I SA/Sz 116/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-04-21
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Bolesław Stachura, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który dzierżawił grunty rolne, a następnie utracił ich posiadanie na skutek skutecznego wypowiedzenia umowy dzierżawy, może ubiegać się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok, w którym utracił posiadanie, pomimo braku faktycznego użytkowania tych gruntów?Ratio decidendi
Rolnik nie może ubiegać się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, jeśli utracił posiadanie gruntów rolnych na skutek skutecznego wypowiedzenia umowy dzierżawy i nie użytkował ich rolniczo w roku, w którym złożył wniosek o płatność. Kluczowe jest faktyczne użytkowanie gruntów zgodnie z normami, a nie tylko cywilistyczne posiadanie, które może być przejściowe. Rozstrzygnięcia sądów powszechnych dotyczące prawa własności i posiadania mają znaczenie dla oceny uprawnienia do płatności.Stan faktyczny
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. W trakcie postępowania ustalono, że część zadeklarowanych przez nią działek rolnych była również deklarowana przez innego producenta, M. W. Okazało się, że umowa dzierżawy łącząca rolniczkę z właścicielem tych działek została skutecznie wypowiedziana przez M. W. ze skutkiem na dzień 31 marca 2014 r. Pomimo tego, rolniczka twierdziła, że nadal użytkowała grunty i dokonywała na nich zabiegów agrotechnicznych. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przyznał częściową płatność, ale odmówił przyznania płatności dla niektórych wariantów, uznając, że rolniczka nie była faktycznym użytkownikiem gruntów w rozumieniu przepisów o płatnościach rolnośrodowiskowych. Rolniczka zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania I.G. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oraz przyznał I.G. płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości [...] zł, w tym:
- w ramach pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 kwotę [...] zł,
- w ramach wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę [...] zł,
- w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne kwotę [...]zł,
- w ramach wariantu 2.3 - Trwale użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę [...] zł
oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności).
Z uzasadnienia decyzji oraz z akt sprawy wynika, co następuje.
W dniu 30 kwietnia 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął wniosek I. G. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. We wniosku Wnioskodawczyni zadeklarowała do płatności 4 działki rolne znajdujące się na 3 działkach ewidencyjnych, położonych w powiecie b., gminie B. obrębie ewidencyjnym Zaspy Małe o nr [...] i [...] oraz powiecie k., Gminie S., obrębie ewidencyjnym K. o nr [...]. Wniosek dotyczył piątego roku realizacji programu rolnośrodowiskowego i zawierał deklarację działek rolnych do przyznania płatności w ramach: pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne: wariant 2.1 Uprawy rolnicze - dla których zakończono okres przestawiania (powierzchnia deklarowana gruntów ornych [...] ha); wariant 2.3 Trwałe użytki zielone - dla których zakończono okres przestawiania (powierzchnia deklarowana gruntów ornych [...] ha); pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1. ochrona siedlisk lęgowych ptaków (powierzchnia deklarowana [...] ha).
W odpowiedzi na wezwanie organu I. G. złożyła w dniu 28 listopada 2014 r. następujące dokumenty:
- umowę usługi z dnia 01.07.2010 r. z A. J. na koszenia, przetrząsania oraz zbiór siana m.in. z działek nr [...] oraz nr 1: obręb Z.;
- fakturę z dnia 20.06.2014r. wystawioną przez A. J. dla I. G. za usługę koszenia, grabienia i balotowania;
- Rejestr Działań Agrotechnicznych prowadzony przez I. G. w okresie od 10.05.2010r. do 12.09.2014r.;
- protokół z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa przeprowadzonej przez A. z dnia 20.07.2014;
- certyfikat produkcji ekologicznej;
- fakturę VAT RR FRR/00645/2014 za sprzedaż siana do F.;
- fakturę nr UR2/2014 z dnia 01.10.2014 wystawioną przez A. J. dla I.G.za usługę koszenia, grabienia i balotowania;
- 7 fotografii, które przedstawiają skoszoną łąkę oraz sprzęt rolniczy na łące.
Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, że działki ewidencyjne zostały zadeklarowane również przez innego producenta.
M.W.(druga strona konfliktu kontroli) wyjaśnił w dniu 24 listopada 2014 r., że to on jest posiadaczem spornych gruntów od 2013 roku oraz wskazał świadków, mogących potwierdzić tę okoliczność.
W dniu 23 lutego 2015 r. w siedzibie Biura Powiatu [...] ARiMR, przeprowadzono przesłuchanie świadków wskazanych przez M. W., tj: R.M., P.R., G. R., T. R., B.M. oraz A. W.
W dniu 25 lutego 2015 r. w siedzibie Biura Powiatu [...] ARiMR, przesłuchano wskazanego przez Wnioskodawczynię świadka A.J., B.A., G. W.
Organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji treść zeznań ww. świadków.
W dniu 5 marca 2015 r. I. G. złożyła do akt sprawy dodatkowe dokumenty:
- wyrys z mapy ewidencyjnej;
- faktury za usługi rolnicze z dnia 22.07.2013r.; 02.09.2013r.; 01.10.2013r.; 02.11.2013r.;20.06.2014r.;01.10.2014r.;01.12.2014r.;
- protokół z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa, przeprowadzonej przez A. w latach 2010-2014;
- wyniki certyfikacji za lata 2010-2014;
- kopię faktur VAT RR nr FRR/00820/2014 z dnia 08.12.2014r. oraz nr FRR/00672/2013 z dnia 30.12.2013r. dot. sprzedaży siana przez I. G.- dla F.;
- akt notarialny Repertorium A numer [...] warunkową umowę sprzedaży
z dnia [...] roku zawartą między E. P. (P.)
a M. W., dotyczącą działek nr [...] i [...] (obręb Z.);
- akt notarialny Repertorium A numer [...] umowę przeniesienia własności nieruchomości z dnia [...]r. zawartą między E. P. (P.) a M. W., dotyczącą działek nr [...] i [...] (obręb Z.);
- postanowienie Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. o ustaleniu i ochronie naruszonego posiadania - poprzez ustanowienie zakazu naruszania i utrudniania korzystania z nieruchomości o nr [...] i [...], położonych w obrębie Z. przez M. W. na rzecz I. G.;
- umowę dzierżawy z dnia [...] r., zawartą między E. P. a I. G. na okres [...] lat (od 14 marca 2010 r. do 15 marca 2015r.), dotycząca dzierżawy działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] (obręb Z.);
- poświadczenie daty okazania dokumentu z dnia 13 września 2013 r., dotyczący umowy dzierżawy z dnia 14 marca 2010 r.;
- dokumentację zdjęciową z dnia 15 czerwca 2014 roku (szt. 3) oraz z dnia 3 września 2013 roku (szt. 2);
- dokumentację zdjęciową na okoliczność utrzymywania gruntów zgodnie z normami, dot. dz. nr [...];
- fotomapę do opisu działek nr [...] ;
- nagranie z dyktafonu oraz kamery (nośnik CD).
W dniu 5 marca 2015 r. I. G. złożyła do Biura Powiatowego pisemne wyjaśnienia do sprawy wraz z załącznikami. W ramach przedłożonych wyjaśnień i dokumentów znalazły się między innymi:
- protokół z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa, przeprowadzonej przez A. w dniu 20 lipca 2014 r. W ramach przeprowadzonej kontroli potwierdzono, iż gospodarstwo I. G. spełnia kryteria gospodarstwa ekologicznej na całej powierzchni zadeklarowanej we wniosku z roku 2014.
- kopię faktur VAT, wystawionych przez A. J., na usługi rolnicze koszenia, przetrząsania i balotowania (faktury nr UR1/2014 oraz UR2/2014), ustawiania stogów (faktura nr UR3/2014). Nabywcą powyższych usług była I.G.
- kopię faktur VAT RR nr FRR/00820/2014 z dnia 08 grudnia 2014 oraz nr FRR/00672/2013 z dnia 30.12.2013 potwierdzających sprzedaż siana przez I.G. - dla F.
W dniu 3 czerwca 2015 r. I.G. przedłożyła w Biurze Powiatu S. oświadczenie, że pomimo zakończenia trwania umowy dzierżawy na działki nr [...] i [...] obręb Z., nie wydała ona powyższych działek właścicielowi. Dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 28 kwietnia 2015, sygn. akt: VII Ca 110/15, który uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej żądania nakazania zaniechania naruszania posiadania i w tej części postępowanie umorzył oraz oddalił apelację w pozostałej części.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał I. G.: płatności do Wariantu 2.3 - do powierzchni stwierdzonej tj. [...] ha, pomniejszonej o dwukrotną stwierdzoną różnicę wynikającą z wykluczenia z płatności powierzchni działki rolnej C – [...] ha (dz. ew. [...]) - procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną ([...] ha) a stwierdzoną ([...] ha) wyniosła powyżej 3%; płatności do Wariantu 4.1 - do powierzchni deklarowanej tj. [...]ha; odmówił płatności do Wariantu 2.1 i nałożył dodatkowe sankcje wieloletnie -w wyniku wykluczenia powierzchni działki rolnej A – [...] ha, różnica między powierzchnią deklarowaną ([...] ha) a stwierdzoną ([...] ha) wyniosła powyżej [...]%.
