I SA/Sz 1204/16
WyrokWSA w Szczecinie2017-01-26
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty, na których w roku kontroli (2011) stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, samosiewki drzew i niewykoszoną ruń, mogą zostać uznane za trwałe użytki zielone w rozumieniu przepisów o płatnościach rolno-środowiskowo-klimatycznych na rok 2015?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grunty, na których w roku kontroli (2011) stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, samosiewki drzew i niewykoszoną ruń, nie mogą zostać uznane za trwałe użytki zielone. Definicja trwałego użytku zielonego, zawarta w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, wymaga, aby grunty były wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych przez okres co najmniej pięciu lat. Brak prowadzenia działalności rolniczej w 2011 roku wyklucza spełnienie tego wymogu, nawet jeśli grunty te były w przeszłości łąką.Stan faktyczny
Producent rolny złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r. w wariancie Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków. Organ I instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję, stwierdzając, że na części zadeklarowanych działek w 2011 r. nie prowadzono działalności rolniczej, co wyklucza ich kwalifikację jako trwałych użytków zielonych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Producent zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie wymogu pięcioletniego uprawiania gruntu wstecz.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r. oddala skargę.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 14 października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia 28 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania [...] (dalej zwanemu producentem) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:
W dniu 1 czerwca 2015 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] producent złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w którym zadeklarował do płatności za realizację pakietu 4, Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w wariancie 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) działki rolne o łącznej powierzchni 3,05ha,
W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji dokonał weryfikacji trwałych użytków zielonych w ramach pakietu 4 w oparciu o posiadane przez ARiMR wnioski z ostatnich 5 lat, wyniki kontroli na miejscu z dnia 26 listopada 2015 r., szkice pomiarowe, materiał zdjęciowy oraz Bazę Danych ARiMR, w wyniku której ustalono, że w roku 2011 nie była na nich prowadzona działalność rolnicza, na działkach nr [...] oraz nr [...] (działki rolne [...]) zadeklarowanych do wariantu 4.7 - Ekstensywne użytkowanie na obszarach/specjalnej ochrony ptaków (OSO) - w 2011 r. podczas kontroli na miejscu stwierdzono zaniechanie prowadzenia zabiegów agrotechnicznych, kilkuletnie samosiewki drzew oraz niewykoszoną ruń, w związku z czym zastosowano kod [...] na całej powierzchni ww. działek. Z uwagi na powyższe uznano, że ww. działki nie były w ciągu ostatnich 5 lat trwałymi użytkami zielonymi.
Mając na uwadze dokonane ustalenia Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...] decyzją z dnia 28 czerwca 2016 r. nr [...] odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i nałożył sankcję w kwocie [...] zł.
W odwołaniu od tej decyzji producent wniósł o przyznanie dotacji zgodnie z wnioskiem oraz uchylenie nałożonej kary.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wymienioną na wstępie decyzją z dnia 14 października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że płatnością za zadeklarowany we wniosku wariant 4.7 - na podstawie § 12 ust. 4 pkt 3) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U., poz. 415 ze zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem PRS2015") - mogą zostać objęte trwałe użytki zielone położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody.
Następnie wyjaśniono, że trwały użytek zielony to grunt wykorzystywany do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), który nie był objęty płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej; może on obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych, a także - w przypadku gdy zadecydują tak państwa członkowskie - grunt, który może nadawać się do wypasu i który stanowi część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu - zgodnie z definicją z art. 4 ust. 1 lit, h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) Nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), w związku z § 4 ust. 2 pkt 2) rozporządzenia PRS2015,
Ze względu na to, że w okresie 5 lat poprzedzających złożenie wniosku o płatność do trwałych użytków zielonych organ ustalił, że na obszarze zadeklarowanych gruntów w 2011 r. nie była prowadzona działalność rolnicza, organ odwoławczy zadecydował o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w której płatność została odmówiona, ze względu na powyższą okoliczność.
