I SA/Sz 1130/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Sz [...], o odmowie przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżąca "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 września 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, a także w zakresie następujących symboli PKD: [...], 43, [...], [...], [...], [...]. Wskazała nadto, że na skutek prowadzonych postępowań kontrolnych i podatkowych zostały wydane decyzje administracyjne, odmawiające zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług, związanego z nabyciem nieruchomości. Spółka uczestniczy w realizacji projektu deweloperskiego. Wobec przejściowych trudności ze spłatą kredytu zaciągniętego na realizację projektu, podmioty zaangażowane (powiązane osobowo i/lub kapitałowo) przystąpiły do realizacji programu restrukturyzacyjnego. W ramach projektu Spółka nabyła udziały w nieruchomości zabudowanej oraz własność niewyodrębnionych lokali. Celem utworzenia i funkcjonowania Spółki było zakończenie realizacji procesu budowlanego i podjęcie sprzedaży lokali na rzecz nabywców indywidualnych. Spółce zarzucono udział w czynności pozornej sprzedaży nieruchomości, w celu wyłudzenia podatku VAT, zakwestionowano plan restrukturyzacji. Wskutek prowadzonych postępowań doszło do zakłócenia działalności Spółki, która w praktyce została pozbawiona możliwości prowadzenia jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Spółka nie osiąga przychodów, umożliwiających ponoszenie kosztów własnych, a tym bardziej pokrycie kosztów sądowych nawet w części. W ocenie Spółki, jedynie zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości umożliwi podjęcie obrony swych praw przed sądem. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł, poniosła stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie [...]zł. Spółka wykazała, że nie posiada rachunku bankowego. Stan kasy Spółki wynosi [...] zł. Wykazano wierzytelności o charakterze cywilnym i publicznym w kwocie [...]zł, zobowiązania cywilne wymagalne w kwocie [...]zł. Spółka, wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2018 r., nadesłała następujące dokumenty: 1. kopię bilansu oraz rachunku zysków i strat za okres od 01.01.2017 – 30.06.2017 r. 2015 r.; 2. oświadczenie głównej księgowej, w którym wskazano, że Spółka nie posiada aktywnych rachunków bankowych, a także, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie otrzymała ona dopłat od wspólników oraz że ich otrzymanie nie jest możliwe w bieżącym roku ze względu na ich obecną sytuację finansową; 3. zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 30.06.2017 r. do 31.12.2017 r.; 4. wyciąg z rejestru sprzedaży i zakupów VAT obejmujące miesiące wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r.; 5. raport kasowy za okres 01.09.2017 r. do 31.12.2017 r.; 6. oświadczenie pełnomocnika w zakresie: braku dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych; braku dopłat i brak dokumentów potwierdzających brak możliwości otrzymania dopłat; braku zaległości objętych postępowaniami egzekucyjnymi. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do dnia wydania niniejszego postanowienia zachowało swą prawną moc. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. W dniu 27 czerwca 2017 r. za pośrednictwem rachunku bankowego został uiszczony wpis od skargi w sprawie w kwocie [...]zł. Wobec powyższego, złożony w związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 6 września 2017 r., kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r. o sygn. akt II OZ [...] oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ [...]). Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć zaś stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie, których orzekał sąd (referendarz sądowy) w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. W niniejszej sprawie, zmiana okoliczności sprawy musi być więc oceniana w świetle przesłanek, które legły u podstaw wydanego wcześniej postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy Skarżącej. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie powołała w nim jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 7 lutego 2017 r. Z treści powyższego wniosku nie wynika, aby sytuacja finansowa Skarżącej w jakikolwiek sposób uległa zmianie. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto bowiem te same informacje, co poprzednio. Spółka wskazuje te same okoliczności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a więc brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wskutek prowadzonych postępowań kontrolnych, podatkowych, brak przychodów, osiąganie straty podatkowej w poprzednich latach obrotowych, brak majątku podlegającego spieniężeniu, brak środków pieniężnych na bieżące zobowiązania w kasie, a także okoliczności związane z nabyciem nieruchomości oraz planem restrukturyzacyjnym zadłużenia i zamiarem sprzedaży lokali. Spółka wskazuje na brak rachunku bankowego, o czym ma świadczyć obecnie nadesłana dokumentacja księgowa, oświadczenie głównej księgowej oraz sprawozdania finansowe. Wykazano także wierzytelności cywilne i publiczne o wartości [...] zł oraz zobowiązania cywilne wymagalne w kwocie [...]zł. Wskazano także na nieotrzymanie dopłat w ostatnim półroczu oraz niemożność uzyskania dofinansowania w formie wsparcia od wspólników w bieżącym okresie ze względu na ich sytuację finansową, a także brak dokumentów umożliwiających potwierdzenie tych okoliczności. Odnośnie środków finansowych w kasie nadesłano jedynie raport kasowy wygenerowany z programu księgowego nieopatrzony podpisem głównej księgowej oraz jej oświadczenie w tym zakresie o braku środków pieniężnych. Podane powyżej okoliczności były już przedmiotem rozważań w ramach toczącego się wcześniej postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Spółka nie podważyła natomiast w żaden sposób tych okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. Odmowa przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego była bowiem spowodowana tym, że Spółka nie wykazała utraty płynności finansowej, kontynuuje działalność, a także nie wykazała, że w ramach szerokiego zakresu działalności gospodarczej, podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych choćby w części, w tym, że nie ma możliwości uzyskania dofinansowania od wspólników. Zauważono także, że Spółka ma możliwość uzyskiwania przychodów z apartamentów położonych w S. P., zaś w kwestii ich hipotecznego obciążenia stwierdzono, że ma to jedynie wpływ na ustalanie ceny pomiędzy stronami transakcji. Zwrócono także uwagę na nieudokumentowanie faktu zamknięcia rachunku bankowego Spółki. Należy zatem przyjąć, że przedstawienie tylko w tym zakresie nowych okoliczności faktycznych mogłoby stanowić podstawę do zmiany postanowienia z dnia 7 lutego 2017 r. Tymczasem Spółka dowodów takich nie przedstawiła, ponownie przytaczając znane okoliczności, że nie posiada aktywów, przychodów, środków pieniężnych, ponosi straty, odebrano jej prawo do odliczenia od podatku należnego kwoty podatku naliczonego związanego z nabyciem nieruchomości, a związane z tym postępowania organów podatkowych uniemożliwiły uzyskiwanie przychodów i ponoszenie kosztów własnych, jak i kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, Spółka w dalszym ciągu nie wykazuje w sposób wiarygodny braku jakichkolwiek środków pieniężnych, gdyż przedstawione w tym celu dokumenty są niewystarczające. Brak środków w kasie przedsiębiorstwa mają potwierdzać jedynie gołosłowne oświadczenia głównej księgowej oraz niepodpisane raporty kasowe. W dalszym ciągu uzasadnione wątpliwości wzbudza oświadczenie Spółki (głównej księgowej) dotyczące braku rachunku bankowego oraz niemożności udokumentowania tej okoliczności w wiarygodny sposób. Podkreślić należy, że Skarżąca jest spółką prawa handlowego, kontynuuje działalność gospodarczą, jest podatnikiem podatku VAT (tego dowodem są nadsyłane przez nią ewidencje zakupów i sprzedaży) oraz płatnikiem ZUS, powinna zatem posiadać rachunek bankowy. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu źródłowego, potwierdzającego w sposób przekonujący zamknięcie rachunku bankowego (np. w postaci jej wniosku do banku, czy zaświadczenia z banku), zaś ani złożone oświadczenia głównej księgowej, ani także wyciąg z księgi handlowej zawierający zestawienie sald, który można samodzielnie wygenerować z programu komputerowego, nie są więc w tym zakresie wystarczające. Brak wyciągów z rachunków bankowych oraz brak dowodów na okoliczność zamknięcia tych rachunków bankowych są to okoliczności istotne z punktu widzenia oceny zdolności do ponoszenia kosztów sądowych, bowiem to głównie analiza wyciągów z rachunków bankowych pozwala na weryfikację składanych oświadczeń w zakresie obrotu zasobami pieniężnymi w danym okresie. Nie poddaje się także żadnej weryfikacji ogólnikowe i gołosłowne twierdzenie głównej księgowej Spółki oraz jej pełnomocnika, że Skarżąca nie otrzymała dopłat od wspólników i nie ma możliwości ich pozyskania ze względu na ich kondycję finansową. Zgłaszając kolejny wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego, Spółka w żaden sposób nie wykazała niemożliwości zgromadzenia środków finansowych we własnym zakresie, choćby w postaci ww. dopłat. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że Spółka wykazuje należności krótkoterminowe w wysokość [...] zł, co oznacza, że posiada środki finansowe i to znacznie przekraczające należny wpis od skargi kasacyjnej. Skarżąca nie wykazała wprawdzie, aby podejmowała próby wyegzekwowania przysługujących jej należności od dłużników, nie zmienia to jednak faktu, że już samo posiadanie wymienionych środków finansowych i to o znacznej wartości świadczy o potencjalnych możliwościach płatniczych Skarżącej, co wyklucza zwolnienie od kosztów sądowych. Nadmienić należy, że w dniu 27 czerwca 2017 r. uiszczono tytułem wpisu od skargi w niniejszej sprawie kwotę [...]zł (z rachunku bankowego innego podmiotu), co oznacza, że - pomimo wykazywanych trudności – Spółka ma możliwość pozyskania środków pieniężnych na udział w postępowaniu sądowym. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się obecnie w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niej instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych (poza wpisem od skargi) kosztów postępowania. Nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku. Obecna sytuacja majątkowa i finansowa Spółki jest analogiczna do tej, w jakiej znajdowała się w momencie ubiegania o przyznanie prawa pomocy za pierwszy razem. Aktualna zatem pozostaje ocena sytuacji faktycznej Skarżącej wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.