I SA/Sz 111/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2009 r. wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1) przyznać W. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na wyżej opisaną decyzję W. W. złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, następnie, składając formularz PPF rozszerzyła zakres wniosku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnika; wspólnie z mężem nie radzą sobie w prowadzeniu spraw sądowych i jak wskazała, wszystko "przegrywają". Z uzasadnienia wniosku, przedłożonych dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń i dokumentów przedłożonych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wynika, co następuje. Skarżąca zamieszkała w miejscowości D., prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem; na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje uczących się dzieci w wieku 19 i 18 lat. Źródłem utrzymania rodziny są zasiłki z pomocy społecznej oraz świadczenie otrzymywane przez syna w związku z nauką ( piekarz – uczeń) w łącznej kwocie ok. 500 zł miesięcznie – zaświadczenia k.80,81, 82. Małżonek skarżącej prowadzi razem ze skarżącą gospodarstwo rolne, nie osiągając dochodów z innych źródeł. Jak wynika z zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (k. 94), małżonkowi skarżącej przyznano w 2007 i 2008 r. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w kwotach odpowiednio: 2.759,08 zł i 2.833,63 zł Odnośnie stanu majątkowego skarżąca wskazała na dom o powierzchni 220 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,71 ha przeliczeniowych. Skarżąca wraz z wnioskiem przedłożyła zaświadczenie Wójta Gminy B. (k.83), potwierdzające posiadany areał gruntów oraz informujące, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego za 2007 rok wyniósł 2.220 zł. Z oświadczenia skarżącej wynika nadto, że nie posiada ona oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Z kolei miesięczne, udokumentowane wydatki rodziny stanowią kwotę średnio ok. 280 zł miesięcznie (podatek rolny, gaz, szkoła syna, wywóz nieczystości, woda, energia). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi W.W. jest decyzja odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zatem skarżąca jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza, że koszty te obciążają budżet państwa, a jej wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym, przedłożone dokumenty i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Oceniając wniosek skarżącej wzięto pod uwagę jej sytuację rodzinną i majątkową oraz dochody. Łączny dochód uzyskiwany przez skarżącą, jej męża i syna wynosi średnio ok. 1180 zł (zasiłki z pomocy społecznej, wynagrodzenie syna oraz średni miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego) pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych czteroosobowej rodziny. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.