I SA/Sz 117/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi S. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego E. S. kwotę [...]złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu S. U. z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r.[...] , wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwana dalej: "o.p."), Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 września 2014 r. nr [...], którą odmówiono S.U. (zwany dalej "Stroną" bądź "Skarżącym") umorzenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. Powyższe zobowiązanie podatkowe ustalone zostało Stronie decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 3 lipca 2014 r. nr [...] . Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że ww. decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 września 2014 r., zawierająca pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych oraz o terminie do złożenia odwołania, została doręczona Stronie pod adresem zamieszkania Strony w dniu 24 września 2014 r. Ustanowiony art. 223 § 2 pkt 1 o.p., czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął zatem z dniem 8 października 2014 r. Natomiast odwołanie od ww. decyzji, opatrzone datą 2 października 2014 r., zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w dniu 20 października 2014 r. W tym stanie sprawy, zgodnie z dyspozycją art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania Strony od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 września 2014 r. i w rezultacie pozostawił odwołanie Strony bez merytorycznego rozpoznania. Jednocześnie Organ pouczył Stronę o treści przepisów art. 162 § 1-3 o.p., regulujących instytucję przywrócenia terminu. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, w której kwestionując stwierdzone przez organ odwoławczy uchybienie terminowi do wniesienia ww. odwołania, jednocześnie wskazała, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uzasadniając skargę, Skarżący nie powołał żadnych zarzutów natury prawnej i formalnej, wskazał natomiast na okoliczności, niemające bezpośredniego związku z zaskarżonym postanowieniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. reprezentujący Skarżącego pełnomocnik z urzędu poparł skargę, uzupełniając ją poprzez złożenie wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego. Pełnomocnik Skarżącego złożył także wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego udzielonego Skarżącemu z urzędu, oświadczając równocześnie, że nie otrzymał od Skarżącego zwrotu tych kosztów w jakiejkolwiek części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest akt o charakterze procesowym, tj. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z uwagi na powyższe wskazać należy, ze zgodnie z art. 223 § 2 o.p. odwołanie, jako wnoszony za pośrednictwem organu podatkowego pierwszej instancji środek zaskarżenia decyzji tego organu (art. 220 § 1 o.p.), wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie tej decyzji. Zachowanie tego terminu jest warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby zaś rażące naruszenie prawa. Jest zatem obowiązkiem organu odwoławczego zbadanie - przed przystąpieniem do rozpatrzenia sprawy - czy określone odwołanie zostało wniesione w terminie przewidzianym przepisami prawa. Stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione po terminie, nakłada na organ odwoławczy - w sytuacji, gdy na stosowny wniosek zainteresowanego uchybiony termin nie został przywrócony - obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 o.p.) mającego zarazem walor ostateczności (art. 228 § 2 o.p.). Z kolei, o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment podjęcia tego postanowienia ziściły się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Istotą sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. Terminy te są kluczowe dla ustalenia stanu dochowania lub niedochowania czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że uchybienie terminu jest stanem obiektywnym. Organ nie ustala natomiast okoliczności i przyczyn, które spowodowały uchybienie terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1137/12 i powołane tam orzecznictwo, LEX nr 1320510). Podkreślić w tym miejscu należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, o ile termin ten nie zostanie we właściwym trybie przywrócony, zamyka stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed organem wyższej instancji. Wydając zatem takie postanowienie, organ winien mieć pewność, że do uchybienia terminu faktycznie doszło a okoliczności te winny wynikać z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Z akt rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji z dnia 23 września 2014 r. została doręczona Skarżącemu prawidłowo, w trybie przewidzianym w art. 148 § 1 o.p. Zgodnie ze wskazanym przepisem, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję doręczono do rąk Skarżącego, pod adresem wskazanym jako miejsce jego zamieszkania, w dniu 24 września 2014 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym Skarżący osobiście pokwitował odbiór przesyłki). Zaznaczenia przy tym wymaga, że kwestionowana w odwołaniu decyzja organu podatkowego pierwszej instancji zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia odwołania. Pouczenie to wskazywało, że odwołanie należy skierować do organu odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Z uwagi na to, że skuteczne doręczenie ww. decyzji miało miejsce 24 września 2014 r., czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał z dniem 8 października 2014 r., który to dzień nie był sobotą ani dniem ustawowo wolnym od pracy. Odwołanie od decyzji, opatrzone datą 2 października 2014 r., zostało zaś złożone w Kancelarii Urzędu Skarbowego dopiero w dniu 20 października 2014 r. (vide: odcisk stempla urzędu skarbowego na odwołaniu). Wniesienie środka odwoławczego nastąpiło zatem z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego złożenia. Wskazać również należy, że Skarżący nie wystąpił do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia ww. odwołania. W tym stanie rzeczy i wobec braku wniosku Skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu, organ odwoławczy był zobligowany do wydania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Wydanie takiego postanowienia nie zależy bowiem od woli i uznania organu, lecz stanowi jego obowiązek. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).