I SA/Sz 1128/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: "Dyrektorem ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu k. i Miasta K. z siedzibą w K. (dalej zwany: "Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR") z dnia [...]r., nr [...] w sprawie przyznania B. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 22 kwietnia 2015 r. B. M. (zwany dalej: "wnioskodawcą", "stroną", "skarżącym") złożył do Biura Powiatowego ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych, w którym zawnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności na zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności do bydła. Do wniosku strona dołączyła oświadczenia o zwierzętach zadeklarowanych do płatności (płatności do bydła). W dniu 2 czerwca 2015 r., w odpowiedzi na wniosek strony, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał informację, wskazując, że maksymalny kwalifikowalny obszar dla działki nr [...] to [...] ha. W dniu 9 czerwca 2015 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku, którą dodał do przyznania płatności działkę rolną oznaczoną identyfikatorem AA/AA1 o powierzchni [...] ha. [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w kwocie: - [...] zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), [...] zł z tytułu Płatności za zazielenienie, [...] zł z tytułu Płatności redystrybucyjnej. W decyzji tej organ I instancji przyznał również kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł, odmówił stronie przyznania płatności do bydła i nałożył na wnioskodawcę sankcję w wysokości [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, strona wskazała na popełnioną pomyłkę przy składaniu wniosku, polegającą na podaniu w oświadczeniu o zwierzętach deklarowanych do płatności zamiast numerów identyfikacyjnych posiadanych zwierząt, numerów ich matek. Do odwołania dołączono prawidłowo wypełnione oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności. Dyrektor ARiMR, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazał, że spór w sprawie dotyczy odmowy przyznania płatności do bydła, ze względu na ustalenie, że zgłoszone do płatności zwierzęcej sztuki bydła nie kwalifikowały się do płatności, ponieważ nie znajdowały się w siedzibie stada wnioskodawcy. Organ odwoławczy wskazawszy na treść art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 1551, dalej zwana: "ustawą o płatnościach"), § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015r, poz. 352, z zm., dalej zwane: "rozporządzeniem z dnia 12 marca 2015 r."), art. 2 ust. 18 lit. a, art. 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasad wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, dalej zwane: "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 640/2014"), regulujących warunki przyznania płatności do bydła, uznał za prawidłową odmowę przyznania tej płatności przez organ I instancji, w sytuacji, gdy z dołączonego do wniosku oświadczenia o zwierzętach wynikało, że [...] sztuk bydła deklarowanych do płatności nie spełnia warunków kwalifikowalności, gdyż nie przebywały w siedzibie stada wnioskodawcy. Wskazano także, że z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i treść art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014, zasadne było wymierzenie sankcji w wysokości [...] zł, odpowiadającej kwocie różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych. Odnosząc się do argumentów strony, organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność popełnienia oczywistej pomyłki w zadeklarowaniu sztuk bydła do płatności i złożenie prawidłowo wypełnionego oświadczenia wraz z odwołaniem nie mogła wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym, ani też na odstąpienie od nałożenia sankcji na podstawie art. 15 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Zdaniem Dyrektora ARiMR, pozostałe płatności przyznane w zaskarżonej decyzji w kwotach [...] zł (JPO), [...] zł (za zazielenienie), [...] zł (redystrybucyjna) zostały naliczone w prawidłowej wysokości. W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję z dnia [...] r. skarżący wskazał, że decyzja jest niesprawiedliwa i nie jest oszustem. Podniósł także, że wniosek o płatność był sprawdzany przez pracownika ARiMR, który nie stwierdził nieprawidłowości. Zdaniem skarżącego, w tych okolicznościach nie powinien zostać ukarany za popełnioną pomyłkę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR w przedmiocie przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej na 2015 r. oraz odmowy przyznania płatności do bydła i kary administracyjnej. Spór zaś dotyczy wyłącznie kwestii odmowy przyznania skarżącemu płatności do bydła. Skarżący uważa, że popełniony błąd w oświadczeniu o zwierzętach powinien co najwyżej skutkować odebraniem omawianej płatności w całości, nie skutkować zaś nałożeniem sankcji. Zdaniem organu natomiast, wyjaśnienia skarżącego złożone w odwołaniu nie mają wpływu na prawo do otrzymania spornej płatności. Skarżący nie mógł otrzymać tej płatności, ponieważ w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że różnica pomiędzy zadeklarowaną kwalifikowaną liczbą zwierząt, a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi [...] sztuk, co skutkuje 100% stopniem obniżki. Konsekwencją takiej sytuacji, w świetle art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia UE nr 640/2014, jest odmowa płatności. Sąd stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organu. Organ prawidłowo powołał podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Wnioskowana płatność do bydła przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, a więc jeżeli: a) posiada samice lub samce tego gatunku: – których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy, – przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki. Zgodnie zaś z § 10 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. do wniosku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. f (płatność do bydła), rolnik dołącza oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności, z podaniem numerów identyfikacyjnych tych zwierząt oraz adresu miejsca przetrzymywania tych zwierząt, jeżeli jest inny niż zgłoszony do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt. Stosownie natomiast do art. 30 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, w żadnym wypadku pomocy lub wsparcia nie przyznaje się dla liczby zwierząt większej niż wskazana