I SA/Sz 1114/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi I. F. na postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 09.08.2013 r., nr [...] , Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w M. z dnia 11.06.2013 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że w dniu 11.06.2013 roku Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w M. wysłał do I. F. ww. decyzję z dnia 11.06.2013 r. na adres korespondencyjny wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR, którą - jak wynika z daty umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - doręczono pełnoletniemu domownikowi w dniu 12.06.2013 r. W dniu 02.07.2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynęło, nadane przesyłką poleconą w dniu 01.07.2013 r., odwołanie od ww. decyzji nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tejże decyzji. Organ przywołując art. 129 K.p.a. wskazał, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Wskazał także, że stanowisko organu I instancji, podtrzymujące w swej treści decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z aktami sprawy, wpłynęło do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] w dniu 10.07.2013 r. Następnie organ, po przytoczeniu przepisu art. 57 § 5 K.p.a. oraz ustaleniu, że do dnia 26.06.2013 r., tj. ostatecznego terminu do wniesienia odwołania, pismo odwoławcze nie zostało złożone, bądź to w polskim urzędzie konsularnym, bądź polskiej placówce pocztowej, a do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynęło w dniu 02.07. 2013 r. (nadane listem poleconym dnia 01.07.2013 r.), stwierdził, że termin do wniesienia odwołania nie został zachowany. Wobec powyższego, Strona w myśl art. 58 § 1 i 2 K.p.a. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji nr [...] wraz z odwołaniem. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wyniku oceny wniosku o przywrócenie terminu z punktu widzenia jego zasadności stwierdził, że okoliczności podawane przez Wnioskodawczynię nie spełniły przesłanek, które umożliwiłyby organowi powzięcie przekonania o prawdopodobieństwie braku winy po Stronie zainteresowanej, po czym przytoczył przepis art. 58 K.p.a. wskazując przy tym, że przepisy tego artykułu zawierają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, co oznacza, że brak którejkolwiek z nich wyklucza przywrócenie terminu. Następnie dokonano analizy wszystkich wymaganych przesłanek co do ich wystąpienia w niniejszej sprawie, a mianowicie, po pierwsze - co do uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, po drugie - co do wniesienia przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, po trzecie – czy dochowano 7 - dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i po czwarte - czy dopełniono wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynność, dla której ustanowiony jest przywracany termin. Zaznaczono jednocześnie, że zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony, co jak organ stwierdził miało miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do powyższego organ zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że termin wniesienia odwołania od ww. decyzji nr [...] został precyzyjnie określony w pouczeniu zawartym w przedmiotowej decyzji. Tym samym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że Strona w postępowaniu nie dochowała należytej staranności wnosząc odwołanie po wyznaczonym terminie, natomiast przywołane okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą wyłączać jej winy w uchybieniu terminu. W przedmiotowej sprawie, po przeanalizowaniu dokumentacji przedstawionej przez Stronę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, że pierwsza ze wskazanych przesłanek nie została spełniona, bowiem nie można uznać braku winy Wnioskodawczym w uchybieniu terminu na złożenie odwołania od decyzji nr [...] Organ wskazał, że Strona nie przedstawiła żadnych dowodów ani okoliczności, których nie była w stanie usunąć aby dochować wszelkiej staranności i terminowo złożyć przedmiotowe odwołanie. Decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w M. Wnioskodawczyni otrzymała w dniu 12.06.2013 r., a więc termin na złożenie odwołania upływał w dniu 26.06.2013 r. (Strona była świadoma tego faktu, gdyż sama przytoczyła go we wniosku o przywrócenie terminu). Jako powód niedotrzymania terminu Strona podniosła, że stan jej zdrowia uległ pogorszeniu i w dniu 19.06.2013 r. (a więc 7 dni po otrzymaniu decyzji) otrzymała skierowanie do szpitala, z którego, jak sama poinformowała we wniosku o przywrócenie terminu, nie skorzystała, gdyż zapewniono jej opiekę medyczną w domu. Organ podkreślił, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą nawet zwolnienie lekarskie nie uprawdopodabnia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Wskazano przy tym, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W związku z tym samo zwolnienie lekarskie nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest ono bowiem równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią, na co przywołano wyrok NSA z dnia 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08. Dodatkowo pokreślono, że przeszkody powodujące uchybienie terminowi powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej, na co przywołano wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97. Jak wskazał organ, w omawianym przypadku Strona nie otrzymała zwolnienia lekarskiego, otrzymała skierowanie do szpitala wystawione w dniu 19.06. 2013 r. z określoną datą przyjęcia na oddział na dzień 26.06.2013 r. Fakt ten nastąpił po 7 dniach od otrzymania decyzji, w okresie których Strona mogła już złożyć odwołanie od przedmiotowej decyzji. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu Strona wskazała również, że nie skorzystała z przedmiotowego skierowania, gdyż została zapewniono jej opieka medyczna w domu, tym samym – według organu - można przyjąć, że przedmiotowa choroba nie uniemożliwiła terminowego nadania w placówce Poczty Polskiej odwołania bądź osobiście, bądź za pośrednictwem domownika czy sąsiada. Strona mogła również wyznaczyć pełnomocnika do reprezentacji w postępowaniu administracyjnym lub do dokonania konkretnej czynności, w tym wypadku do złożenia odwołania w wyznaczonym ustawowo terminie. W świetle wskazanych okoliczności oraz w oparciu o przepisy prawa, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR [...] stwierdził, że Strona nie dochowała należytej staranności składając odwołanie po wyznaczonym terminie oraz nie spełniła wszystkich przesłanek warunkujących o możliwości przywrócenia terminu. W związku z faktem – zdaniem organu - nie wystąpiły pozytywne przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR [...] z dnia 09.08.2013 r. I. F. podniosła zarzut naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. polegający na wadliwej ocenie przez organ przesłanek pozwalających na jego zastosowanie. Nie zgadzając się z organem, że nie wystąpiły okoliczności umożliwiające przywrócenie terminu, Skarżąca wskazała, iż sporządzenie odwołania nie jest jedynie wysłaniem pisma za pośrednictwem Poczty Polskiej, a całym procesem: przeanalizowanie treści decyzji, zebrania danych faktycznych i prawnych, spisania ich w logiczną całość oraz wysłania i wymaga pełnej gotowości fizycznej i psychicznej, czym wówczas – jak wskazano w skardze - skarżąca nie dysponowała. Jednocześnie Skarżąca wskazała w skardze, że faktem jest, iż czynność faktyczna w postaci wysłania odwołania mogła być wykonana przez inną osobę, lecz jedynie Skarżąca mogła sporządzić odwołanie, bowiem tylko Jej były znane okoliczności odwołania, a posiadana wiedza domowników wykluczała możliwość ich udziału przy sporządzeniu odwołania. Skarżąca wskazała także, że pisanie odwołania rozpoczęła jeszcze przed upływem terminu na jego złożenie, lecz nagłe pogorszenie stanu zdrowia w okresie przed wysłaniem odwołania uniemożliwiło Skarżącej jego zakończenie w terminie określonym przepisami K.p.a. według skarżącej, fakt, że Jej stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu w siódmym dniu od odbioru decyzji, nie może być okolicznością oznaczającą brak należytej staranności przy sporządzaniu i złożeniu odwołania. Niezwłocznie po poprawie stanu zdrowia, Skarżąca zakończyła pisanie odwołania i wysłała do organu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, nie podzielił argumentacji Skarżącej, że przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności mogą wyłączać winę strony skarżącej w uchybieniu terminu. Zdaniem organu, nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek do przywrócenia terminu, tj. nie można uznać braku winny skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów ani okoliczności, których nie była w stanie usunąć aby dochować należytej staranności i terminowo złożyć przedmiotowe odwołanie. Według organu, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika niezadowolenie strony z wydanej decyzji. W związku z tym Strona mogła złożyć odwołanie w wyznaczonym czasie bez jego uzasadnienia lub z tą częścią uzasadnienia, którą zdążyła napisać, co spowodowałoby wszczęcie postępowania odwoławczego, a tym samym do dnia wydania decyzji Strona mogłaby wnosić nowe dowody w sprawie, do których organ zobowiązany byłby się ustosunkować w decyzji kończącej postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Oceniając zaskarżone postanowienie organu, Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Tytułem wstępu wskazać należy, że przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego przewidują instytucję przywrócenia terminu, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami niedokonania określonej czynności procesowej w terminie. Reguluje ją przepis art. 58 K.p.a. stanowiąc w § 1, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu, stosownie do § 2, należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Natomiast w myśl § 3 przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca podniosła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nastąpiło bez Jej winy. Poglądu tego nie podzielił organ. Zdaniem organu, nie została spełniona jedna z wymaganych łącznie przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu, tj. nie można uznać braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. W związku z tym, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie brak podstaw do zakwestionowania prawidłowości oceny organu w zakresie zbadania co do istnienia pozostałych przesłanek koniecznych do przywrócenia uchybionego terminu, Sąd uznał, że nie ma potrzeby dokonywania ich ponownej analizy, podziela bowiem ocenę organu. Istota sporu w rozpoznawanej sprowadza się zatem do analizy tylko jednej z czterech przesłanek przewidzianych w art. 58 K.p.a. które muszą być spełnione kumulatywnie w celu pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, a mianowicie, czy organ prawidłowo dokonał oceny, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji nr [...] . W ocenie Sądu, organ rozpoznając złożony przez skarżącą wniosek trafnie przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by uchybienie terminowi nastąpiło bez Jej winy. W ocenie Sądu, prawidłowe jest wnioskowanie organ, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Organ przeprowadził postępowanie, w ramach którego poddał analizie powołane we wniosku okoliczności. Bezspornie wykazano, że decyzja nr [...] została prawidłowo Skarżącej doręczona (na adres korespondencyjny wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR - za zwrotnym potwierdzeniem odbioru pełnoletniemu domownikowi) w dniu 12.06.2013 r. oraz, że decyzja ta zawierała pouczenie o sposobie i 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 58 K.p.a. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i że niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Okoliczność zaś, że z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia Skarżąca otrzymała skierowanie do szpitala, z którego jednak nie skorzystała, ponieważ zapewniono Skarżącej opiekę medyczną w domu, co wprost wynika z wniosku o przywrócenie terminu, nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki, gdyż warunkiem przywrócenia terminu jest istnienie przeszkody uniemożliwiającej stronie jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Tę okoliczność zresztą ponownie podniosła Skarżąca w skardze, w której wskazała, że cyt.: "Faktem jest, iż czynność faktyczna w postaci wysłania odwołania mogła być wykonana przez inną osobę (...)". Zgodzić się zatem należy z organem, że choroba Skarżącej nie uniemożliwiła Jej terminowego nadania w placówce Poczty Polskiej odwołania bądź osobiście, bądź za pośrednictwem domownika czy sąsiada oraz, że Strona mogła również wyznaczyć pełnomocnika do reprezentacji w postępowaniu administracyjnym lub do dokonania konkretnej czynności, w tym przypadku do złożenia w terminie ustawowym odwołania. Zatem, stan zdrowia Skarżącej nie wykluczał możliwości dokonania czynności przed organem przez samą stronę i nadania w urzędzie pocztowym, np. przez domownika. Nadto, jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, cyt.: "(...) stan nagle uległ pogorszeniu, stan mój był tak fatalny, że otrzymałam skierowanie do szpitala (...)", zaś z treści załączonego do wniosku o przywrócenie terminu skierowania do szpitala sporządzonego w dniu 19.06.2013 wynika, że termin uzgodnionego przyjęcia ustalono dopiero na 26.06.2013 r., z którego i tak Skarżąca nie skorzystała, ponieważ – jak sama wskazała we wniosku - miała zapewnioną opiekę w domu, co wyżej już wskazano. Tym samym zachodzi podstawa do uznania, że stan Skarżącej nie stanowił wystarczającego usprawiedliwienia w kontekście realizacji warunków do przywrócenia terminu określonych w art. 58 § 1 K.p.a. Słusznie zatem organ uznał, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności składając odwołanie po wyznaczonym terminie, nie spełniła bowiem wszystkich przesłanek warunkujących możliwość przywrócenia terminu, a mianowicie, nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że jej stan zdrowia uniemożliwił świadome kierowanie swoim postępowaniem w ważnych dla Skarżącej sprawach, natomiast sama wskazała wprost zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w skardze, że mogła nadać odwołanie w ustawowym terminie, korzystając z pomocy domowników. Zdaniem Sądu, ta właśnie okoliczność skutkuje brakiem uprawdopodobnienia braku winy po stronie Skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca nie wykazała istnienia przeszkody uniemożliwiającej Jej nadania pisma procesowego (odwołania) w terminie dlań przewidzianego przepisami prawa. W tym też kontekście chybione są zarzuty Skarżącej. Skarżąca miała bowiem pełną możliwość, zakładając Jej elementarną chociażby staranność w prowadzeniu własnych spraw, uniknięcia negatywnych w tym zakresie skutków, umocowując chociażby osobę upoważnioną do nadania korespondencji kierowanej do organu, czego Skarżąca nie uczyniła w niniejszej sprawie. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 12.07.2011 r., II GSK 744/10 (publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że, cyt. "(...) sam fakt choroby automatycznie nie uniemożliwia dokonania czynności w postępowaniu, tym samym uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza on bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego osobiście lub przy pomocy innej osoby". Zgodzić się również należy z Dyrektorem [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] , że wystarczyłoby proste wyartykułowanie niezadowolenia Skarżącej z wydanej decyzji nr [...], co skutkowałoby wszczęciem postępowania odwoławczego, zaś strona miałyby czas doprecyzować swoje stanowisko do czasu zakończenia postępowania, tj. przed wydaniem końcowej decyzji w sprawie. Z organem należy się także zgodzić co do tego, że Skarżąca miała również możliwość ustanowienia pełnomocnika, który działałby w Jej imieniu w toczącym się postępowaniu odwoławczym podatkowym. Zaniechanie jednak i tego działania, powoduje, że Skarżąca nie wykazała należytej staranności w dbałości o swoje interesy, a Jej zachowanie nosi znamiona winy polegającej na niedbalstwie i nie może skutkować przywróceniem uchybionego terminu. Prawidłowo również organ przywołał orzecznictwo sądowe, podkreślając przy tym, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu obiektywnej przeszkody nie do przezwyciężenia przez stronę. Wskazał tym samym, że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, co uzasadnia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i wyczerpująco uzasadniony przez organ w zakresie ustaleń faktycznych jak i racji prawnych. W tych okolicznościach odmowa przywrócenia terminu orzeczona w zaskarżonym postanowieniu odpowiada prawu, brak bowiem co najmniej jednej z koniecznych przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 K.p.a. uniemożliwia przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).