I SA/Sz 1078/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi S. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego J. S. – P. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] tytułów wykonawczych o numerach: [...]. W uzasadnieniu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku S. H. na podstawie wystawionych przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] tytułów wykonawczych o ww numerach. W piśmie z dnia [...]r. zobowiązana wskazała, iż nie posiada ruchomości, nieruchomości, jest zarejestrowana w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Podkreśliła, iż nie posiada środków finansowych, otrzymuje jedynie alimenty w wysokości [...] zł na małoletnich synów. Dodatkowo zwróciła uwagę na prowadzoną wobec jej majątku egzekucją sądową. W dniu [...] r. do organu egzekucyjnego wpłynęło kolejne pismo zobowiązanej z dnia [...] r., adresowane do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], w którym strona zwróciła się o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu S. H. powtórzyła argumenty zgłaszane w piśmie z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał dalej, iż postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie doręczono zobowiązanej za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, S. H. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując zgłaszane wcześniej argumenty. Zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] r. Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że tryb składania zażalenia na postanowienie wydane przez organ egzekucyjny regulują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej: u.p.e.a.). Jednocześnie na podstawie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: Kpa). W myśl art. 17 § 1 u.p.e.a., zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Organ podkreślił, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej [...] zostało doręczone adresatowi w dniu [...] r. W postanowieniu zawarte było pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednakże, iż zażalenie zostało nadane dopiero w dniu [...] r., tj. po upływie przewidzianego ustawą terminu. Organ powołując treść przepisu art. 57 § 5 pkt 2 Kpa wskazał, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia przez S. H. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...]. Nadto organ podkreślił, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ II instancji nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 Kpa. Termin określony w art. 17 u.p.e.a. jest terminem procesowym, wyznaczonym dla stron i uczestników postępowania i jego zachowanie jest warunkiem skuteczności czynności procesowej dokonanej przez Stronę. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu, wnoszący zażalenie może bronić się wyłącznie składając równocześnie prośbę do organu o przywrócenie terminu (stosownie do trybu określonego w art. 58 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie zażalenie zostało wniesione z uchybieniem przysługującego terminu. Nie stwierdzono natomiast, aby jednocześnie złożono prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W świetle powyższego nie spełnione zostały wymogi określone przepisem art. 58 Kpa, co w ocenie organu skutkuje pozostawieniem zażalenia bez merytorycznego rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, S. H. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie egzekucji. Skarżąca wskazała, iż swój stan majątkowy i sytuację rodzinną przedstawiła w pismach z dnia [...] r. oraz dnia [...] r., skierowanych do ZUS-u w [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jak wskazała skarżąca, na dzień dzisiejszy sytuacja Jej nie uległa poprawie i nie rokuje poprawy ze względu na obecny stan bezrobocia. Strona nadmieniła, że tytuły egzekucyjne dotyczą spraw które miały miejsce trzynaście lat temu a więc winny być umorzone ze względu na znaczny upływ czasu od daty powstania zdarzenia. Zdaniem S. H., obecnie w toku postępowania egzekucyjnego organ nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jedyny dochód skarżącej to alimenty na dzieci które nie pozwalają na zaspokojenie roszczeń wierzyciela. W ocenie skarżącej, błędne jest twierdzenie, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art.59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Końcowo skarżąca wskazała, że Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrzył sprawę tylko pod względem formalnym, bez wnikania w merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe, w którym wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia przez S. H. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, iż uchybienie terminowi procesowemu do wniesienia przez skarżącą zażalenia na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. , nastąpiło bez winy skarżącej. Skarżąca została pouczona - w tym również przez prawników, do których zwracała się o pomoc, że do terminów procesowych nie wlicza się dni wolnych od pracy, a zatem do siedmiodniowego terminu nie wliczyła dnia [...] i [...]r. Pełnomocnik Strony podniósł również, że na uwagę zasługuje okoliczność, iż uchybienie terminu jest nieznaczne oraz, że skarżąca boryka się z trudnościami związanymi z wychowaniem dzieci w niepełnej rodzinie oraz nie posiada zatrudnienia a nawet prawa do zasiłku z tytułu przebywania bez pracy, pomimo zarejestrowania się jako bezrobotna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Istotne również jest, że w określonych ramach kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie uwzględnił uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym, co sprawia, że zasadność, skargi skutkuje jedynie wydaniem orzeczenia kasacyjnego lub innej szczególnej treści, wynikającej z przepisów art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), zwana dalej jako: P.p.s.a. Z powyższych względów, zawarty w skardze wniosek S. H. o orzeczenie co do istoty sprawy tj: ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie egzekucji nie może zostać uwzględniony. Oceniając natomiast zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem należy stwierdzić, że postanowienie to nie narusza prawa. W stanie faktycznym niniejszej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia przez skarżącą zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] tytułów wykonawczych. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż tryb składania zażalenia na postanowienie wydane przez organ egzekucyjny regulują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1015) zwanej dalej: u.p.e.a. W myśl art. 17 § 1 u.p.e.a., zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jednocześnie na podstawie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: Kpa). Przepis art. 134 Kpa obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy zażalenie jest dopuszczalne oraz, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do wydania w trybie art. 134 K.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do ich wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie zażalenia nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności (tj. rażącym naruszeniem prawa, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jednocześnie wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jakim jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami po pierwsze - co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w I instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz, po drugie - ustaleniami co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Bezspornym w sprawie jest to, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] tytułów wykonawczych, zostało doręczone skarżącej w dniu [...] roku. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upływał z dniem [...] roku. Tymczasem zażalenie zostało przez skarżącą nadane listem poleconym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu [...] roku, czyli z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Warto podkreślić, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. zawierało prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia zażalenia. Pouczenie to wskazywało, iż zażalenie należy skierować do Dyrektora Izby Skarbowej, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 7 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia. W tak ustalonym stanie faktycznym – w szczególności wobec tego, że uchybienie terminu było niewątpliwe, a pouczenie zawarte w treści postanowienia było prawidłowe – organ drugiej instancji był zobowiązany do stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia, na podstawie art. 134 Kpa w związku z art.18 u.p.e.a. Wskazać należy, że strona, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej dokonania, co wynika wprost z treści przepisu art. 58 i 59 Kpa. W niniejszej sprawie do dnia wydania zaskarżonego postanowienia ([...] r.) do organu II instancji nie wpłynął jednak wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W tej sytuacji organ II instancji, stosowanie do dyspozycji art.134 Kpa miał obowiązek wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wydanie rozstrzygnięcia tej treści nie jest uzależnione od woli organu, ale wynika z obowiązku nałożonego przepisem ustawy. Organ nie posiada w tym zakresie swobody decydowania i nie może rozpoznać zażalenia, mimo wniesienia go po upływie 7-dniowego terminu, kierując się np. przesłankami słusznego interesu podatnika czy sprawiedliwości lub solidarności społecznej. Tak więc podniesione przez skarżącą okoliczności, że jedynym dochodem skarżącej są alimenty na dzieci które nie pozwalają na zaspokojenie roszczeń wierzyciela, nie są przesłankami, które mogą być brane przez organ pod uwagę na etapie badania terminowości złożenia zażalenia. Podobnie Sąd, oceniając legalność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, nie może się kierować tego rodzaju okolicznościami, dotyczącymi osobistej sytuacji skarżącej i jej rodziny. Odnosząc się do treści pisma pełnomocnika skarżącej złożonego na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. a w szczególności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wyjaśnić należy, iż kognicja sądu administracyjnego nie obejmuje tej kwestii. Zgodnie z regulacją art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Nadto zauważyć należy, że wniosek o przywrócenie terminu złożony dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego, już po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, nie może wpłynąć na ocenę podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia. Sąd oceniając zasadność skargi bada bowiem, czy na dzień wydania zaskarżonego postanowienia istniały przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Skoro zaś nie ma wątpliwości, co do tego, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, a strona do tego dnia ([...]r.) nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie rzeczonego terminu, to prawidłowo organ zastosował się do regulacji art. 134 Kpa. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego dla strony skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).