we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność (ust.1.). Zwierzęta przebywające w gospodarstwie uznaje się za zatwierdzone wyłącznie wtedy, jeżeli są zidentyfikowane we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność (ust. 2). Zidentyfikowane zwierzęta mogą być zastępowane bez utraty prawa do wypłaty pomocy lub wsparcia, chyba że właściwy organ poinformował wcześniej beneficjenta o niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu (ust. 3). Wynika z tego, że płatność jest przyznawana i obliczana na podstawie zwierząt zatwierdzonych, a więc zidentyfikowanych we wniosku. W przypadku, gdy stwierdza się różnicę pomiędzy zadeklarowaną kwalifikowaną liczbą zwierząt, a liczbą zatwierdzoną i stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt oraz odsetek ustalony zgodnie z art. 31 ust. 3 jest większy niż 50%, odmawia się płatności (art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014). W niniejszej sprawie poza sporem jest, że dołączonym do wniosku oświadczeniu o zwierzętach deklarowanych do płatności zostało wskazanych [...] sztuk zwierząt. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności, na podstawie danych zawartych w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, ustalono, że zadeklarowane zwierzęta nie znajdowały się w siedzibie stada wnioskodawcy. Jak wskazano w odwołaniu, były to numery matek. W tak ustalonym stanie faktycznym oraz na podstawie cytowanych przepisów, uznać należy, że organy prawidłowo stwierdziły różnicę pomiędzy zadeklarowaną kwalifikowaną liczbą zwierząt, a liczbą zatwierdzoną. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły więcej niż trzech zwierząt, a obliczony na podstawie art. 31 ust. 3 ww. rozporządzenia (UE) nr 640/2014 odsetek wyniósł 100 %, tj. więcej niż 50 %. W konsekwencji organ, zgodnie z nakazem wynikającym z ww. art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014, musiał odmówić skarżącemu płatności do bydła na rok 2015 r. W ocenie Sądu, zasadnie także nałożono na skarżącego karę administracyjną. Stosownie bowiem do ww. art. 30 ust. 2 akapit 3 zdanie drugie, rozporządzenia (UE) nr 640/2014, beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3. Zdaniem Sądu, uzasadnienia decyzji zawierają prawidłowe ustalenia, jak i rozważania zarówno co do podstaw nałożenia na wnioskodawcę kary, jak też prawidłowe jej wyliczenie w kwocie [...] zł. Nadto, należy zauważyć, że przedmiotowa kara administracyjna polega na odliczaniu od przyznawanych płatności w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeżeli nie może być odliczona, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty. Jak wyżej wykazano, ustalony stan faktyczny jest bezsporny. Organ nie pominął wyjaśnień skarżącego zgodnie, z którymi stwierdzona nieprawidłowość była konsekwencją dokonanej przez skarżącego pomyłki. Zasadnie organy wyjaśniły stronie, że okoliczność ta nie miała jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, że do dnia wydania decyzji skarżący nie wycofał, ani nie skorygował błędnie zadeklarowanych sztuk bydła, ani nie poinformował organu o zaistniałej pomyłce, do czego miał prawo i w ten sposób mógł uniknąć negatywnych konsekwencji. Nie ulega wątpliwości, że jest zatem możliwość skorygowania przez rolnika wniosku o płatność, jednakże przy uwzględnieniu określonych zasad i terminów. Bezsporne jest także, że skarżący w toku postępowania odwoławczego nie dokonał także korekty złożonego przez siebie pierwotnie wniosku, a do odwołania załączył jedynie prawidłowe oświadczenie zawierające numery identyfikacyjne zwierząt, będących w jego posiadaniu. Wskazać też należy, że wszelkie płatności, w tym do zwierząt, są przyznawane na złożony wniosek. Określenie "na wniosek" oznacza, że organ związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane oraz dokumenty (oświadczenie o zwierzętach). To wnioskodawca decyduje o treści wniosku, on też posiada wiedzę o ilości sztuk zwierząt kwalifikujących się do płatności. Wnioskodawca powinien dołożyć szczególnej staranności przy wypełnieniu wniosku, gdyż ponosi odpowiedzialność za treść wniosku i spadają na niego konsekwencje błędów w tym zakresie. Organ nie może zatem wychodzić poza zakres żądania wnioskodawcy. Nadto, Sąd zauważa, że wnioskujący o płatność rolnik, podpisując oświadczenie o znajomości zasad dotyczących przyznawania płatności, nie może powoływać się na brak wiedzy odnośnie tychże zasad i obarczać za ten stan rzeczy organy rolne. Jako beneficjent pomocy, rolnik jest bowiem zobowiązany do złożenia wniosku zgodnego z obowiązującym - w danym momencie - prawem. Organ rolny nie ma zaś obowiązku indywidualnego informowania rolnika o przepisach prawa oraz o jego błędach. Zauważyć trzeba, że - zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w postępowaniach o przyznanie płatności, organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wobec tego, zdaniem Sądu, fakt niestwierdzenia nieprawidłowości we wniosku przez pracownika ARiMR przyjmującego dokumenty, na co powołuje się skarżący, nie mógł mieć zatem w tej sprawie żadnego znaczenia. Skoro skarżący, co wykazano wyżej, zadeklarował do płatności zwierzęta nie znajdujące się w jego stadzie (Sąd w tym zakresie nie dopatrzył się błędu, czy też zawinienia organów rolnych), a fakt ten stwierdzono dopiero w przeprowadzonej zgodnie z prawem kontroli administracyjnej (strona nie złożyła bowiem korekty wniosku), brak było podstaw do odstąpienia od zastosowania ww. kary administracyjnej, na co zezwala art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, na co też wskazał w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy. Zgodnie bowiem z ww. art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Natomiast w rozpoznawanej spawie organ powiadomił skarżącego o błędach zawartych we wniosku o przyznanie pomocy w wydanej w dniu [...] r. decyzji. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja znajduje podstawy w obowiązującym prawie krajowym i wspólnotowym, które określają zasady przyznania płatności bezpośrednich (w tym dokonywania zmniejszeń, nakładania kar), które mają charakter norm prawa publicznego, a zatem bezwzględnie obowiązującego i nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów. Zdaniem Sądu, działania organów rolnych również czynią zadość zasadom procesowym. Z tych wszystkich względów - stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. - skargę należało oddalić.