I SA/Sz 111/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Protokolant Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. - Spółka z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia długu celnego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu [...]r. K. Spółka z o.o. z siedzibą w G., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu towary w postaci różnego rodzaju kosmetyków, w tym displey-e - testery do akwizycji, wnosząc o ich zwolnienie od cła. Przyjęcie zgłoszenia przez organy celne spowodowały objęcie wymienionych w nim towarów procedurę dopuszczenia do obrotu, określenia kwoty długu celnego oraz zwolnienie od cła wyżej wskazanych towarów, na podstawie art.190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego. W dniach od [...]r. do [...]r. funkcjonariusze Działu Powtórnej Kontroli Celnej Urzędu Celnego w S. przeprowadzili kontrolę celną w Spółce K., w wyniku której ustalili, że towary zwolnione od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu Celnego, były sprzedane innym podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą . Dyrektor Urzędu Celnego w S. mając na uwadze wynik kontroli, decyzją nr [...] w dniu [...]r. uznał to zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zwolnienia od cła na podstawie art.190 § 14 pkt 14 Kodeksu celnego, towarów wskazanych w pozycji 7 stwierdzając jednocześnie, ze w dniu [...]r. powstał z mocy prawa dług celny w stosunku do tych towarów. Uzasadniając decyzję Dyrektor Urzędu Celnego w S. wskazał, że w wyniku kontroli ustalono, iż towary uprzednio zwolnione od cła na podstawie art.190 § 1 pkt. 14 Kodeksu celnego , Spółka K. sprzedała, wobec czego uznać należy, iż towary te posiadały wartość handlową i tym samym nie służyły celom określonym w przepisie, lecz były przedmiotem obrotu handlowego. Organ celny stwierdził, że towary te nie spełniają również przesłanek określonych w art. II i IV, ratyfikowanej przez Polskę Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego podpisanej w Genewie dnia 7 listopada 1952r. /Dz.U. z 1960r. nr 38, poz.221/. K. Spółka z o. o. odwołała się od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, wskazując, że sprowadzone przez nią towary do akwizycji nie posiadają wartości handlowej ale nie oznacza to, iż nie mają żadnej wartości użytkowej. Spółka nie może sobie pozwolić na rozdawanie dysponentom ich narzędzi pracy . W ocenie Spółki art.190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego nie wprowadza zakazu sprzedaży materiałów przeznaczonych do akwizycji. Prezes Głównego Urzędu Ceł w W., rozpoznając odwołanie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w S. podnosząc, ze zgodnie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest zwolniony od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są wzory, modele, próbki i materiały nie mające wartości handlowej, służące do reklamy lub akwizycji, przywożone w niewielkich ilościach przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą . Organ odwoławczy stwierdził, że skoro towary nie zostały sprowadzone z przeznaczeniem do akwizycji czy reklamy, lecz w celu ich odsprzedania innym podmiotom gospodarczym, to towary te posiadają wartość handlową, za którą uważa się potencjalna możliwość sprzedaży towaru ze względu na jego cechy, co powoduje, że nie są one wolne od cła. W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł w sprawie mają zastosowanie przepisy art. II i IV Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych Materiału Reklamowego zawartej w Genewie w dniu 7 listopada 1952r. Organ odwoławczy stwierdził, że opierając się na art. IV ust.1 Konwencji, nie można uznać wkładek do katalogów i obwolut do tych katalogów za zwolnione od cła, gdyż nie spełniają warunków wskazanych w wyżej wymienionym artykule. Nadto organ II instancji wskazał, że przepisy Konwencji nie mają zastosowania do plakatów wymienionych w pozycji 14 zgłoszenia celnego, ponieważ Konwencja nie wymienia wśród towarów zwolnionych od cła plakatów. Spółka K. złożyła skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł do naczelnika Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, podnosząc zarzuty wskazane w odwołaniu, dodając ponadto, że sprowadzone towary były przekazywane akwizytorom za zwrotem kosztów ich nabycia, które oni winni byli ponosić u nich bowiem towary te ulegały zużyciu i ich koszty działalności powinny obciążać. Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004r. oddalił skargę stwierdzając, iż z art.190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego wynika jednoznacznie, że aby przywóz towarów z zagranicy, w ramach ustanowionych norm był zwolniony od cła, przedmiotem przywozu muszą być, towary przywożone w niewielkich ilościach oraz, że muszą być one przywożone przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, mają to być wzory, modele, próbki i materiały, które nie mają wartości handlowej, służące tym podmiotom do reklamy lub akwizycji. Sad podzielił pogląd organów celnych, że warunkiem zastosowaniu zwolnienia od cła importu wzorów, modeli, próbek i materiałów reklamowych na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego jest kumulatywne spełnienie kryteriów ustawowych, mianowicie: przywiezienie towarów przez podmiot prowadzący działalność gospodarcza, sprowadzenie towarów dla celów reklamowych lub akwizycji, brak wartości handlowej towaru oraz sprowadzenie towarów w niewielkich ilościach W ocenie Sądu dla wyjaśnienie czy przywożony towar posiada wartość handlowa wystarczające jest stwierdzenie, że istnieje potencjalna możliwość jego sprzedaży ze względu na posiadane właściwości. Sąd wskazał, że organy celne w niewątpliwy sposób wykazały, że sprowadzone przez Spółkę K. towary, posiadają wartość handlową, bowiem dowody zgromadzone w sprawie, jak też treść odwołania i skarga wskazuje, że sprowadzone towary Spółka sprzedawała przedsiębiorcom z nią współpracującym i zajmującym się akwizycją na jej rzecz. Wysokość ceny towaru jest w ocenie Sądu bez znaczenia, bowiem cena może być dowolnie i swobodnie kształtowana przez przedsiębiorców w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Sad wyjaśnił również, że ustalenie czy importowane towary zostały przywiezione w niewielkich ilościach uzależnione jest od oceny, która powinna być w miarę zobiektywizowana i przyjął, że poza displey-ami i plakatami, pozostałe ilości towarów przekraczają ilość powszechnie uznaną za niewielka. Ustalenie więc, że sprowadzone przez skarżącą towary posiadają wartość handlowa a nadto, że niektóre z tych towarów nie odpowiadają kryterium niewielkiej ilości, uprawniło Sąd do wyrażenia poglądu, że import tych towarów jako niespełniających kumulatywnych kryteriów określonych a rat. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, nie korzysta ze zwolnienia od cła. Sąd wskazał również, że w sprawie ma zastosowania ratyfikowanemu przez Polską Konwencję Międzynarodową Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego podpisane w Genewie w dniu 7 listopada 1952r. /Dz. U. z 1960r. nr 38 poz. 221/ a w szczególności jej przepisy art. II i IV importowane przez skarżącą towary nie spełniające warunków do korzystania ze zwolnienia od cła na podstawie przepisu art. II Konwencji, gdyż zostały one sprowadzone na polski obszar celny w celach handlowych, a nie w celu ubiegania się o zamówienia na towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania. W ocenie Sądu organy celne właściwie zinterpretowały i zastosowały przepisy art. II Konwencji. Nadto sprowadzone przez skarżącą katalogi, wkładki i obwoluty do tych katalogów w ocenie Sądu, nie mogą korzystać ze zwolnienia od cła, gdyż zostały importowane w ilościach znacznie przekraczających ilości określone w art. IV ust.1 Konwencji. Spółka K. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przepisu art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego z dnia 9 stycznia 1997r. przez przyjęcie, że zgłoszone do procedury dopuszczenia do obroty artykuły, służące wyłącznie do akwizycji, nie zwolnione od cła oraz naruszenie przepisów Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowanego, podpisanej w Genewie w dniu 7 listopada 1952r. / Dz.U. z 1960r. nr 28, poz. 221 / przez jej zastosowanie do artykułów służących wyłącznie akwizycji. Spółka K. wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że prowadzi sprzedaż kosmetyków w formie sprzedaży bezpośredniej za pośrednictwem ok. 5000 akwizytorów będących odrębnymi i samodzielnymi przedsiębiorcami, prowadzącymi działalność gospodarczą na własny rachunek i ryzyko. Do prowadzenia akwizycji akwizytorom niezbędne są m.in. displey-e, katalogi i plakaty reklamowe. Skarżąca nie podziela poglądu Sadu, że do przyjęcia, iż towar posiada wartość handlową wystarczające jest stwierdzenie, że występuje potencjalna możliwość jego sprzedaży. O wartości handlowej, w ocenie Spółki, można mówić tylko wtedy, kiedy istnieje rynek danego artykułu, o którego cenie, decyduje popyt i podaż. Istnieje zatem rynek kosmetyków, nie istnieje natomiast rynek testerów ani displey-ów, które służą tylko do tego by konkretne kosmetyki zaistniały na rynku by wzbudzić popyt na te artykuły, czy nawet ponieść ich cenę. Testery i displey-e zużywają się w czasie demonstracji i nie przynoszą żadnego zysku ani producentowi ani importerowi, nie maja żadnej ekonomicznej wartości. Zysk przynosi dopiero sprzedaż kosmetyków wywołana demonstrowaniem ich przy pomocy testerów i displey-ów . Skarżąca odmiennie od Sadu interpretuje pojęcie "niewielkiej ilości". O tym, czy dana partia artykułów. Jest niewielka decyduje nie tylko ilości poszczególnych artykułów, ale również ilość akwizytorów oraz wartości sprzedaży. Spółka podniosła ponadto, że zakresy stosowania przepisu art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego oraz Konwencji nie są tożsame. O ile art.190 § 1 pkt 14 dotyczy artykułów służących reklamie lub akwizycji, to Konwencja dotyczy próbek handlowych i materiału reklamowego. W ocenie skarżącej Konwencja nie dotyczy artykułów służących akwizycji. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Naczelny Administracyjny stwierdził, że skarga jest zasadna i uchylił wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu. Naczelny Sad Administracyjny uznał za konieczne zbadanie relacji pomiędzy art. 194 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego a postanowieniami Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego, podpisanej w Genewie w dniu 7 listopada 1952r. i ratyfikowanej przez stronę polską ( Dz.U. z 1960r. nr 38 poz. 221) . Wspomniana Konwencja stanowi w art. II ust.1, że każda układająca się strona zwolni od ceł importowych próbki wszelkiego rodzaju towarów importowanych na jej terytorium, z zastrzeżeniem, że próbki te będą miały nieznaczną wartość i będą użyte jedynie dla ubiegania się o zamówienia na te towary. W celu określenia czy, próbki mają wartość nieznaczna Konwencja zaleca, aby władze celne terytorium importującego brały pod uwagę wartość każdej próbki indywidualnie lub wartość ogólną wszystkich próbek, stanowiących cześć tej samej przesyłki. Stosownie do tego uregulowania prawnego zwolnieni9u od cła podlegają: próbki wszelkiego rodzaju towarów: nieznacznej wartości, przy tym przy ocenie tej okoliczności należy brać pod uwagę wartości każdej próbki indywidualnie lub wartość ogólną wszystkich próbek, które będą użyte do reklamowania towaru celem uzyskania na niego zamówienia i w związku z tym jego importu. Ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny ( Dz. U. nr 23 poz. 117) w art.190 § 1 pkt 14 zwolnienie od cła opiera na innej przesłance prawnej. Zgodnie z tym przepisem zwolnieniu od cła podlegają wzory, modele, próbki i inne materiały nie mające wartości handlowej. Służące do reklamy akwizycji, przywożone w niewielkich ilościach przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Konwencja mówi więc o nieznacznej wartości sprowadzonego towaru i podaje sposób jej oceny. Kodeks celny stanowi zaś aby towar w postaci wzorów, modeli próbek materiałów służących do reklamy lub akwizycji pozbawiony był wartości handlowej oraz aby był przywożony w niewielkich ilościach. Są to dwie różne przesłanki, którym powinien odpowiadać towar, aby uzyskać zwolnienie od cła, wynikające z dwóch różnych aktów prawnych. Naczelny Sad Administracyjny wskazał, iż wykładni tych przepisów należy dokonać zgodnie z treścią art. 9 i art. 91 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Zgodnie z powołanymi przepisami Rzeczypospolita Polska przestrzega wiążącego prawa międzynarodowego, zaś ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dz. U. stanowi cześć krajowego porządku prawnego i jest stosowana bezpośrednio chyba, że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. W tym kontekście Sad stwierdził, że przesłanka określona w Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego dotycząca nieznacznej wartości sprowadzonego towaru w celach reklamowych stanowi uzupełnienie wymagań, jakie powinien spełniać towar ubiegający się o zwolnienie od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego. W związku z powyższymi rozważeniami warunek dotyczący nieznacznej wartości importowanego towaru wskazuje art. II pkt 1 Konwencji. Według wskazanej Konwencji towary, które mają za zadanie reklamą określonego towaru lub akwizycję, winny służyć do ubiegania się o zamówienia na te towary przez nie reprezentowane ich importowania .Wobec tego ich ilość musi odpowiadać ilości i rodzajom importowanego towaru do sprzedaży. Jeżeli towary te mają przekonać potencjalnego nabywcę do ich zakupu, a w przypadku kosmetyków do wyboru określonego produktu ze względu na jego zapach, kolor, czy inne wymagane cechy, to ich ilość musi być porównywalna z ilością importowanego towaru przeznaczonego do sprzedaży. W ocenie Sadu: "wzory, modele, próbki i materiały nie mające wartości handlowej", o których mowa w art.190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego należy oceniać w Kontekście art. II ust.1 powołanej Konwencji posługując się w tym zakresie kryterium "nieznacznej wartości" Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W świetle oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny należy stwierdzić, Ze Dyrektor Izby Celnej w S. niewłaściwie zastosował w sprawie art.190 § 1 pkt 14 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117 ) w związku z art. II ust 1 Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego podpisanej w Genewie dnia 7 listopada 1952r i ratyfikowanej przez stronę polska ( Dz. U. z 1960r. nr 38, poz. 221). W szczególności Dyrektor Izby Celnej przy ocenie ilości sprowadzonych próbek błędnie przyjął, iż należy kierować się powszechnym rozumieniem określenia" niewielkie ilości". Aby określić rozmiary jakiegokolwiek zjawiska w tym także ekonomicznego należy dysponować określonym wzorcem odniesienia. Jeżeli zatem próbki służące do zachęcania nabycia konkretnego towaru muszą spełniać kryterium "niewielkiej ilości", to ustalenie tej ilości powinno nawiązywać bezpośrednio do rozmiarów całego przedsięwzięcia gospodarczego. Wniosek ten potwierdza sam prawodawca. Gdyby bowiem w jego ocenie konieczne było posługiwanie się w omawianym zakresie przesłankami o charakterze uniwersalnym, to zamiast pojęcia "niewielkiej ilości" pojawiłyby się w normie prawnej np. konkretne liczby przyjęte w drodze stanowienia prawa. Również przyjęcie, iż sama możliwość sprzedaży jakiegoś towaru oznacza automatycznie, że sprzedana rzecz ma "wartość handlową" w rozumieniu art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego jest niewłaściwe i winno być rozumiane w kontekście art. II ust.1 Konwencji jako kryterium nieznacznej wartości. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ celny winien dokonać wszechstronnej analizy stanu faktycznego uwzględniając ilości sprowadzonych towarów w nawiązaniu do rozmiarów całego przedsięwzięcia gospodarczego. Przy określaniu wartości tych towarów organ celny winien kierować się stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sad Administracyjny, który wskazał, iż art.190 § pkt 14 Kodeksu celnego należy rozumieć w kontekście art. II ust.1 Konwencji czyli, iż sprowadzone towary- wzory, modele i próbki mogą mieć nieznaczną wartość. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1, Lit. a i c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), orzekł jaki w sentencji.