Powierzchnie stwierdzone wynikały z wykluczenia z płatności działek ewidencyjnych nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha - co do których stwierdzono naprzemienne użytkowanie.
Organ stwierdził brak uprawnień I. G. do płatności z uwagi na brak cywilistycznego "posiadania".
W odwołaniu od ww. decyzji Strona nie zgodziła się z wykluczeniem z płatności działek ewidencyjnych nr [...] i [...], wskazując, iż była ich posiadaczem na dzień 31 maja 2014 roku, jak również do końca roku 2014, zarówno w zakresie użytkowania działek jak i obowiązującego w danym roku zakazu naruszania posiadania przez M. W.
W dniu 22 października 2015 r. I.G. złożyła do organu drugiej instancji dodatkowe wyjaśnienia oraz przedłożyła spisaną treść z nagrania dyktafonu i kamery z dnia 15 czerwca 2014, zaświadczenie z Komendy Powiatowej Policji w B. z dnia 14 października 2015 roku oraz pismo z Komendy Powiatowej Policji w B. 26 sierpnia 2014 roku, oświadczenie A. J. z dnia 20 października 2015 roku, ksero dowodów rejestracyjnych sprzętu A. J., ksero zdjęć (szt. 8). Wyjaśniła, że była posiadaczem zależnym spornych gruntów, a ewentualne zakończenie umowy dzierżawy nie powoduje automatycznie utraty posiadania.
Organ odwoławczy po rozpoznaniu sprawy w związku z odwołaniem od ww. decyzji, uchylił ją w całości i przyznał I. G. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że przedmiotem prowadzonego postępowania było ustalenie, czy I.G. była posiadaczem spornych gruntów w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.), w szczególności zweryfikowanie czy wszystkie grunty zadeklarowane przez Wnioskodawczynię były przez nią użytkowane.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest weryfikacja spełniania przez Wnioskodawcę podstawowych kryteriów do przyznania wnioskowanej płatności w oparciu m.in. o przepis § 2. 1. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.).
Wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361, ze zm.), płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi (...) jeżeli (...) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;". Wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania są określone w § 4 ust. 2 powyższego rozporządzenia i załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. W myśl natomiast § 26 ust. 1 tego rozporządzenia "Rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.".
Organ wyjaśnił, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinno zatem być realizowane przez 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i polega na przestrzeganiu wymogów przypisanych do poszczególnych pakietów i wariantów tego zobowiązania. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.
Odnosząc się do zgromadzonych dowodów, organ odwoławczy stwierdził, że zarówno I.G. jak i M. W. potwierdzili użytkowanie spornych działek poprzez naprzemienne wykonywanie zabiegów agrotechnicznych, a co za tym idzie brak możliwości ustalenia jedynego faktycznego użytkownika spornych działek.
Organ stwierdził także, że podnoszone przez Stronę w piśmie z dnia 5 marca 2015 r. okoliczności braku wiedzy poszczególnych świadków drugiej strony konfliktu kontroli krzyżowej o położeniu spornych gruntów, co miałoby świadczyć o dokonywaniu zabiegów na innych gruntach, przy faktycznym ustaleniu wykonywania na spornych gruntach zabiegów agrotechnicznych przez obie Strony konfliktu (potwierdzone przez obie Strony), jest bezzasadne.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu twierdzeń co do tego, że zgodnie
z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 4 czerwca 2014r. I.G. mogła w 2014 r. użytkować sporne działki i dokonać zbioru swoich zasiewów, organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny, sygn. akt I C 1394/13 z dnia 4 czerwca 2014r. o ustalenie i przywrócenie naruszonego posiadania Sąd oddalił powództwo I. G. przeciw M.W. Organ zwrócił uwagę, że w ocenie Sądu, M. W. miał uprawnienie do skorzystania z możliwości zakończenia umowy w sytuacjach wskazanych w umowie. W związku z powyższym uznał, że M. W. pismem z dnia 25 września 2013r. zgodnie z prawem wypowiedział I. G. umowę dzierżawy ze skutkiem na dzień 31 marca 2014 r. z zachowaniem sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że I.G. złożyła apelację od powyższego wyroku do Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny Odwoławczy, który wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015 r.,sygn. akt VII Ca 110/15, oddalił ww. apelację, uznając, że wypowiedzenie umowy dzierżawy I. G. przez pozwanego było skuteczne.
W ocenie organu, okoliczności podnoszone przez Stronę dotyczące ewentualnych uprawnień do zbioru własnych zasiewów, nie dawały jednocześnie uprawnień do skorzystania z płatności, przy braku posiadania i utrzymywania gruntów zgodnie z normami w danym roku.
Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 października 2013r. o udzieleniu zabezpieczenia, zgodnie z którym - według I. G. - do końca 2014 r. M. W. miał zakaz naruszania i utrudniania korzystania ze spornych nieruchomości, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że postanowienie to zostało uchylone w dniu 23 lipca 2014r., a dodatkowo w dniu 4 czerwca 2014r. Sąd Rejonowy w B. wydał wyrok o ustalenie i przywrócenie naruszonego posiadania - w którym oddalił powództwo I. G. przeciw M.W., uznając je za niezasadne, a w związku z tym odpadła przyczyna zabezpieczenia.
Organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że właścicielem działek będących przedmiotem konfliktu krzyżowego od dnia 31 marca 2014 r. był M.W., a podnoszone w odwołaniu twierdzenie I.G. o braku wydania spornych działek, przy jednoczesnym stwierdzeniu naprzemiennego wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez obie strony konfliktu jest niezasadne.
Odnosząc się do warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej zawartych w § 3 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym podstawowymi wymaganiami o których mowa w § 2 ust. 1 pkt. 3, są m. in. Wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tzn. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności - a także, że rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności – organ stwierdził, że I.G. nie mogła spełnić w 2014 r. powyższych wymagań zgodnie z prawem, a wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 04 czerwca 2014r. potwierdził rozwiązanie umowy dzierżawy z dniem 31 marca 2014r.
W ocenie organu odwoławczego zasadnie organ I instancji odmówił I. G. przyznania płatności do działek rolnych A i C położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb ewidencyjny Z.
Organ ten stwierdził nadto, że w niniejszej sprawie, przy braku możliwości przyznania Skarżącej płatności do działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia dodatkowych sankcji z tytułu przedeklarowania płatności, przewidziane w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., albowiem uprawdopodobniła poprzez przedłożony materiał dowodowy, iż nie z jej winy powstały nieprawidłowości we wniosku obszarowym złożonym na rok 2014.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze, skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła opisaną wyżej decyzję w zakresie w jakim organ wykluczył z płatności działki rolne A ([...] ha - wariant 2.1) i C ([...]ha - wariant 2.3) i w konsekwencji odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.3 - Trwałe użytki rolnicze, co do powierzchni zadeklarowanej [...] ha.
Skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. poprzez zaniechanie wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, prowadzące do dowolności jego oceny, wyrażającej się, w szczególności, w:
a. pominięciu dowodu z protokołu z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa przeprowadzonego przez A. z dnia [...] r., podczas gdy protokół ten, wykonany na podstawie inspekcji działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] świadczy
o występowaniu przez skarżącą względem osób trzecich w charakterze ich posiadacza, a ponadto o utrzymywaniu gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność zgodnie z normami i wymogami określonymi przepisami prawa.
b. pominięciu, że znajdujący się w aktach postępowania plan działalności rolnośrodowiskowej oraz rejestr działań agrotechnicznych potwierdzają, że to skarżąca, a nie M. W., począwszy od 2010 r. do zakończenia 2014 r. decydowała względem działek rolnych A i C, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych oraz czy zbierać plony, a w konsekwencji to skarżąca użytkowała rolniczo te działki, a nie M. W..
c. przyjęciu, że posiadanie i użytkowanie przez skarżącą działek rolnych A i C nie miało charakteru trwałego, podczas gdy zebrany materiał dowodowy, w tym umowa dzierżawy, rejestr działań agrotechnicznych, czy też protokoły z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa zaprzeczają takiej ocenie, w tym przyjęciu, że to posiadanie i użytkowanie miało charakter incydentalny lub okresowy.
d. pominięciu dowodu z zaświadczenia Komisariatu Powiatowego Policji w B. z dnia 14 października 2014 r., podczas gdy zaświadczenie to potwierdza zeznania A.J., wskazującego, że to skarżąca dokonała koszenia działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] w czerwcu 2014 r.
e. ocenie umowy dzierżawy z dnia 14 marca 2010 r. i pominięcie wynikającego z jej treści:
- ustalenia, że zwrot przedmiotu dzierżawy nastąpi w drodze wydania przez skarżącą wydzierżawiającemu w terminie 7 dni od dnia rozwiązania umowy (§ 3 ust. 4 umowy), podczas gdy postanowienie to potwierdza posiadanie przez skarżącą przedmiotu dzierżawy przez cały 2014 r., albowiem przez ten czas nie został on wydany M. W.
- uprawnienia skarżącej do zebrania zasiewów po rozwiązaniu umowy wskutek upływu terminu jej wypowiedzenia (§ 8 ust. 2 umowy), podczas gdy postanowienie to potwierdza umocowanie skarżącej do użytkowania rolniczego działek rolnych wchodzących w skład przedmiotu dzierżawy także po rozwiązaniu umowy dzierżawy.
f. ocenie zeznań A. J. i przyjęciu na ich podstawie, że w czerwcu 2014 r. skarżąca dokonała jedynie częściowego zbioru na działkach rolnych A i C, podczas gdy zgodnie z treścią tych zeznań skarżąca dokonała koszenia i zbioru w całości, na działkach pozostawiła natomiast jedynie część balotów, które zamierzała zwieźć w późniejszym czasie.
g. ocenie zeznań A. J. i przyjęciu na ich podstawie, że drugiego pokosu nie wykonano, ponieważ był już częściowo zebrany, podczas gdy świadek w swoich zeznaniach wskazał jedynie, że w sierpniu 2014 r. widział, że została wykoszona połowa działki nr [...] oraz około [...] ha na działce nr [...], nie wypowiadając się co do dokonania zbioru siana,
h. ocenie wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 4 czerwca 2014 r. wraz z uzasadnieniem, wydanego w sprawie o sygn. akt I C 1394/13, poprzez uznanie, że wyrok ten potwierdza utratę przez skarżącą posiadania działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z dniem 31 marca 2014 r., podczas gdy wyrok ten potwierdza jedynie skuteczność złożonego przez M.W. oświadczenia o wypowiedzeniu umowy dzierżawy ze skutkiem na dzień 31 marca 2014r., wskazując jednocześnie, że do daty zamknięcia rozprawy nieruchomość stanowiąca przedmiotowe działki znajdowała się w posiadaniu skarżącej.
i. ocenie postanowienia Sądu Rejonowego w B., I Wydział Cywilny z dnia 25 października 2013 r. o udzieleniu zabezpieczenia i uznaniu, że nie ma ono znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy postanowienie to potwierdza posiadanie skarżącej względem działek A i C, jak również zakaz po stronie M.W. naruszania tego posiadania.
j. uznaniu za wiarygodne zeznań A. W., B. M., R. M., P. R., G.R. i T. R., w zakresie, w jakim wskazywali oni na zakres zabiegów agrotechnicznych na działkach rolnych A i C, odpowiednio przez skarżącą oraz M. W., podczas gdy zeznaniom tym przeczą zeznania A.J., B. A. i G. W., fotografie i nagrania, jak i zaświadczenie Komisariatu Powiatowego Policji w B. z dnia 14 października 2014 r., a ponadto, zeznania świadków powołanych przez M. W. wzbudzają wątpliwości z uwagi na brak lub błędne oznaczenie przez tych świadków działek, na których miały być wykonywane zabiegi agrotechniczne, czy też brak rozliczenia wynagrodzenia osób wykonujących faktycznie te zabiegi, które to naruszenia doprowadziły do nieprawidłowego ustalenia, że:
- w roku 2014 r. skarżąca na działkach rolnych objętych jej wnioskiem dokonała jedynie koszenia i częściowego zbioru w czerwcu 2014 r., pozostałe natomiast zabiegi agrotechniczne wykonywał M. W., podczas gdy skarżąca na tych działkach wykonała całościowe koszenie i zbiór, w ten sposób wypełniając normy i wymogi przewidziane dla utrzymania łąk i pastwisk.
- skarżąca utraciła w roku 2014 posiadanie gruntu, które nie zostało odzyskane, podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje jedynie na zakłócenie w 2014 r., przez M. W., posiadania skarżącej, nie zaś jego pozbawienie.
2) naruszenie norm prawa materialnego, tj.:
- art. 336 k.c. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do pominięcia, że ta sama działka gruntu lub jej część, w tym samym czasie, znajdować się może jednocześnie w posiadaniu samoistnym i zależnym, przy czym po stronie zarówno posiadacza samoistnego, jak i zależnego istnieć może zamiar rolniczego użytkowania tej działki lub jej części.
- art. 340 k.c. oraz art. 345 k.c. poprzez brak zastosowania, podczas gdy domniemania przewidziane tymi przepisami organ winien był zastosować dokonując oceny, w jakim okresie skarżąca posiadała nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i nr [...],
- art. 348 k.c. poprzez brak zastosowania prowadzący do przyjęcia, że skarżąca utraciła posiadanie nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] wskutek rozwiązania umowy jej dzierżawy, podczas gdy ustawa do przeniesienia posiadania wymaga wydania rzeczy (z zastrzeżeniem przewidzianych ustawą wyjątków), a do takiego wydania w okolicznościach sprawy nie doszło.
- § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że dla spełnienia warunków uzyskania pomocy finansowej niezbędne jest, aby posiadanie działki gruntu oparte było na tytule prawnym, podczas gdy rozporządzenie takiego wymogu nie przewiduje.
- art. 2 pkt 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianego w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina poprzez brak zastosowania skutkujący pominięciem, że ocena, czy dany posiadacz użytkuje rolniczo grunty rolne, uwzględniać musi rodzaj upraw, rodzaj okrywy roślinnej lub brak upraw na tych gruntach.
- § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm poprzez brak zastosowania i przyjęcie, że skarżąca w 2014 r. nie miała możliwości spełnienia norm i wymogów określonych przez przepisy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podczas gdy łąki i pastwiska są utrzymywane zgodnie z normami, wówczas gdy okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana przynajmniej raz w roku, w 2014 r. natomiast skarżąca wykonała takie czynności, w ten sposób spełniając normy utrzymania.
- art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez brak zastosowania, podczas gdy przepis ten zawiera normę kolizyjną rozstrzygającą o uprawnieniu do pomocy finansowej w przypadku pozostawania działki gruntu jednocześnie w posiadaniu samoistnym oraz zależnym.
Podnosząc powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o:
1) na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim organ wykluczył z płatności działki rolne A ([...] ha - wariant 2.1) i C ([...] ha - wariant 2.3) i w konsekwencji: odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze, odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.3 - Trwałe użytki rolnicze, co do powierzchni zadeklarowanej [...] ha,
2) na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych,
3) na zasadzie art. 135 p.p.s.a., uchylenie w zakresie wskazanym w pkt 1 petitum skargi decyzji nr [...] z dnia [...] r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014,
4) dopuszczenie dowodu z planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2010-2015, na okoliczność norm i wymogów obowiązujących skarżącą w roku 2014 r. w zakresie utrzymania działek rolnych zadeklarowanych na działkach nr [...] i nr [...], jak również spełnienia przez skarżącą tych norm i wymogów.
Skarżąca wraz ze skargą złożyła Plan Działalności Rolnośrodowiskowej na lata 2010-2015.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", połączyć sprawy o sygn. akt: I SA/Sz 116/16, I SA/Sz 117/16, I SA/Sz 118/16 do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Pełnomocnik skarżącej stwierdził na rozprawie, że skarżąca z końcem 2014 r. utraciła zamiar posiadania spornej działki, a skarżąca sprostowała, że swoje prawo do posiadania tego gruntu do marca 2015 r. wywodziła z umowy dzierżawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Należy przy tym zauważyć, że tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy daje podstawę do stosowania norm prawa materialnego.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja organu odwoławczego który uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania I. G. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oraz przyznał I. G. płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości [...] zł, w tym:
- w ramach pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 kwotę [...] zł,
- w ramach wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę [...] zł,
- w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne kwotę [...] zł,
- w ramach wariantu 2.3 - Trwale użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...]ha/rok, kwotę [...] zł oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności).
Na wstępie podkreślenia wymaga, że organy Agencji w niniejszej sprawie zastosowały właściwe przepisy prawne ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014. art. 10, art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173, zwanej dalej ustawą EFRROW) w związku z §50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem PRS2013) w związku z § 2, § 9, § 27 i załącznikiem nr 3 i 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem PRS2009),
Zgodzić się wypada z organami Agencji, że w myśl § 2 ust. 1 PRS2009 płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikom między innymi jeżeli realizują 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich warunków, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów wariantów określony w rozporządzeniu. Z kolei według § 5 ust. 1 przywołanego rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Weryfikacji wniosku, pod kątem prawidłowości zadeklarowanych gruntów oraz pod kątem zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności służą podstawowe narzędzia wśród których zasadnicze znaczenie zajmuje kontrola na miejscu w oparciu o art. 10 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
Istota sporu na gruncie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi czy skarżąca była posiadaczem spornych gruntów, w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 z późn. zm.).
Skarżąca dowodzi, że to ona była posiadaczem działek ewidencyjnych nr [...] i [...] natomiast organ nie podzielił tej oceny.
Zgodzić się trzeba z organem, że rozpoznając wniosek jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, wyrok WSA w Gdańsku z 17 lipca 2007 r., w sprawie I SA/Gd 283/07, wyrok WSA Warszawa z 19 stycznia 2009 r. w sprawie V Sa/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z 9 stycznia 2009 r. w sprawie V Sa/Wa 1742/08). Istotą bowiem przedmiotowych płatności jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej.
Sąd podkreśla, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkuje działki rolne objęte dwoma lub większą ilością wniosków. Nie rozstrzyga natomiast sporu o bezprawne użytkowanie działek ewidencyjnych. Sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Nie może to mieć natomiast wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności do gruntów rolnych.
W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organy pozwoliło ustalić faktycznego użytkownika działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], tj. naprzemiennego użytkowania gruntów przez Skarżącą jak i M. W. w roku 2014.
Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ zaoferowany przez strony konfliktu nie budzi wątpliwości. Organ ocenił zeznania świadków którzy wskazywali na wykonywanie koszenia spornych gruntów w dacie 10 czerwca 2014 roku oraz zbiór w dnu 16 czerwca 2014 roku - co odpowiada dokonanym zapisom w rejestrze działań agrotechnicznych. Materiał dowodowy nie mógł doprowadzić do jego oceny oczekiwanej przez Stronę. Świadkowie zaoferowani przez stronę konfliktu wskazali na przeprowadzenie zabiegów na gruncie przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej to są zeznania świadka A.J. Organ ocenił również wbrew zarzutom skargi zaświadczenie Komisariatu Powiatowego Policji w B. z dnia 14 października 2014 roku. Z zaświadczenia tego wynika jedynie, iż A. J. oświadczył osobie podejmującej interwencje o zaistniałych okolicznościach, a więc informacji tożsamych z przytoczonym zeznaniem świadka.
Zeznania drugiej strony konfliktu oraz jej świadków potwierdzają powyższe zeznania, jak również wskazują, iż pozostałe sprasowane snopki zostały rozrzucone i na nowo zebrane. Jak wskazał A. J. ponownego pokosu nie wykonano, gdyż był już częściowo zebrany, co świadczy o braku dokonywania jakichkolwiek innych zabiegów na gruncie poza koszeniem i częściowym zbiorem w miesiącu czerwcu, a pozostałe zabiegi wykonywane były przez drugą stronę konfliktu.
Biorąc powyższe pod uwagę, zarówno skarżąca jak i M.W. potwierdzili użytkowanie spornych działek, poprzez naprzemienne wykonywanie zabiegów agrotechnicznych, a co za tym idzie brak możliwości ustalenia jedynego faktycznego użytkownika spornych działek.
Podnoszone w piśmie z dnia 05 marca 2015 roku przez Stronę okoliczności braku wiedzy poszczególnych świadków drugiej strony konfliktu kontroli krzyżowej o położeniu spornych gruntów, co miałoby świadczyć o dokonywaniu zabiegów na innych gruntach, przy faktycznym ustaleniu wykonywania na spornych gruntach zabiegów agrotechnicznych przez obie Strony konfliktu (potwierdzone przez obie Strony), jest w bezzasadne.
Skarżąca podnosiła, że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 04 czerwca 2014r. mogła w roku 2014 użytkować sporne działki i dokonać zbioru swoich zasiewów. W tym miejscu Sąd zauważa, że Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny, sygn. akt I C 1394/13 z dnia 04 czerwca 2014r. - o ustalenie i przywrócenie naruszonego posiadania - Sąd oddalił powództwo Pani I. G. przeciw Panu M.W. W ocenie Sądu Pan M.W. miał uprawnienie do skorzystania z możliwości zakończenia umowy w sytuacjach wskazanych w umowie. W związku z powyższym należy uznać, że Pan M. W. pismem z dnia 25 września 2013 zgodnie z prawem wypowiedział Pani I. G. umowę dzierżawy ze skutkiem na dzień 31 marca 2014 r. z zachowaniem sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia.
Pani I.G. złożyła apelację od powyższego wyroku do Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny Odwoławczy, który w dniu 28 kwietnia 2015, wyrokiem sygn. akt. VII Ca 110/15, oddalił apelację uznając, że wypowiedzenie umowy dzierżawy Pani I. G. przez pozwanego było skuteczne. Okoliczności podnoszone przez Stronę dotyczące ewentualnych uprawnienia do zbioru własnych zasiewów, nie dawały jednocześnie uprawnień do skorzystania z płatności, przy braku posiadania i utrzymywania gruntów zgodnie z normami w danym roku.
Zauważyć należy, że Pan M. W., postawiony wobec faktu użytkowania w roku 2013, przez Panią I. G. jego nieruchomości, wystąpił na przewidzianą przepisami prawa drogę wypowiedzenia umowy dzierżawy, która zgodnie z przytoczonymi wyrokami Sądowymi, zakończyła się rozwiązaniem umowy dzierżawy z dniem 31 marca 2014.
Dodatkowo Wnioskodawczym w odwołaniu jak i skardze powołuje się na postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w B. z dnia 25 października 2013r. o udzieleniu zabezpieczenia, zgodnie z którym - według Pani I. G. - do końca 2014 roku Pan M.W. miał zakaz naruszania i utrudniania korzystania ze spornych nieruchomości, przy czym postanowienie to zostało uchylone w dniu 23 lipca 2014r., a dodatkowo w dniu 04 czerwca 2014r. Sąd Rejonowy w B. wydał wyrok o ustalenie i przywrócenie naruszonego posiadania - w którym to Sąd oddalił powództwo Pani I. G. przeciw Panu M. W., uznając je za niezasadne, a w związku z tym odpadła przyczyna zabezpieczenia.
Twierdzenie Strony, iż była zabezpieczona posiadaniem oraz możliwością użytkowania spornych działek, czego dowodem miało być prawomocne jeszcze postanowienie Sądu z dnia 25 października 2013 roku, zostało wydane na okoliczność stanu faktycznego mającego miejsce w roku 2013, a powództwo o ustalenie i przywrócenie naruszonego posiadania przez Pana M. W. na rzecz Pani I. G. zostało oddalone wyrokiem dnia 04 czerwca 2014 roku.
Podkreślenia wymaga, iż w państwie prawnym nie może mieć miejsca sytuacja, w której osoba broniąca w sposób legalny swoich praw nie otrzymuje należytej ochrony z tego tylko powodu, iż kto inny dokonał faktycznie skutecznych, lecz prawnie nielegalnych aktów naruszenia przysługujących jej uprawnień. Z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz z zasady praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) wynika obowiązek respektowania przez organy orzeczeń sądowych, którymi legitymuje się konkretny podmiot, przedstawiając je jako uzasadnienie przysługujących mu uprawnień. W sprawie prawidłowo przyjęto, iż rozstrzygnięcia podjęte przez sądy powszechne mają znaczenia dla oceny rolniczego użytkowania spornych gruntów.
Sąd w całości podziela również twierdzenie, iż cywilistyczne pojęcie posiadania nie w pełni pokrywa się zakresowo z pojęciem rolniczego użytkowania gruntu, niezbędnego dla uzyskania płatności obszarowych (to ostanie jest nieco szersze i zawiera w sobie przesłankę w postaci cywilistycznego posiadania). Inaczej mówiąc, nie zawsze przejściowe posiadanie nieruchomości w sensie cywilistycznym lub też przejściowa utrata tego posiadania, będzie świadczyć odpowiednio o rolniczym użytkowaniu gruntu przez dany podmiot, bądź też o braku takiego użytkowania. Podkreślić należy, iż przejściowa utrata posiadania nieruchomości rolnej i jej odzyskanie, przy równoczesnym spełnieniu innych przesłanek, musi być traktowane jako rolnicze użytkowanie.
Prawo własności, którego dotyczy art. 140 k.c., jest prawem rzeczowym, dającym najpełniejsze władztwo nad rzeczą; inne prawa rzeczowe od niego się wywodzą. Jest prawem podmiotowym bezwzględnym (jak wszystkie prawa rzeczowe), skutecznym wobec wszystkich podmiotów (erga omnes) podlegających danemu prawodawstwu. Każdy więc ma obowiązek powstrzymania się od takich działań, które stanowiłyby ingerencję w sferę cudzej własności. W razie niedozwolonego naruszenia prawa własności właścicielowi przysługuje system roszczeń ochronnych.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że posiadaczem działek będących przedmiotem konfliktu krzyżowego od dnia 31 marca 2014 roku był Pan M. W., a podnoszone zarówno w treści odwołania jak i skargi twierdzenie o braku wydania spornych działek, przy jednoczesnym stwierdzeniu naprzemiennego wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez obie strony konfliktu jest niezasadne.
Odnosząc się do warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej zawartych w § 3 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, mówiącym, iż podstawowymi wymaganiami o których mowa w § 2 ust. 1 pkt. 3, są m. in. Wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tzn. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności - a także, że rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności - ustalono, iż I.G. nie mogła spełnić w roku 2014 powyższych wymagań zgodnie z prawem. Wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 04 czerwca 2014, potwierdził rozwiązanie umowy dzierżawy z dniem 31 marca 2014.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego wskazać należy przede wszystkim że w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich są one bezzasadne. Otóż postępowanie dotyczące przyznania płatności w tym wypadku rolnośrodowiskowej, charakteryzuje się odrębnością w odniesieniu do zasad ogólnych obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania i zwrotu tej pomocy finansowej organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom - na ich żądanie - niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom - znów na ich żądanie - czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie więc z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. we wskazanych postępowaniach ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, tutaj jednak obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności czy jej zwrotu, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń.
Wbrew podniesionym zarzutom skargi stwierdzić przychodzi, że ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy Agencji na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, natomiast ocena zgromadzonego materiału nie przekracza reguł swobodnej oceny dowodów i uwzględnia całokształt okoliczności sprawy. Organy Agencji bowiem, powołując się na konkretne ustalenia i przepisy prawa, niewątpliwie i przekonująco wykazały, dlaczego wnioskowane płatności nie mogą być stronie przyznane.
Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.
A zatem, wbrew stanowisku Skarżącej, wszystkie zarzuty skargi są nieuzasadnione. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w takim zakresie, by naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie znajdując w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło