateczną decyzję. W przypadku, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisu w brzmieniu obowiązującym po dacie wskazanej w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli brzmienie przepisu jest podobne, nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania. Dodatkowo, odroczenie utraty mocy obowiązującej przez zakwestionowany przepis przez Trybunał Konstytucyjny oznacza, że przepis ten nadal obowiązuje i może być stosowany do czasu upływu terminu odroczenia lub jego zmiany przez ustawodawcę.
Stan faktyczny
Skarżąca E. S. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 2011 r., ustalającą jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieujawnionych. Jako podstawę wznowienia wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2013 r. (SK 18/09), który stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 20 ust. 3 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r. Organ kontroli skarbowej odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie dotyczy przepisu w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że wyrok TK powinien mieć zastosowanie również do późniejszego brzmienia przepisu. WSA oddalił skargę, wskazując na brak podstaw do wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.),, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia 30.11.2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalił E. S. (zwana dalej: "stroną" lub "skarżącą") zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w łącznej wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 01.12.2011 r. za potwierdzeniem odbioru. Od decyzji strona nie wniosła odwołania, wskutek czego ww. decyzja stała się decyzją ostateczną. Pismem z dnia 25.09.2013 r. strona złożyła do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wniosek o wznowienie, w trybie art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej: O.p."), postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 30.11.2011 r. ustalającą stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. SK 18/09 wskazując, że konsekwencją tego wyroku jest pozbawienie mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu od 01 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz fakt, że w ocenie strony "jakkolwiek ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się do art. 20 ust. 3 ustawy o PIT w jego aktualnym brzmieniu, to rozważany przepis jest obarczony – w zbliżonym, jeśli nie identycznym, stopniu - tymi samymi mankamentami, które były powodem stwierdzenia niekonstytucyjności jego poprzednich wersji. Dotyczy to również przedmiotowego przepisu w jego brzmieniu w 2007 r., będącego podstawą orzekania w postępowaniu podatkowym, którego dotyczy niniejsze pismo". Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej [...] postanowieniem z dnia 25.10.2013 r. nr [...] wznowił postępowanie, o którym mowa w ww. wniosku strony zaś, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 O.p., decyzją z dnia 10.04.2014 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 30.11.2011 r. z uwagi na nieistnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Uzasadniając swoje stanowisko organ kontroli skarbowej wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji nr [...] z dnia 30.11.2011 r., ustalającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 r., był art 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. zaś Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01.01.1998 r. do 31.12.2006 r. Zatem stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01.011998 r. do 31.12.2006 r., nie stwarza podstaw do uchylenia ww. decyzji nr [...] z dnia 30.11.2011 r., która wydana została w oparciu o przepisy art 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ kontroli skarbowej wskazał, że moc wiążąca wyroku Trybunału Konstytucyjnego może dotyczyć wyłącznie zgodności z Konstytucją przepisu wskazanego w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym co do zakresu czasowego, w jakim obowiązywał, oraz że wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można stosować "odpowiednio", nawet jeśli przepis na podstawie, którego wydano decyzję ostateczną ma podobne brzmienie do przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny. Ponadto wskazano, iż organ kontroli skarbowej nie jest uprawniony do rozszerzenia mocy wiążącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego w oparciu o treść jego uzasadnienia. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu 10.04.2014 r. wydał decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia ww. decyzji wskazanej we wniosku strony z dnia 25.09.2013 r. z uwagi na nieistnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Pismem z dnia 07.05.2014 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 10.04.2014 r. nr [...] w uzasadnieniu powołując się na powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09, który w ocenie strony powinien mieć zastosowanie także do oceny prawnej obowiązywania art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym po 01.01.2007 r. Strona przywołała orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym "przepis art. 20 ust. 3 u.p.do.f., również w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2007 r., jako pozbawiony domniemania konstytucyjności nie może stanowić podstawy prawnej do ustalania przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach(...)" (wyrok N.S.A. z dnia 13.08.2013 r. sygn. akt II FSK 2370/11 oraz wyroki WSA w Szczecinie: z dnia 06.03.2014 r. sygn. akt I SA/Sz 433/13, z dnia 02.04.2014 r. sygn. akt I SA/Sz 860/13 i z dnia 10.04.2014 r. sygn. akt I SA/Sz 807/13, a ponadto wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31.03.2014 r. sygn. akt I SA/G11169/11). Tym samym w ocenie strony w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka do uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 30.11.2011 r. ustalającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w łącznej wysokości [...] zł. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy i decyzją z dnia 01.07.2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 10.04.2014 r. w uzasadnieniu wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Organ wskazał, że wznowienie postępowania uregulowane w art. 240-246 O.p. jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową jednakże postępowanie wznowieniowe, jako postępowanie nadzwyczajne, nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie jest kontynuacją postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 240 O.p. w związku z czym organ, odmawiając uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej, skoncentrował się na ustaleniu, czy i w jakim zakresie wydanie przez Trybunał Konstytucyjny ww. wyroku z dnia z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09 mogło stanowić przesłankę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie konstatację, że art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wersji obowiązującej od 1.01.2007 r. jest niezgodny z Konstytucją w co najmniej takim stopniu jak art. 20 ust. 3 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1.01.1998 r. do 31.12.2006 r., jednakże wiążąca dla skutków derogacyjnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest sentencja orzeczenia, a ta jednoznacznie dotyczy tylko stanu prawnego obowiązującego do 31.12.2006 r. Reasumując, organ kontroli skarbowej powołując się na orzecznictwo sądowe, wskazał, że działania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. w zakresie stosowania art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie można rozciągać na inne okresy, niż wynika to wprost z jego treści zaś w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zastosowanie miał art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2007 r. – zatem w okresie nieobjętym ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji powyższych ustaleń organ uznał, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. i utrzymał w mocy decyzję ww. nr [...] z dnia 10.04.2014 r. Pismem z dnia 21.07.2014 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 01.07.2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 10.04.2014 r. zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 120 O.p. poprzez stwierdzenie, że nie zaistniała przesłanka do uchylenia decyzji wymiarowej pomimo braku podstaw prawnych do jej wydania, a dokładniej pomimo niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu na dzień 01.012008 r. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca przywołała treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09 oraz wskazała na pogląd wyrażony w orzecznictwie w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.08.2013 r. sygn. II FSK 2370/11 oraz wyrokach WSA w Szczecinie: z dnia 06.03.2014 r. sygn. I SA/Sz 433/13, z dnia 02.04.2014 r. sygn. I SA/Sz 860/13, z dnia 10.04.2014 r. sygn. I SA/Sz 807/13 i z dnia 07.05.2014 r. sygn. I SA/Sz 944/13, a ponadto w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 31.03.2014 r. sygn. I SA/G1 1169/11, że "przepis art. 20 ust. 3 u.p.do.f., również w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2007 r., jako pozbawiony domniemania konstytucyjności nie może stanowić podstawy prawnej do ustalania przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (...)". Przywołując treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09 skarżąca wskazała, że zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, jakkolwiek zapadłe orzeczenie nie odnosi się do art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w jego aktualnym brzmieniu, to rozważany przepis jest obarczony - w zbliżonym, jeśli nie identycznym, stopniu - tymi samymi mankamentami, które były powodem stwierdzenia niekonstytucyjności jego poprzedniej wersji. W ocenie skarżącej dotyczy to również przedmiotowego przepisu w jego brzmieniu w 2008 roku, będącego podstawą wydania przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej decyzji w przedmiocie ustalenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Wskazując na powyższe, zdaniem Skarżącej w jej sprawie wystąpiły przesłanki kwalifikowanej wadliwości decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 30 listopada 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji było właściwe i zgodne z przepisami prawa, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13, na mocy którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, 362, 596, 769, 1278, 1342, 1448, 1529 i 1540, z 2013 r. poz. 888, 1036, 1287, 1304, 1387 i 1717 oraz z 2014 r. poz. 223, 312, 567, 598 i 915), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, jak wskazał Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, z uwagi na odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2007 r., dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, z uwagi na niekonstytucyjność ww. art. 20 ust. 3 w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2007 r. wystąpi dopiero z upływem ww. terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a jedynie ustalenie, czy postępowanie poprzedzające wydanie decyzji jest dotknięte jedną z wad stanowiących przesłankę wznowienia, określoną w art. 240 § 1 O.p. W postępowaniu prowadzonym z wniosku o wznowienie organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych dla tego wniosku i spełnienia przesłanki wskazanej w powołanym przepisie. Wznowienia postępowania podatkowego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, można żądać m.in. na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 O.p., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie w przypadku, gdy została ona wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej orzekł Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z art. 190 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie zaś z ww. art. 190 § 4, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Istnienie zatem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzającego niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej lub umową międzynarodową konkretnego przepisu ustawy, stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania decyzji podatkowej, jest warunkiem niezbędnym dla przyjęcia istnienia przesłanki wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Wniosek skarżącej z dnia 25.09.2013 r. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 30.11.2011 r. ustalającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w łącznej wysokości [...] zł został oparty o przesłankę wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. i został złożony w terminie, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie została spełniona ww. przesłanka uchylenia decyzji ostatecznej i zasadnie uznał, że brak jest podstaw do uchylenia ww. decyzji. W wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., SK 18/09, który w ocenie strony skarżącej stanowić miał podstawę wznowienia postępowania, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1. Art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r. poz. 361, 362, 596, 769, 1278, 1342, 1448, 1529 i 1540), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2006r.: a) nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 1, art. 46 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) jest zgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. 2. Art. 20 ust. 3 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Jak zasadnie podniósł Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w uzasadnieniu powyższych decyzji, sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego odnosi się wyłącznie do obowiązywania przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w okresie od 01.01.1998 r. do 31.12.2006 r. natomiast skarżąca domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ustalającą zobowiązanie w podatku dochodowym za 2008 r. wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym po 31.12.2006 r. W związku z powyższym wskazany przez skarżącą, jako podstawa wniosku z dnia 25.09.2013 r. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się wprost do zgodności z Konstytucją przepisu, który stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I GSK 83/11, wskazał, że wznowienie postępowania przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest szczególną instytucją, stwarzającą możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego, ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jest to sytuacja wyjątkowa, w której mimo prawidłowo przeprowadzonego postępowania i wydania decyzji na podstawie obowiązującego w chwili orzekania przepisu decyzja okazuje się wadliwa. Opisana w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. podstawa wznowienia nie zachodzi, gdy wskazany we wniosku o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie obejmuje przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji. Posłużenie się bowiem przez ustawodawcę zwrotem "została wydana na podstawie przepisu" nie pozostawia wątpliwości, że chodzi tu o konkretne przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji, a więc takie, które kształtowały lub współkształtowały podjęte przez organ podatkowy rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu wykluczona jest możliwość zastosowania art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w sytuacji, gdy treść zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu jest co prawda zbieżna z przepisem stosowanym przez organ podatkowy wydający decyzję w postępowaniu, którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, ale to nie ten konkretny przepis był podstawą wydania decyzji ostatecznej. Akceptacja stanowiska strony skarżącej prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której organ podatkowy, badając wniosek o wznowienie postępowania, w istocie rozstrzygałby o konstytucyjności przepisu, na podstawie którego została wydana decyzja, do czego nie jest uprawniony (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24.09.2014 r., sygn. akt I SA/Łd 418/14). Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku zawarł konstatację, że art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. jest niezgodny z Konstytucją, w co najmniej takim stopniu jak art. 20 ust. 3 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006r., jednakże wiążąca dla skutków derogacyjnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest sentencja orzeczenia, a ta jednoznacznie dotyczy tylko stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2006 r. Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1735/08, wskazał, że moc wiążącą ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tak więc nie jest dopuszczalne, by zarówno organy podatkowe rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania, jak i sąd rozpoznający skargę na decyzję wydaną w wyniku wznowienia postępowania, mogli w procesie stosowania prawa i kontroli jego stosowania zdecydować, że wyrok Trybunału będzie miał zastosowanie do innych, zbliżonych sytuacji, niż opisane w sentencji tego wyroku i rozszerzać jego zakres. Nie zachodzi bowiem podstawa wznowienia postępowania, gdy wskazany we wniosku o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie obejmuje przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji. Dotyczy to także przypadku, gdy treść zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu jest zbieżna z przepisem stosowanym przez organ podatkowy wydający decyzję w postępowaniu, którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Obowiązek organów podatkowych działania na podstawie przepisów prawa nakazuje stosowanie wszystkich aktów prawnych, które są objęte domniemaniem konstytucyjności. Tylko w przypadku, gdy w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, konkretny przepis okaże się niezgodny z Konstytucją RP (ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową), organy podatkowe są zwolnione z obowiązku jego stosowania (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I GSK 83/11). Należy wskazać, że stanowiący podstawę prawną ww. decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 30.11.2011 r. przepis art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r., był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13, orzekł, co następuje: 1. Art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Przepis wymieniony w części I traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ogłoszenie ww. wyroku nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1052), a więc utrata mocy obowiązującej przedmiotowego przepisu nastąpi w dniu 6 lutego 2016 r. (o ile wcześniej nie zostanie uchylony bądź zmieniony przez ustawodawcę). Uzasadniając odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 ustawy o podatku od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2007 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w okresie odroczenia (czyli w okresie osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku) przepis ten powinien być stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy, mimo obalenia w stosunku do niego domniemania konstytucyjności. Trybunał stwierdził, że odroczenie to ma na celu pozostawienie parlamentowi odpowiedniego czasu na dokonanie zmian ustawowych przywracających stan zgodności z Konstytucją, w tym także rozważenie zasadności kompleksowego uregulowania instytucji podatku od dochodów nieujawnionych. Istotne jest również zapewnienie konstytucyjnego wymagania realizacji powszechności i równości opodatkowania, w tym zwłaszcza zwalczania procederu nieujawniania przychodów lub zaniżania ich wysokości. Natychmiastowe wyeliminowanie tego przepisu skutkowałoby niemożnością wszczynania przez organy podatkowe nowych postępowań i kontynuowania postępowań wszczętych wcześniej. Wskazując na potrzebę brania pod uwagę stanów faktycznych występujących w konkretnych sprawach Trybunał Konstytucyjny zwrócił równocześnie uwagę na konieczność respektowania zasady powszechności i równości opodatkowania i braku akceptacji dla podatników uchylających się od wypełnienia obowiązku podatkowego ale korzystających ze świadczeń publicznych finansowanych z podatków płaconych przez pozostałych podatników. Trybunał podkreślił przy tym, że art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy w znacznej mierze podatników nieuczciwych, a więc zarówno organy podatkowe, jak i sądy muszą podejmować działania minimalizujące negatywne skutki dla państwa. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą (por. art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, wyrok NSA z dnia 20 maja 2011 r., I OSK 1069/10). Nieuwzględnienie pkt. 2 przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. stanowiło by naruszenie prawa. W uzasadnieniu przywołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednoznacznie, że w konsekwencji odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., możliwe będzie w dalszym ciągu prowadzenie postępowań w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych na podstawie tego przepisu. Trybunał podkreślił, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu ma ten skutek, że w okresie osiemnastu miesięcy od ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw przepis ten (o ile wcześniej nie zostanie uchylony bądź zmieniony przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, powinien być przestrzegany i stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy. Przepis ten pozostaje bowiem nadal elementem systemu prawa. Organy administracyjne i sądowe, interpretując oraz stosując art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, powinny jednak kierować się wskazówkami dotyczącymi tego przepisu wynikającymi z wyroku o sygn. SK 18/09 oraz z wyroku w niniejszej sprawie. Trybunał podtrzymał stanowisko zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. (por. wyrok N.S.A. z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2672/14, wyrok NSA z 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2599/14, wyrok NAS z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2618/14). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, skarżąca dopiero w terminie jednego miesiąca od dnia upływu terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2007 r., tj. od dnia 06.02.2016 r., lub od dnia zmiany lub uchylenia ww. przepisu, gdyby miało to miejsce przed upływem terminu odroczenia, może skutecznie wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło