I SA/Sz 1039/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 marca 2018 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia 10.10.2017 r., znak: [...] – wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 z późn. zm.- zwanej w skrócie "O.p.") - Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w wyniku rozpatrzenia odwołania J. G. – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 22.08.2017 r., znak: [...], którą odmówiono wnioskodawcy, J. G. rozłożenia na raty kwoty [...]zł z tytułu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia. W dniu 03.07.2017 r. J. G. (dalej "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o rozłożenie na 6 rat, po [...] zł każda, zaległości w kwocie [...]zł z tytułu podatku od nieruchomości, co stanowi ˝ tego podatku wskazując, że obecnie sytuacja jego i jego rodziny jest bardzo trudna, obecnie ubiega się o emeryturę, nie ma żadnych dochodów, utrzymuje się z emerytury (żony) wynoszącej około [...] zł. Z uwagi na stałe opłaty za media i lekarstwa nie jest w stanie jednorazowo wpłacić tak ogromnej kwoty. Poza tym wskazał, że nie powinien być tylko on obciążany podatkiem od nieruchomości, gdyż nieruchomość należy do dwóch współwłaścicieli, także do W. G., i on także powinien opłacać podatek od nieruchomości w równych częściach, do ˝ połowy. Pismem z dnia 10.07.2017 r. Prezydent Miasta K. wezwał Wnioskodawcę do udokumentowania organowi podatkowemu swojej sytuacji życiowej, finansowej, rodzinnej i zdrowotnej wskazując, jakie w szczególności ma przedłożyć dokumenty, a także o sprecyzowanie podania z dnia 04.07.2017 r. Wezwanie to doręczono stronie w dniu 12.07.2017 r. Po uprzednim zawiadomieniu Strony w trybie art. 200 § 1 O.p. co do wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (doręczonym Stronie w dniu 02.08.2017 r.), decyzją z dnia 22.08.2017 r. Prezydent Miasta K. odmówił żądanej ulgi podatkowej wskazując, że organ podatkowy nie jest w stanie określić aktualnej sytuacji bytowej i możliwości finansowych podatnika ze względu na brak jej udokumentowania. Od powyższej decyzji organu podatkowego I instancji Strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzja z dnia 10.10.2107 r. utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Kolegium wskazało, że przedmiotem sprawy jest ulga podatkowa udzielana na podstawie art. 67a O.p., zgodnie z którym ulga podatkowa udzielana jest w trybie uznania administracyjnego. Podjęcie decyzji w tym trybie należy wyłącznie do kompetencji organu podatkowego I instancji, a więc w tej sprawie do Prezydenta Miasta K.. Wyjaśniono przy tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma w takiej sprawie kompetencji merytorycznych, tzn. nie wolno mu rozstrzygać, czy udzielić ulgi, czy też nie (vide art. 233 § 3 O.p.). Kolegium jako organ odwoławczy ma jedynie za zadanie ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, głównie pod względem formalnym, tzn., czy organ I instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, czy przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami i czy na koniec wyciągnął logiczne, zgodne z zasadami społecznymi i interesem publicznym wnioski, które wpłynęły na rozstrzygnięcie. Kolegium podniosło, że uważnie zapoznało się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a właściwie z jego brakiem, i prześledziło cały tok postępowania organu I instancji. Równie uważnie zapoznało się z treścią wniosku i odwołania przedłożonych przez Stronę. Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji ma uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Wyjaśniono przy tym, że podatek od nieruchomości jest daniną publiczną należną za samo tylko posiadanie majątku w gruntach i budynkach, bez względu na to, jak właściciel wykorzystuje ten majątek. Na obowiązek podatkowy nie mają wpływu takie okoliczności jak wiek, stan zdrowia, sytuacja życiowa sprowokowana przez podatnika, jego stan majątkowy, itp. Prawo podatkowe jest powszechne i każdy podatnik jest przed tym prawem równy. Wyłomem od tej zasady są ulgi podatkowe, dlatego ich charakter jest wyjątkowy. Ulgi mogą być udzielane w