I SA/Sz 116/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2010 r. wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2005 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca W. K. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, dokumentów przedłożonych przez skarżącą wraz z wnioskiem, a także z akt administracyjnych niniejszej sprawy, wynika, że W. K. jest matką wychowującą samotnie dwóch małoletnich synów, jest po rozwodzie. Od dnia[...] . wnioskodawczyni zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (dowód: karta wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy , k. nr 9). Wnioskodawczyni podała, że źródło utrzymania rodziny stanowią nieregularnie płacone alimenty przez dwóch ojców jej dzieci w kwocie [...] zł oraz pobierane na dzieci zasiłki rodzinne w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki skarżącej z tytułu opłat za mieszkanie wynoszą [...] zł. Jak wynika z akt innej sprawy, o sygn. akt I SA/Sz 131/08, którą tut. Sąd rozpoznawał wcześniej i złożonego w tej sprawie wniosku o przyznanie pomocy prawnej, skarżąca w 2008 r. uzyskiwała z tytułu zlecenia (prace porządkowe na terenie wspólnoty mieszkaniowej) wynagrodzenie w wysokości [...] zł. W chwili obecnej dodatkowych dochodów nie wykazała i oświadczyła, że ze względu na swój stan zdrowia (postępująca choroba kręgosłupa), a także choroby obu synów nie może podjąć pracy w pełnym wymiarze. W. K. nie wykazała posiadania majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, ani oszczędności. Podała, że zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym, a wartość wyposażenia mieszkania wynosi około [...] zł. Ponadto skarżąca posiada wierzytelność z tytułu niepłaconych alimentów w wysokości ok. [...] zł, ale ich egzekucja jest bezskuteczna. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianej regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc, winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Po przeanalizowaniu złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym, znajdującego potwierdzenie w dokumentach, znajdujących się w aktach sprawy, należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności takie jak: bezrobocie, brak majątku i oszczędności, utrzymywanie się trzyosobowej rodziny z kwoty ok. 882 zł miesięcznie, stanowiącej alimenty na rzecz dzieci i przyznawane okresowo zasiłki rodzinne, jednoznacznie bowiem wskazują na wyjątkowość sytuacji wnioskodawczyni i pozwalają uznać, że jest ona w niedostatku i nie będzie w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, iż wpis od skargi w tej sprawie wynosi [...] zł, co stanowi ponad połowę środków pieniężnych, którymi skarżąca dysponuje miesięcznie. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżąca wykazała, iż ze względu na stan zdrowia swój i dzieci, nie ma realnych możliwości zarobkowych pozwalających na zdobycie w chwili obecnej jakiejkolwiek kwoty na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.