I SA/Sz 121/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty części zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 i 2009 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący B.S. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest jedynym żywicielem rodziny, jego żona leczy się i nie może podjąć pracy zarobkowej. Wskazał także, że w wyniku zdarzeń gospodarczych zaszłych w 2009 r. prowadzone są postępowania sądowe w Sądzie Okręgowym w K. przeciwko Z. G.K. z tytułu wykonanych na jego rzecz przez skarżącego usług – sygn. akt 71/11 o zapłatę kwoty [...] zł i sygn. akt 65/11 o zapłatę kwoty [...] zł, w konsekwencji czego skarżący zalega na rzecz Skarbu Państwa i komornikowi kwoty [...] zł oraz [...] zł. Miesięczne dochody skarżącego to kwota [...] zł, a wydatki na konieczne utrzymanie – [...] zł (energia el. w kwocie [...] zł, opłata za wodę [...] zł), wobec tego wykazano, że na pozostałe potrzeby życiowe pozostaje kwota ok. [...] zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, ze prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a w majątkowym, że wspólnie z żoną posiada dom o pow. 220 m kw.; innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności skarżący nie wykazał. Z wniosku wynikało, że skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz żony w kwocie [...] zł oraz, że posiada zobowiązanie kredytowe w A. w kwocie [...] zł. W wykonaniu wezwania z dnia 28 lutego 2012 r. skarżący nadesłał: 1. kopie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 r. – PIT 36L i informacje PIT/B, w którym zadeklarował przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł; 2. strukturę przychodu dla 2012 r. za miesiące styczeń i luty, z której wynika, że w tym okresie uzyskał przychody w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w tym okresie wyniosły [...] zł (w tym wydatki na zakup towarów i materiałów [...] zł, pozostałe wydatki [...] zł), poniósł stratę w kwocie [...] zł; 3. kopię wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego K. do Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 grudnia 2011 r. o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez B.S.; 4. kopię nakazu zapłaty w spr. [...] z 19 maja 2011 r. na rzecz skarżącego kwoty [...] zł, kopie postanowienia Komornika przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia 24 stycznia 2012 r. o przekazaniu sprawy egzekucyjnej wierzyciela B.S. przeciwko A. sp. z o.o. o kwotę [...] zł (zbieg egzekucji), kopię zawiadomienia Komornika Sądowego przy SR w K. z 30 grudnia 2000 r. o sporządzeniu planu podziału pomiędzy wierzycieli skarżącego kwoty [...] zł uzyskanej od skarżącego w drodze egzekucji; 5. kopię protokołu ugody alimentacyjnej zawartej 27 września 2006 r. przed SR w K. (sygn. akt III RC 347/06) pomiędzy B.S., a jego małżonką zobowiązującej do wypłaty alimentów na rzecz żony w kwocie [...] zł miesięcznie; 6. kopie zaświadczeń lekarskich z 2009 r. dotyczących stanu zdrowia żony skarżącego; 7. kopie faktur VAT za energię elektryczną i dostawę wody, kopię wyciągu z karty kredytowej posiadanej rzez skarżącego w S. Banku z dnia 1 marca 2012 r. z saldem zadłużenia w wysokości [...] zł, oraz minimalną kwotą spłaty w kwocie [...] zł, w tym zaległość do natychmiastowej spłaty w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Koszty sądowe, jakie skarżący jest w chwili obecnej zobowiązany ponieść w rozpoznawanej sprawie, sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Dodatkowo skarżący musi opłacić także wpisy od innych wniesionych skarg w łącznej kwocie [...] zł, co musi zostać uwzględnione przy ocenie jego możliwości finansowych. Z przedstawionych we wniosku informacji i dokumentów wynika, że tak wysokich opłat sądowych skarżący nie jest w stanie uiścić, wykazał, bowiem, że nie posiada na to środków pieniężnych. Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z niepracującą, leczącą się małżonką, rodzina utrzymuje się z niewysokich dochodów z działalności gospodarczej skarżącego wynoszących [...] zł miesięcznie, a po potrąceniu wydatków na utrzymanie rodziny w kwocie [...] zł, na pozostałe potrzeby życiowe pozostaje kwota ok. [...] zł. Skarżący nie posiada majątku poza domem o pow. 220 m kw. Skarżący jest zobowiązany do płacenia na rzecz małżonki alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie. Wprawdzie skarżący nie nadesłał wszystkich żądanych dokumentów, to jednakże z nadesłanych dowodów i akt sprawy wynika, że nie jest w stanie on ponieść kosztów postępowania. Skarżący jest bowiem znacznie zadłużony z tytułu podatków, składek na ubezpieczenia społeczne, posiada zobowiązania w banku i wobec osób trzecich. B.S. od 2008 r. nie reguluje zobowiązań podatkowych w związku z tym w 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do sądu o ogłoszenie upadłości skarżącego (sprawa zakończyła się oddaleniem wniosku) a w grudniu 2011 r. został złożony z kolei wniosek o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Zadłużenia skarżącego są nieegzekwowalne. W świetle powyższych okoliczności uznano, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.