Końcowo organ odwoławczy podniósł, że o nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu w sprawie płatności czy rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organu I instancji nie przesądzał również fakt, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w uzasadnieniu wskazał na nieobowiązujący w sprawie przepis art. 2 lit. c rozporządzenia 1120/2011 (którego prawidłowy nr to 1120/2009). Przeprowadzona w postępowaniu odwoławczym analiza dowodów na spełnienie przez działki 109 i 111/3 definicji trwałego użytku zielonego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia 1307/2013 - w związku z § 4 ust 2 rozporządzenia PRS2015 - wykazała, że organ I instancji prawidłowo zweryfikował wniosek i rozstrzygnął o odmowie płatności i nałożeniu sankcji.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez uchylenie nałożonych kar i przyznanie dotacji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie organowi do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. rażące naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że zobowiązanie wynikające z wniosku z dnia 1 czerwca 2015 r. działa wstecz, podczas gdy jak wynikało to z wniosku jak i z norm prawnych, zobowiązanie to było na przyszłość i niedorzecznym było stwierdzenie, że jakiekolwiek znaczenie ma przeznaczenie i stan gruntu w roku 2011.
2. naruszenie prawa procesowego poprzez nierozpoznanie w odwołaniu zarzutu dotyczącego niewłaściwej interpretacji art. 2 lit. c) Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1120/2011, z którego nie wynikało aby okres pięciu lat wymagany dla danej działalności rolniczej miał poprzedzać okres z przed daty złożenia wniosku a raczej z woli racjonalnego ustawodawcy dotyczył okresu po dacie złożenia wniosku. W ocenie skarżącego interpretacja zastosowana przez organ była nielogiczna i kłóciła się z zasadami racjonalnej gospodarki.
Skarżący podkreślił, że grunt nigdy nie był gruntem ornym i od zawsze, od kiedy pozostawał w posiadaniu rolnika grunt ten stanowił łąkę. Prawdopodobnie jeszcze przed nabyciem również jedynym przeznaczeniem gruntu była łąka. Twierdzenie, że nastąpiło jakiekolwiek przekształcenie było pozbawione podstaw faktycznych i nie znajdowało uzasadnienia - dowodem na co miał być zapis w tabeli na stronie 7 planu rolno-środowiskowego wykonanej przez doradcę: "tuz w złym stanie - nie koszone stąd duża ilość zalegającej suchej roślinności. Stwierdzono występowanie: pokrzywy, jasnoty purpurowej, koziej stopki, przytuli, trybula leśna, wyczyniec łąkowy, żywokost lekarski i przetacznik. Zalecono dwukrotne koszenie w 2015 i 2016.".
Jak wyjaśnił dalej skarżący, skoro przyjął zobowiązanie o jakim mowa wyżej to bez znaczenia było w jakim stanie grunt był w roku 2011. Zobowiązania z natury swej nie mają daty wstecznej, a gdyby przyjąć za organem, że tak w istocie jest, to ustawodawca wskazałby, że dotyczy ono 10 lat w tym 5 lat poprzedzających. Sam cel i istota tego rodzaju dotacji wskazywał, że obowiązkiem Beneficjenta było przez okres 5 lat zagwarantowanych wymagań od daty przyjęcia zobowiązania, która została określona na stronie 3 planu działalności rolno-środowiskowej podpisanej przez Beneficjenta i Doradcę Rolnośrodowiskowego.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, z w a ż y ł co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z dnia 13 marca 2015 r.) w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zgodnie z ust. 2 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Porównanie przytoczonych regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczono również stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).
Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odmiennej kwalifikacji przez organy oraz producenta rolnego zgłoszonych przez niego do płatności gruntów jako trwałych użytków zielonych. W ocenie organów z faktu, że podczas kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony w 2011 roku stwierdzono brak prowadzenia działalności rolniczej, wynika iż grunty te nie mogły być zakwalifikowane jako trwałe użytki zielone w chwili składania wniosku o przyznanie płatności na 2015 rok.
Zdaniem skarżącego natomiast organy w sposób nieuprawniony zastosowały wymóg pięcioletniego uprawiania gruntu licząc wstecz od złożenia wniosku.
Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zatem należy wskazać na treść § 2 rozporządzenia PRS2015, stosownie do którego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/201", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
W § 4 rozporządzenia RPS2015 określone zostały pakiety i ich warianty, między innymi w ust. 1 pkt 4 lit. h) wymieniono wariant 4.7 ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO), a w pkt 4 wskazano, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do:
1) trwałych użytków zielonych, na których występują:
a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1.- 4.6.,
b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.;
2) obszarów przyrodniczych, na których występują:
a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantu 4.2., 4.3. lub 4.6.,
b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.;
3) trwałych użytków zielonych położonych na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantu 4.7.
Stosownie do treści § 12 ust rozporządzenia RPS2015 w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 podpunkt 3, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych położonych na obszarach specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody – w przypadku wariantu 4.7. Zatem płatność do zgłoszonego przez producenta w rozpoznawanej sprawie pakietu 4 cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 w wariancie 4.7 przyznawana jest do trwałych użytków zielonych.
Definicja trwałych użytków zielonych znajduje się w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) Nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), gdzie w artykule 4 ust. 1 lit. h) wskazano, że: "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielonych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, a także - w przypadku gdy zadecydują tak państwa członkowskie – grunty, które mogą nadawać się do wypasu i które stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjne nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu. Przystępując do analizy powyższej definicji należy mieć na względzie fakt, że została ona zawarta w prawie unijnym, zatem proste odkodowanie tej normy prawnej oparte wyłącznie o językowe reguły wykładni może nie odnieść prawidłowego skutku. Analizując bowiem unijne akty prawne należy odwoływać się do szerszego kontekstu wynikającego z ujmowania interpretowanej regulacji także przy uwzględnieniu zwartych w preambule rozporządzenia 1307/2013. W punkcie 37 tejże preambuły wskazano, że jednym z celów nowej wspólnej polityki rolnej jest poprawa wyników w zakresie oddziaływania na środowisko poprzez obowiązkowy element "zazielenienia" zawarty w płatnościach bezpośrednich, który będzie wspierał w całej Unii praktyki korzystne dla klimatu i środowiska, w tym celu państwa członkowskie powinny przeznaczać część pułapów krajowych w ten sposób, aby uwzględnione zostało wewnętrzne ujednolicenie w danym państwie członkowskim lub regionie z tytułu obowiązkowych praktyk rolniczych zgodnych z celami polityki dotyczącej zarówno klimatu jaki środowiska. Wśród tych praktyk wymieniono utrzymywanie trwałych użytków zielonych. W punkcie 39 preambuły natomiast wskazano, że niespełnienie obowiązków wynikających z "zazielenienia" powinno podlegać karom na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1306/13.
Wskazać zatem należy, że ustawodawca unijny jako znaczącą dla środowiska i klimatu uznał jedną z praktyk rolniczych w postaci utrzymywania trwałych użytków zielonych. Opisując na czym powinny polegać te praktyki w punkcie 37 preambuły posłużono się takimi terminami jak: proste, ogólne, pozaumowne i coroczne działania, które wykraczają poza zasadę wzajemnej zgodności i są związane z rolnictwem.
Analizę terminu "trwałe użytki zielone" w ocenie sądu należy rozpocząć od zaznaczenia, że termin ten składa się z trzech słów: "trwałe", "użytki" "zielone". Zatem definicja powinna być tak tłumaczona, aby uwzględnione było połączenie tych wszystkich elementów.
W sposób jednoznaczny z treści definicji można odkodować, co ustawodawca unijny rozumie pod pojęciem "użytki", a mianowicie użytki są to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych, innymi słowy są to uprawiane grunty. Owo "uprawianie" gruntów ma podstawowe znaczenie, gdyż grunt nieuprawiany będzie nie będzie użytkiem, a nieużytkiem.
Także odkodowanie pojęcia "zielone" nie powoduje trudności, gdyż w definicji wskazano wyraźnie, jakie to uprawy powinny być uprawiane na gruntach, aby można było uznać je za "użytki zielone", a mianowicie są to trawy lub inne rośliny zielne rozsiewające się naturalnie lub uprawiane, które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej, mogą to być także inne gatunki, takie jak krzewy i drzewa, które mogą nadawać się do wypasu w dwóch sytuacjach, po pierwsze, gdy zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych i po drugie w sytuacji, gdy grunty, które mogą nadawać się do wypasu i stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych, jeżeli zdecydują tak państwa członkowskie.
