I SA/Sz 116/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Spółki z o.o. z siedzibą S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wykreślenia spółki z rejestru jako podatnika podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a: przyznać Spółce prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych P. Spółka z o.o. w S. w związku ze skargą na wyżej powołane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyła na urzędowym formularzu PPPR wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie budownictwa i nie posiada środków na poniesienie całości kosztów sądowych w sprawie. Wskazano także na prowadzenie postępowań egzekucyjnych wobec Spółki uniemożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej, dochodzenie swoich praw w sądzie przeciwko organom podatkowym, ZUS i osobom trzecim, a także na śledztwa prowadzone przez Prokuraturę Rejonową [...]. Na dzień 7 marca 2012 r. zostało zwołane WZU, które ma podjąć decyzję o dalszym istnieniu Spółki oraz potencjalnym otwarciu postępowania likwidacyjnego. Ponadto wskazano na zajęcie nieruchomości stanowiących majątek skarżącej oraz wpisy hipotek przymusowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wykazano: wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych w kwocie [...] zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu w kwocie [...] zł. Wskazano, że Spółka nie posiada rachunku bankowego. Do wniosku załączono: kopie bilansów na dzień 31 grudnia 2010 r. i 31 grudnia 2011 r., rachunki zysków i strat na dzień 31 grudnia 2010 r. i na 31 grudnia 2011 r., pismo Komornika Sądowego przy SR [...] z 21 lutego 2012 r. stanowiące zestawienie zadłużeń Spółki w poszczególnych sprawach egzekucyjnych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2012 r. Spółka dodatkowo nadesłała: - kopie postanowienia Komornika Sądowego J.K. z 5 stycznia 2012 r. w przedmiocie podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości należącej do Spółki; - pismo Komornika Sądowego przy SR [...]- z 25 stycznia 2007 r. stanowiące zestawienie zadłużeń Spółki w poszczególnych sprawach; - zestawienie bilansu otwarcia za rok 2011; - zestawienie sald na rok 2011; - protokół NWZW z dnia 7 marca 2012 r. Ponadto Spółka oświadczyła, że prowadzone są inne jeszcze postępowania egzekucyjne na ogólną kwotę [...] zł, jednakże nie otrzymała zestawienia tych spraw. Wskazano także, że wobec wszystkich nieruchomości Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne i są one dodatkowo zajęte hipotekami przymusowymi przez L. Sp. z o.o., C. A.C., J. S. S.J., Z. w S., Z. w S. oraz M.M.. Odnośnie rachunku bankowego Spółki wyjaśniono, że posiadane konto w [...] SA zostało zamknięte z uwagi na wycofanie się tego banku z rynku polskiego z dniem 30 listopada 2011 r., rachunek ten nie wykazywał żadnych obrotów. Spółka wskazała także, że w dniu 7 marca na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Wspólników ostatecznie nie została podjęta decyzja o likwidacji i upadłości, ze względu na trwające postępowania karne i cywilne, które pozwalają w przyszłości spodziewać się znacznej poprawy finansów Spółki, a stan upadłości i likwidacji znacznie utrudniłby dochodzenie należności. Poprawy sytuacji finansowej umożliwiającej spłatę wierzycieli skarżąca spodziewa się również po zakończeniu postępowań o stwierdzenie nadpłat z tytułu podatków i składek. Wskazano także na postępowania sądowe o odszkodowania, o unieważnienie aktów notarialnych, a także na złożone lub przygotowywane pozwy m.in. o ustalenie posiadania ruchomości wobec E. SA i E. Sp. z o.o. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na wstępie podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. Nr 14, poz. 270, dalej w skrócie "p.p.s.a."). Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym – o co się ubiega skarżąca w rozpoznawanej sprawie – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Na wstępie należy wskazać, że wpis sądowy w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł, a skarżąca Spółka jest zobowiązana dodatkowo do uiszczenia opłat sądowych w dwóch innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem w łącznej kwocie [...] zł. Nie jest też wykluczone, że powstaną dalsze koszty sądowe tych postępowań sądowoadministracyjnych. Mając na uwadze powołane okoliczności stwierdzić należało, że skarżąca Spółka wykazała zasadność złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Aktualnie nie ma bowiem środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Okolicznością przemawiającą za takim stanowiskiem jest nieuzyskiwanie dochodów z działalności z uwagi na liczne postępowania egzekucyjne. Skarżąca nie posiada także środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa. Podkreślić przy tym należy, że z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, które pozwalają ocenić jej kondycję finansową na przestrzeni lat 2009-2011 wynika, że sytuacja ekonomiczna Spółki od 2010 r. ulegała pogorszeniu i aktualnie jest trudna o czym świadczy ujemny kapitał własny (według bilansu za 2010 r. wynosił [...] zł, a za 2011 r. – [...] zł). Spółka zaczęła osiągać niższe przychody ze sprzedaży, zmniejszeniu uległa wartość posiadanych przez nią aktywów trwałych i obrotowych, zwiększała się natomiast wartość zobowiązań Spółki (z [...] zł na koniec 2009 r. do [...] zł na koniec 2010 r.), przy jednoczesnym spadku wartości jej należności. Jak wynika z bilansu za 2011 r. zobowiązania Spółki w kwocie [...] zł przewyższają jej należności w kwocie [...] zł. Wykazano także, że nieruchomości Spółki aktualnie stanowią przedmiot zabezpieczenia jej zobowiązań i z nich prowadzona jest egzekucja. Z przedstawionych dokumentów wynika, że wobec Spółki prowadzone są egzekucje na kwotę ponad [...] zł. Spółka nie likwiduje działalności licząc na to, że toczące się procesy sądowe, pozwolą odzyskać jej należności i spłacić wierzycieli. Powyższe pozwala uznać, że wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Mając na względzie powyższe, a także realizując postulat zapewnienia dostępu strony do Sądu, należało, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.