I SA/Sz 1047/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2008 r. p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. R.S. pismem z dnia 9 listopada 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. zwracając się jednocześnie na urzędowym formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ze względu na swoją sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczenia majątkowego oraz nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto (zaświadczenie pracodawcy z dnia 20 grudnia 2011 r. k. 62), w dniu 4 kwietnia 2011 r. zlikwidował działalność gospodarczą (kopia decyzji Burmistrza B. o wykreśleniu z ewidencji k.68). Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnią córką. Skarżący posiada 2/3 udziału we spółdzielczym mieszkaniu własnościowym o pow. 52 m kw., pozostałymi współwłaścicielami są żona skarżącego i teściowa, która też tam mieszka. Innego majątku w postaci wartościowych rzeczy ruchomych, czy zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) skarżący nie wykazał. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej, z tego co jest skarżącemu wiadome nie uzyskuje ona żadnych dochodów (kopia aktu notarialnego Rep A Nr [...] z 18 lutego 2011 r. k. 69). Skarżący nie ponosi żadnych opłat związanych z mieszkaniem z uwagi na niskie dochody, wydatki takie ponosi teściowa, ponadto rodzina korzysta z codziennych posiłków sporządzanych przez teściową. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej (zaświadczenie z OPS w B. z 20 grudnia 2011 r. k. 63). Z przedłożonych wyciągów z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego za okres od 14 września 2011 r. do 14 grudnia 2011 r. wynika saldo końcowe w kwocie [...] zł. W rocznym zeznaniu podatkowym za 2010 r. PIT 37 skarżący deklarował przychód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł , koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, stratę w kwocie [...] zł. Zgodność z oryginałem deklaracji została potwierdzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Koszty sądowe, jakie skarżący jest w chwili obecnej zobowiązany ponieść w rozpoznawanej sprawie, sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 268 zł. Mając na uwadze przedstawiona przez skarżącego sytuację materialną, rodzinną, wysokość osiąganych dochodów jak i wysokość wpisu od skargi, referendarz sądowy uznał, że skarżący jest w stanie częściowo uiścić wpis od skargi. Skarżący od kwietnia 2011 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej, uzyskuje miesięcznie wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. [...] zł netto. Jak wynika z oświadczeń skarżącego, z ww. kwoty nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem własnym jak i rodziny, wszystkie opłaty związane z mieszkaniem, wyżywieniem ponosi bowiem jego teściowa, z którą mieszka wspólnie ze swoją rodziną – żoną i małoletnią córką. Skarżący nie podał żadnych informacji na temat wysokości dochodów małżonki powołując się na rozdzielność majątkową małżeńską, wskazał jednak, że według jego wiedzy małżonka żadnych dochodów nie uzyskuje. Skarżący nie ma oszczędności, a jego majątek to 2/3 udziału w mieszkaniu spółdzielczym własnościowym o pow. 52 m kw. Powyższe uzasadnia, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł. Rozstrzygnięcie takie nie pozbawi skarżącego (utrzymywanego przez innych członków rodziny) możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nie ograniczy prawa kontroli wydanej w jego sprawie decyzji administracyjnej, a z drugiej strony – nie naruszy zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a. Skarżący może także uzyskać takie niewielkie środki od rodziny w ramach darowizny lub pożyczki. Na obecnym etapie sprawy nie zostanie rozstrzygnięte, czy skarżący jest w stanie ponieść dalsze koszty postępowania (opłata za ewentualne zażalenie, opłata kancelaryjna, wpis od skargi kasacyjnej) byłoby to bowiem przedwczesne. Sytuacja finansowa strony może bowiem ulec zmianie. Wniosek taki wynika choćby z faktu, że skarżący uzyskuje dochody, a nie wykazał, aby istniały nadzwyczajne okoliczności ograniczające jego zdolność zarobkową. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.