I SA/Sz 1103/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi D. M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem Nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 kwietnia 2013 r. Nr [...] w sprawie ustalenia D. B. kosztów postępowania za wykonanie operatu szacunkowego w kwocie [...] zł przez biegłego rzeczoznawcę w toku postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn z tytułu ustanowienia dożywotniej nieodpłatnej służebności. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 5 stycznia 2011 r. wpłynął do [...] Urzędu Skarbowego w [...] akt notarialny sporządzony w Kancelarii Notarialnej w [...], przed notariuszem B. W. (Rep. [...] nr [...]), z którego wynika, że w dniu 22 grudnia 2010 r. została ustanowiona przez K. B. (reprezentowanego przez D. B. na mocy pełnomocnictwa Rep [...] nr [...] z dnia 20.11.2007 r.) na rzecz byłej żony D. B. dożywotnia, nieodpłatna służebność osobista na lokalu mieszkalnym, położonym w [...] przy ul. [...], dla którego urządzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. Strona nie złożyła zeznania podatkowego SD-3. Natomiast, z pismem z dnia 14 września 2012 r. przedłożyła akt notarialny z dnia 20 listopada 2007 r. Rep [...] Nr [...] i Nr [...] oraz akt notarialny z dnia 11 grudnia .2007 r. Rep [...] nr [...]. W dniu 23 listopada 2013 r. organ podatkowy I instancji wezwał stronę do określenia wartości lokalu mieszkalnego, na którym ustanowiono nieodpłatną dożywotnią służebność osobistą, podając jednocześnie wartość według własnej wstępnej oceny w kwocie [...] zł. W tym zakresie strona nie udzieliła odpowiedzi, zatem organ wszczął procedurę określoną w art. 8 ust. 4 ww. ustawy, polegająca na powołaniu biegłego rzeczoznawcy majątkowego celem określenia wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, na którym ustanowiono służebność na rzecz podatniczki. Powołany został biegły rzeczoznawca majątkowy, A. C., w celu określenia wartości rynkowej lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...] na potrzeby ustalenia podatku od spadków i darowizn z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności. Biegły w operacie szacunkowym z dnia 18 marca 2013 r. sporządzonym wg stanu i cen na dzień dokonania czynności cywilnoprawnej, tj. 22 grudnia 2010 r. określił wartość wskazanego lokalu mieszkalnego na kwotę [...] zł. Opinia ta posłużyła w toku postępowania podatkowego jako dowód w procesie określania podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności - decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 kwietnia 2013 r. znak [...], ustalająca podatniczce podatek od spadków i darowizn w wysokości [...] zł z tytułu ustanowienia dożywotniej, nieodpłatnej służebności ww. lokalu mieszkalnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2013 r. ustalił stronie wysokość kosztów postępowania w kwocie [...] zł z tytułu wynagrodzenia przysługującego biegłemu za sporządzoną w formie operatu szacunkowego opinię o wartości rynkowej przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Strona złożyła zażalenie z dnia 10 maja 2013 r., wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia w całości. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy w kontekście argumentacji zażalenia nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, co znalazło wyraz w rozstrzygnięciu z dnia 26 lipca 2013 r. utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji. Pismem z dnia 27 sierpnia 2013 r. strona złożyła skargę do Sądu w Szczecinie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 26 lipca 2013 r., wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że na stronie ciąży zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn, podczas gdy z okoliczności sprawy nie wynika, że taki obowiązek powstał; - naruszenie art. 8 ust. 4 ww. ustawy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki, prowadząc do bezpodstawnego obciążenie strony kosztami biegłego; - naruszenie art. 199a Ordynacji podatkowej skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że ustanowienie służebności osobistej na rzecz D. B. nie stanowi ekwiwalentu za przyczynienie się do powstania majątku wspólnego, tym samym jest czynnością nieodpłatną; - naruszenie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia o element składowy, brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi, po przytoczeniu przebiegu postępowania w sprawie wskazała, że ustanowiona służebność nie podlega opodatkowaniu. Zdaniem skarżącej ustanowiona służebność była wynikiem podziału majątku wspólnego byłych małżonków. Bezpodstawne było zatem powołanie biegłego celem określenia wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, w konsekwencji obciążanie strony kosztami operatu. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Sądu, organy trafnie przyjęły, że zastosowanie w sprawie niniejszej znajdują przepisy art. 267 § 1 pkt 4 Op w związku z art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wprowadzające wyjątek od zasady określonej w art. 264 Op, że koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa. Zgodnie z art. 265 § 1 pkt 3 Op, do kosztów postępowania przed organami podatkowymi zalicza się (między innymi) wynagrodzenie przysługujące biegłym. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że powołany przez organ I instancji rzeczoznawca sporządził opinię (operat szacunkowy). Bezsporne jest, że strona umowy nie podały wartości rynkowej będących przedmiotem umowy nieruchomości w odpowiedzi na wezwanie organu. Czyli zastosowanie w sprawie znajduje art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W świetle tego przepisu, jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 % od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca. Skoro z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie określiła wartości nabytych praw majątkowych, to zasadnie Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył ją kosztami opinii, działając tym samym w zgodzie z art. 269 Op. Z treści ostatnio wymienionego przepisu wynika nadto (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.), że organ podatkowy w każdym stadium postępowania uprawniony jest do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. Postanowienie to jest odrębnym aktem administracyjnym (ma odrębny byt), dotyczącym kwestii incydentalnej, niezwiązanej z istotą sprawy, lecz z czynnością postępowania. Cechuje się względną samoistnością (zob. wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r., III SA 1484/99; niepubl.), która w związku z wykładnią językową art. 267 Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, że postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania może zostać wydane przez uprawniony organ podatkowy zarówno przed, jak i po wydaniu decyzji wymiarowej (zob. wyroki: WSA w Białymstoku z 13 września 2007 r., I SA/Bk 362/06, Lex nr 453512; WSA w Gorzowie z 13 listopada 2008 r., Lex nr 525714). Art. 269 Ordynacji podatkowej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 216 § 1 Op. Wskazuje na to wykładnia językowa art. 269 w związku z art. 271 § 2 Op. Sformułowanie "w każdym stadium postępowania" należy rozumieć szeroko, w granicach art. 68 § 1 Op, jeśli chodzi o czas, w którym postanowienie obciążające stronę kosztami postępowania może zostać wydane. Stąd wniosek, że trakcie postępowania wymiarowego organ podatkowy wydający postanowienie w trybie art. 269 Op nie jest ograniczony datą wydania decyzji przez organy podatkowe. Postanowienie w trybie art. 269 Op powinno zostać wydane przed upływem 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek zapłaty kosztów (zob. Dauter B.; (w:) Glosa 2003.12.32, Koszty postępowania podatkowego. Teza nr 10). Dodać warto, że Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 kwietnia 2013r. Nr [...] ustalającą D. B. podatek od spadków i darowizn w wysokości [...] zł z tytułu ustanowienia dożywotniej nieodpłatnej służebności w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w [...] przy ul. [...]. Tutejszy Sąd wyrokiem z 18 marca 2014 r. oddalił zaś skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania w podatku od spadku i darowizn . Opinia biegłego została uznana przez Sąd za prawidłową. Za chybione należało uznać zarzuty skarżącego dotyczące zawarte w skardze wykraczają one poza zakres niniejszej sprawy. Reasumując, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. W konsekwencji, skargę należało oddalić. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.