Trudności natomiast stanowi odkodowanie, co ustawodawca rozumie pod pojęciem "trwałe". Nie ulega bowiem wątpliwości, że samo spełnianie wymogów dla uznania danego gruntu za użytki zielone nie jest wystarczające, do stwierdzenia, że mamy do czynienia z trwałymi użytkami zielonymi, gdyż wymagane jest także istnienie elementu trwałości. Element trwałości został w sposób precyzyjny zdefiniowany w odniesieniu do gruntów, które były objęte płodozmianem, wówczas uprawa traw lub roślin zielnych na takim gruncie powinna trwać pięć lat i dłużej, aby można było uprawę taką uznać za trwałe użytki zielone. Nie może być także wątpliwości co do tego, że także i w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z płodozmianem, ażeby był spełniony warunek trwałości w odniesieniu do użytków zielonych konieczny jest upływ określonego czasu, w którym grunty te będą uprawiane. Jedyny termin wskazany w definicji jest terminem pięcioletnim, dlatego też w ocenie organów właśnie ten okres uprawy gruntu świadczy o tym, że można mówić o trwałym użytku zielonym.
W tym miejscu wskazać należy, że taki kształt definicji jaki znajduje się w rozporządzeniu 1307/2013, jest wynikiem wypracowanej wcześniej formuły definicji trwałych użytków zielonych na gruncie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/204, gdzie po zmianie wynikającej z rozporządzenia Komisji (WE) nr 239/2005 z dnia 11 lutego 2005 r., gdzie wskazano, że "trwałe użytki zielone" oznaczają grunt zajęty pod uprawę traw (pastewnych roślin) lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami ugorowania (...). W takim stanie prawnym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 2 października 20014 r. wydał wyrok w sprawie C-47/13 Martin Grund przeciwko Landesamt für Landwirtschaft, Umwelt und ländliche Räume des Landes Schleswig-Holstein, w którym wypowiedział się, że definicję "trwałych użytków zielonych" zawartą w art. 2 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników należy interpretować w ten sposób, że obejmuje grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, również wtedy, gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane odmianą pastewnej rośliny zielnej innej niż uprawiana na nich uprzednio. W wyroku tym zatem Trybunał wymóg pięcioletniego uprawiania odnosi nie tylko do upraw po płodozmianie, lecz także do wykorzystywania gruntów pod uprawę traw i innych roślin zielnych.
Wobec faktu, że w części dotyczącej okresu definicja z obu rozporządzeń pozostała w istocie niezmieniona uznać należało, że wymóg ten znajduje także zastosowanie na gruncie obecnie obowiązującego rozporządzenia 1307/2013. Co z kolei potwierdza stanowisko przyjęte przez organy.
Ponadto wskazać należy, że uprawianie określonego gruntu przez czas umożliwiający uznanie go za trwały użytek zielony powinien wykazać producent, który zgłasza grunt do płatności. W rozpoznawanej sprawie strona jedynie zakwestionowała stanowisko organów co do tego, że stwierdzony brak działalności rolniczej w 2011 roku ma wpływ na przyznanie płatności na 2015 rok, jednak nie wykazała, że na zgłoszonych przez nią do płatności gruntach w 2015 roku istniały trwałe użytki zielone. Natomiast z materiału zdjęciowego dołączonego do raportu czynności kontrolnych z dnia 29 grudnia 2015 r. nie wynika, by działki zgłoszone do płatności były uprawiane, czyli by było na nich wykonywane koszenie lub wypas zwierząt.
Ponadto wskazać należy, że argument, iż na spornych gruntach od wielu lat znajdowała się łąka, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż jak już wskazano powyżej, ażeby można było uznać konkretny grunt za użytek, konieczne jest jego uprawianie. Także z zapisów znajdujących się w załączonym do skargi planie działalności rolnośrodowiskowej odnośnie charakterystyki trwałych użytków zielonych wynika, że tuz są w złym stanie, niekoszone, co oznacza, że nie są one uprawiane na chwilę złożenia wniosku.
Odnosząc się do podniesionej w skardze okoliczności podjęcia zobowiązania na przyszłość, a nie odnośnie pięciu lat wstecz, wskazać należy, że istotnie zobowiązanie producenta dotyczy przyszłości, jednak do przyznania tejże płatności konieczne jest wykazanie, że zgłoszone przez niego działki stanowią trwały użytek zielony. Ażeby ocenić czy taki użytek stanowią, konieczne jest odniesienie się do uprawiania tychże działek w przeszłości, zatem w tym przedmiocie nie sposób jest zarzucić organom braku logiki.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło