I SA/Sz 1046/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. – W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na rozłożenia na raty należności z tytułu opłat dodatkowych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych J. S. –W. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 9 grudnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału I ustalił wpis od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że z powodu braku zleceń zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą w zakresie projektowania i od dłuższego czasu pozostaje bez dochodu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że skarżąca nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca podała, że posiada mieszkanie o pow [...] kw oraz udział w mieszkaniu rodziców wynoszący[...] . Innego majątku w postaci wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) skarżąca nie wykazała. J. S. – W. przedłożyła wraz z wnioskiem zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. S. o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych, potwierdzające, że złożyła ona 26 kwietnia 2011 r. zeznanie podatkowe PIT 36L za rok 2010, w którym wykazała brak dochodów (dochód "0" zł). Pismem z dnia 23 grudnia 2011 r. referendarz sądowy zobowiązała skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej czy ubiegała się w 2011 r. o jej przyznanie, - wykaz ponoszonych przez skarżącą miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie (opłaty mieszkaniowe, wyżywienie itp.) i innych obciążeń (raty kredytów, pożyczek), a także wykaz zadłużenia jeśli posiada oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - oświadczenie skarżącej jakie jest źródło jej utrzymania skoro zawiesiła działalność gospodarczą, czy otrzymuje wsparcie finansowe od rodziny, od kogo i w jakiej wysokości, - wyciągi z posiadanych przez skarżącą wszystkich rachunków bankowych, w tym lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od 23 września 2011 r. do 23 grudnia 2011 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie przedłożyła żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkowała się także w żaden sposób do zobowiązania, dlatego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja nie polepszyła się i że nie jest w stanie ponosić niewspółmiernie wysokich opłat za rozpatrywanie jej prośby. Skarżąca również na etapie sprzeciwu nie przedłożyła żadnego z dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na podstawie przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych jest wykazanie, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z treści nadesłanego formularza PPF wynika, iż strona zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch płaszczyznach, w jednej - z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i, w drugiej - wysokości środków, którymi strona dysponuje. Jednakże, warunkiem korzystnego rozstrzygnięcia jej wniosku jest wyjaśnienie sytuacji majątkowej, w jakiej strona znajduje się. Z wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w S. S. posiada mieszkanie o powierzchni [...] udział w wysokości [...] Nie prowadzi działalności gospodarczej, nie otrzymuje żadnych świadczeń i dochodów, gdyż z powodu braku zleceń, prowadzona działalność projektowa została zawieszona. Skarżąca nie wskazała na źródła swego utrzymania. W ocenie Sądu, przedstawione dane są niepełne i uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy faktycznie zachodzą przesłanki do zwolnienia od całości kosztów sądowych jak i od ułamkowej ich części. Przede wszystkim należy wskazać, że skarżąca uchyliła się od przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej. Wbrew wezwaniu nie przedłożyła, również na etapie sprzeciwu, wymaganych dokumentów, które mogłyby wykazać jaka jest aktualna rzeczywista sytuacja finansowa skarżącej i jakie są aktualne możliwości płatnicze. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że, zdaniem Sądu, przedłożone zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego potwierdzające złożenie przez skarżącą zeznania za 2010 r. z wykazanym brakiem dochodów do podatkowania, nie oznacza, że aktualnie, w czasie składania wniosku o prawo pomocy, skarżąca nie dysponuje środkami finansowymi w wysokości umożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Sąd rozpatrujący sprawę, podziela poglądy NSA, zgodnie z którymi, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por.: postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Należy też wskazać, że to w interesie skarżącego jest podanie wszystkich istotnych okoliczności rzutujących na jego sytuację finansową, jak i ich uprawdopodobnienie. Zdaniem Sądu, Skarżąca nie przekonała w sposób wystarczający, że nie ma żadnych źródeł utrzymania, czy oszczędności, które przeznacza na utrzymanie. Powyższe sprawia, iż również w tym zakresie ocena możliwości finansowych skarżącego nie może być odpowiednio zweryfikowana. W takiej sytuacji, Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącej zastosowana. Podkreślenia wymaga, iż opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Stąd, zdaniem Sądu, nieuprawdopodobnione pozostało oświadczenie, że skarżąca nie ma żadnych środków utrzymania. W konsekwencji, trudno jest stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.