bardzo szczególnych sytuacjach dotyczących podatnika, w szczególności wtedy, gdy jego równowaga finansowa jest zachwiana lub jego egzystencja jest zagrożona. Ulga podatkowa ma za zadanie przywrócić równowagę finansową podatnikowi, ale udzielona może być tylko takiemu podatnikowi, który rokuje, że po chwilowym zachwianiu będzie płacił w przyszłości podatek na bieżąco. Dalej Kolegium wskazało, że ulgi podatkowe unormowane są w art. 67a O.p., który to przepis wskazuje na dwie przesłanki, z których winna być spełniona choćby jedna, aby można było rozważyć udzielenie ulgi podatkowej. Te dwie przesłanki to ważny interes podatnika i interes publiczny. Organ podatkowy I instancji, bo tylko on ma kompetencje do udzielenia ulgi podatkowej, po ustaleniu istnienia którejś z wymienionych tu przesłanek, podejmuje uznaniowe rozstrzygnięcie ("może") co do tego, czy udzieli ulgi czy też jej odmówi. W razie, gdy w sprawie brak jest przesłanek z art. 67a O.p., organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie zastosowania żądanej ulgi podatkowej. Dalej wskazano, że z uwagi na charakter ulg podatkowych, które udzielane są wyłącznie na wniosek podatnika, ciężar dowodu w kwestii istnienia przesłanek uzasadniających wniosek spoczywa na podatniku. W takim postępowaniu organ podatkowy, wypełniając obowiązek z art. 121, 122, 187 § 1 O.p., wskazuje podatnikowi, w jaki sposób i jakimi dowodami należy uzasadnić wniosek o ulgę. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji spełnił ten obowiązek, wysyłając do Strony pismo z dnia 10.07. 2017 r., doręczone w dniu 11.07.2017 r., w którym wzywa go do przedłożenia materiału dowodowego określającego obecną sytuację życiową, finansową, rodzinną i zdrowotną i wskazując, jakie szczególnie dowody tę sytuację uzasadnią. Kolegium podniosło, że Wnioskodawca pominął milczeniem wezwanie organu podatkowego i z własnej inicjatywy nie przedłożył też żadnego dowodu, a tym samym organ podatkowy został pozbawiony możliwości ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, co przełożyło się na to, że organ nie mógł dokonać ustaleń co do istnienia po stronie podatnika przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Z poprzednich postępowań prowadzonych również w sprawie ulg podatkowych, o które Strona występuje często, organ posiadł częściową wiedzę o stanie posiadania tego podatnika (działka budowlana) i fakt pobierania przez żonę Wnioskodawcy emerytury wynoszącą [...] zł, według oświadczenia, bo dowodu Wnioskodawca nie przedstawił. Wiedza ta – jak dalej wskazało Kolegium - jest niewystarczająca do rozpatrzenia wniosku o ulgę wniesionego w innym czasie, sytuacja podatnika mogła się bowiem zmienić. Sumując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie miał materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, dlatego też nie miał możliwości zastosowania uznania administracyjnego. Jak wskazało Kolegium, decyzja organu podatkowego mogła być wyłącznie odmowna, w przeciwnym razie byłaby to bowiem decyzja dowolna, rażąco naruszająca przepisy prawa podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10.10.2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 22.08.2017 r, Strona wniosła o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie prawa, ponieważ Urząd Prezydenta Miasta K., naliczając podatek od nieruchomości, obciąża nim w całości wyłącznie Skarżącego jako współwłaściciela, zapominając o współwłaścicielu W. G.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, dodatkowo przy tym wskazując, że zarzuty skargi nie odnoszą się do treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Skarga jest niezasadna, gdyż Sąd nie stwierdził by doszło do naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, czego dla uchylenia zaskarżonej decyzji wymaga ustawodawca w art. 145 1 pkt 1lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. – zwanej w skrócie "p.p.s.a."), Przypomnieć przy tym należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej tylko pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę według wyżej przedstawionych reguł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja i ją poprzedzająca decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Przedmiotem skargi jest wydana po przeprowadzeniu postępowania decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10.10.2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., którą odmówiono Skarżącemu rozłożenia na raty kwoty [...]zł z tytułu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 03.07.2017 r. Skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o rozłożenie na 6 rat, po [...] zł każda, zaległości w kwocie [...]zł z tytułu podatku od nieruchomości, wskazując, że obecnie sytuacja jego i jego rodziny jest bardzo trudna, obecnie ubiega się o emeryturę, nie ma żadnych dochodów, utrzymuje się z emerytury (żony) wynoszącej około [...] zł. Z uwagi na stałe opłaty za media i lekarstwa nie jest w stanie jednorazowo wpłacić tak ogromnej kwoty. Poza tym wskazał, że nie powinien być tylko on obciążany podatkiem od nieruchomości, gdyż nieruchomość należy do dwóch współwłaścicieli, także do W. G., i on także powinien opłacać podatek od nieruchomości w równych częściach, do ˝ połowy. Z akt także wynika, że pismem z dnia 10.07.2017 r. Prezydent Miasta K. wezwał Skarżącego do udokumentowania organowi podatkowemu swojej sytuacji życiowej, finansowej, rodzinnej i zdrowotnej wskazując, jakie w szczególności ma przedłożyć dokumenty, a także o sprecyzowanie podania z dnia 04.07.2017 r. Wezwanie to doręczono stronie w dniu 12.07.2017 r. Z akt również wynika, że po uprzednim zawiadomieniu Strony w trybie art. 200 § 1 O.p. co do wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (doręczonym Stronie w dniu 02.08.2017 r.), Prezydent Miasta K. wydał w dniu 22.08.2107 r. decyzję odmawiającą Skarżącemu rozłożenia na raty kwoty [...]zł z tytułu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości wobec faktu, że nie był w stanie określić sytuacji bytowej i finansowej Skarżącego ze względu na brak udokumentowania przez Skarżącego swojej sytuacji. Przytoczyć zatem należy przepis art. 67a § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. A zatem, to wniosek podatnika wszczyna postępowanie w sprawie ulg w spłacie podatków. Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów stawianych przed podaniem w rozumieniu art. 168 O.p., stosuje się tryb przewidziany w art. 169 O.p. Uprawniony do wniesienia wniosku jest tylko podatnik. Jeżeli treść wniosku jest nieprecyzyjna, nie pozwala na załatwienie sprawy, organ podatkowy nie może poprzestać na załatwieniu sprawy tylko w oparciu o treść żądania niejasno sformułowanego przez podatnika (wnioskodawcę). Organ podatkowy musi – uwzględniając zasady przewidziane w art. 121, 122 i art. 187 § 1 O.p. – wyjaśnić treść żądania, w tym także wezwać na podstawie art. 155 § 1 O.p. do przedłożenia dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a dopiero wówczas zadecydować o dalszym postępowaniu. Podatnik zatem wnosząc o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, musi przewidywać, że by organ rozstrzygnął merytorycznie sprawę, zgodnie z treścią wniosku, może ją rozstrzygnąć dopiero po dokonaniu ustaleń co do faktycznej sytuacji podatnika w ramach wszczętego na wniosek podatnika postępowania. Nadto, organ podatkowy jest związany treścią wniosku w tym sensie, że nie może zastosować innej ulgi niż ta, o którą wnosi podatnik. Organ podatkowy nie może wyjść poza granice wniosku i w ramach uznania administracyjnego zadecyduje o przyznaniu, lub nie, wnioskowanej ulgi. We wniosku podatnik przedstawia co najmniej te elementy, które powinny znaleźć się w podaniu (art. 168 O.p.). Poza treścią żądania, co już zostało zasygnalizowane wyżej, wskazuje on okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego ważny interes lub interes publiczny. Organ podatkowy nie może się jednak ograniczyć jedynie do analizy podniesionych przez podatnika we wniosku argumentów. Na organie ciąży obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym również przesłanek zastosowania ulg w spłacie podatków (art. 122 O.p.). Bez czynnego udziału podatnika realizacja tej zasady w praktyce jest bardzo utrudniona. Stąd też w literaturze postuluje się wprowadzenie do przepisów regulujących stosowanie omawianych ulg zasady, że ciężar udowodnienia występowania tych przesłanek spoczywa na podmiocie, który wnioskuje o przyznanie ulgi. Trafnie w wyroku z 11.05.2011 r. (I SA/Bk 745/10, LEX nr 795545) WSA w Białymstoku zauważył, że aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, strona powinna ujawniać fakty czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. Potrzeba taka aktualizuje się zwłaszcza w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie podatnika do ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. To podatnik bowiem występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. Tylko ustalenie prawidłowości prowadzonego przez organ podatkowy postępowania jest przedmiotem kontroli sądu. Sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy. Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji, o jakiej mowa w art. 67a § 1 pkt 2 O.p., mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a także, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 14.06.2011 r., I SA/Gd 184/11, LEX nr 990492). Na gruncie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy co do odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, Skarżący został wezwany pismem z dnia 10.07.2017 r. do udokumentowania swojej obecnej sytuacji życiowej, finansowej, rodzinnej i zdrowotnej, a następnie skutecznie zawiadomiony w trybie art. 200 § 1 O.p. co do wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (doręczonego Skarżącemu w dniu 02.08.2017 r.), z których to uprawnień Skarżący nie skorzystał, co w efekcie przełożyło się na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powód zatem odmowy rozłożenia na raty wnioskowanej zaległości wynika z biernego zachowania Skarżącego przez zaniechanie przedłożenia organowi podatkowemu żądanych pismem z dnia 10.07.2017 r. dokumentów, a także brak reakcji na zawiadomienie o prawie do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd zatem wyjaśnia, że nic nie stoi na przeszkodzie złożeniu przez podatnika ponownego wniosku o zastosowanie ulgi uznaniowej w sytuacji, gdy nadal występują okoliczności wskazane we wniosku z dnia 28.06.2017 r., jednakże dla przyznania wnioskowanej ulgi konieczne jest udokumentowanie organowi podatkowemu faktycznej sytuacji przedstawionej we wniosku. Organ bowiem musi rozważyć w kontekście znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu art. 67a § 1 O.p, czy argumenty wnioskodawcy uzasadniają "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", a zatem organ podatkowy będzie musiał ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie przyznania wnioskowanej ulgi. Sumując, organy podatkowe obu instancji - w ocenie Sądu – w zgodzie z prawem zbadały, uzasadniły i w konsekwencji przyjęły, że zaistniała podstawa do odmowy wnioskowej ulgi, gdyż przez zaniechanie Skarżącego do udokumentowania swojej sytuacji, wobec skutecznego wezwania przez organ I instancji, zostały pozbawione możliwości zbadania tej sytuacji, a tym samym zbadania, czy wystąpiły ustawowe przesłanki przewidziane w rat. 67a § 1 O.p., a mianowicie, czy wystąpiła w sprawie przesłanka "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Odmowa udzielenia ulgi została poprzedzona wnikliwą analizą okoliczności faktycznych i prawnych występujących w sprawie, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W sposób przekonywujący umotywowano odmowę rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Zgodzić się przy tym należało z organem podatkowym, że okoliczności podnoszone w skardze, że podatek od nieruchomości powinien obciążać także drugiego współwłaściciela nieruchomości, nie mają żadnego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wnioskowanej ulgi o rozłożenie na raty istniejącej zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Okoliczność ta jest istotna tylko w przypadku wydawania decyzji co do wymiaru podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy. W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), oddalił skargę jako niezasadną.