I SA/Sz 111/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy J. K. pismem z dnia [...] r. złożyła skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] r. został ustalony wpis od skargi w kwocie [...] zł. W dniu [...] r. skarżąca zwróciła się na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem K. K., partycypuje w opłatach (prąd, gaz, woda), jednakże samodzielnie gotuje z uwagi na to, że jest na diecie. Ponadto skarżąca wskazała, że ponosi konieczne wydatki związane z zakupem lekarstw oraz opłaceniem dojazdów do lekarza poza miejsce zamieszkania, a także zobowiązana jest do spłacania zaciągniętego kredytu. W oświadczeniu majątkowym skarżąca podała, że posiada dom o pow. [...] m kw., nieruchomość rolną o pow. [...] ha, nie wykazała zasobów pieniężnych (papierów wartościowych, oszczędności itp.). Natomiast w rubryce formularza dotyczącej stanu majątkowego osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (syna) podała gospodarstwo rolne o pow. [...] ha. We wniosku wykazała także dochody własne z emerytury w wysokości [...] zł brutto oraz dochody syna z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł brutto. Pismem z dnia [...] r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących jej sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - aktualny dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury; - wyciągi z posiadanych przez skarżącą i jej syna rachunków bankowych, osobistych, związanych z prowadzoną działalnością, lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od [...] r. do [...] r.; - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy; - oświadczenie wykazujące stan zadłużenia skarżącej na dzień [...] r. (tytuł i wysokość) oraz dowody spłaty rat kredytu z ostatnich trzech miesięcy; - kopie rocznego zeznania podatkowego skarżącej za [...] r. oraz jeśli zostało juz złożone za [...] r. wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym; - dokumenty potwierdzające czy syn skarżącej otrzymał dopłaty do rolnictwa i w jakiej wysokości za [...] r. i [...] r., np. kopie decyzji w sprawie płatności lub zaświadczenie właściwego Biura ARiMR; - kopie ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego dotyczącej skarżącej i jej syna K. K. Skarżąca w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożyła żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkowała się także w żaden sposób do zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Na wstępie należy wskazać, że koszty sądowe na obecnym etapie sprawy to wpis od skargi wynoszący [...] zł. Ze złożonego przez skarżącą wniosku wynikało, że prowadzi ona dwuosobowe gospodarstwo domowe z synem, dochody rodziny to kwota [...] zł uzyskiwana z emerytury skarżącej oraz z działalności rolnej syna skarżącej, majątek rodziny to gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, dom o pow. [...] m kw., skarżąca podała ogólnikowo, że ponosi wydatki na opłaty mieszkaniowe, na leki, dojazdy do lekarza, spłaca raty kredytu. W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych strony i jej zdolności do poniesienia kosztów sądowych pismem z dnia [...] r. została ona wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających jej wniosek m.in. w zakresie wysokości dochodów z wykazanego źródła utrzymania rodziny i ponoszonych wydatków. Wymagało bowiem potwierdzenia, że skarżąca i pozostali członkowie rodziny nie posiadają oszczędności, jak też ustalenia wysokości uzyskiwanych aktualnie dochodów przez skarżącą, a także wysokości wydatków na konieczne utrzymanie, ponieważ okoliczności te rzutują na sytuację skarżącej i jej rodziny oraz na zdolność do poniesienia kosztów sądowych. Skarżąca przesyłkę zawierającą ww. wezwanie otrzymała w dniu 14 marca 2013 r., a zatem termin na wykonanie zobowiązania upływał 25 marca 2013 r. (poniedziałek). Jak wynika z akt sprawy skarżąca jak dotychczas nie wywiązała się z zobowiązania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do jej sytuacji finansowej oraz w konsekwencji uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń w tej kwestii. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 ustawy P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, a skarżąca nie wykazała poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, że poniesienie przez nią kosztów sądowych będzie stanowić uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania i jej rodziny. Wskazać także wypada, że o ile zajdzie konieczność poniesienia dalszych kosztów postępowania, wskutek wniesienia skargi kasacyjnej, o czym nie można przesądzać na tym etapie sprawy, skarżąca będzie mogła ponownie ubiegać się o prawo pomocy, jeżeli przedstawi w sposób rzetelny swoją sytuację majątkową. Wobec tego należało uznać, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.