I SA/Sz 1219/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi E. M., M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy G. z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących E. M., M. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 sierpnia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 3, art. 122, art. 128, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 212, art. 240 § 1 pkt 5, art. 243 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, zwaną dalej: "O.p."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy, wydaną po wznowieniu postępowania decyzję Burmistrza Gminy uchylającą decyzję z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie wymiaru E. i M. M. łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 rok i ustalającą nowy wymiar zobowiązania pieniężnego dla E. i M. M. na rok 2011 w kwocie [...] zł. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, co następuje. Decyzją z dnia 25 stycznia 2011 r. (doręczoną 24 lutego 2011 r.) Burmistrz Gminy ustalił E. i M. M. zobowiązanie pieniężne w kwocie [...] zł, przyjmując jako podstawę opodatkowania: grunty rolne o powierzchni [...] ha, budynki pozostałe [...] m2, budynki związane z działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m2, grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m2 . Postanowieniem z dnia 15 listopada 2012 r. (doręczonym 4 grudnia 2012 r.) Burmistrz Gminy, powołując się na art. 240 §1 pkt 5 O.p. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną, a następnie decyzją z dnia 10 czerwca 2013 r. uchylił ww. decyzję z 25 stycznia 2011 r. i ustalił E. i M. M. nowy wymiar zobowiązania pieniężnego na rok 2011 w kwocie [...] zł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że w dniu 23 maja 2011 r. do Biura Obsługi Interesanta Urzędu Gminy i Miasta w [...] wpłynęło zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków, obowiązujących od 26 lipca 2006 r. W związku z tą zmianą, działka gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha, która podlegała opodatkowaniu podatkiem rolnym, została sklasyfikowana jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy (symbol Bz) i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podatnicy zarzucili naruszenie: - przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. –Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz.2027 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że zawiadomienie o zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczące aktualizacji użytków na działce nr [...], jest nowym dowodem w sprawie, nieznanym organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji, w sytuacji, w której organ przed wydaniem decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 rok, miał obowiązek uwzględnienia aktualnych danych, wynikających z ewidencji gruntów i budynków, - art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że samo posiadanie nieruchomości przez osobę fizyczną, będącą przedsiębiorcą, jest wystarczające do opodatkowania tej nieruchomości najwyższą stawką jak za grunty i budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, mimo, że nieruchomości będące w posiadaniu osoby fizycznej, które nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c., nie są i potencjalnie nie mogą być przeznaczone do realizacji określonych zadań gospodarczych przez prowadzącego przedsiębiorstwo, winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawki podstawowej; - art. 191 O.p. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegającą na przyjęciu, że nieruchomość będąca własnością osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, a niewykorzystywana do prowadzenia takiej działalności i zakupiona przez tę osobę wraz z małżonką, podlega automatycznie opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższej stawki, w sytuacji w której nieruchomości ta nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej; - art. 240 § 1 pkt 5 O.p., poprzez jego zastosowanie mimo, że po doręczeniu decyzji w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, nie wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne ani nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, które uzasadniałyby wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną; - art. 120 O.p. polegające na działaniu organu niezgodnie z przepisami prawa, poprzez zmianę decyzji ostatecznej w sytuacji, w której brak było podstaw do jej zmiany w trybie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.; - art. 122 O.p. polegające na niepodjęciu przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. w szczególności poprzez odmówienie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wskazanych szczegółowo w piśmie odwołujących z 10 i z 11 grudnia 2012 r.; - art. 128 O.p. poprzez dokonanie weryfikacji prawomocnych decyzji Burmistrza Gminy w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w sytuacji, w której brak było podstaw do ich zmiany w trybie wznowienia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo wznowił postepowanie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 rok, uznając, że wystąpiły nowe okoliczności sprawy istniejące w dniu wydania decyzji wcześniej mu nieznane. Zdaniem organu odwoławczego, zmiany jakie zaszły w ewidencji gruntów i budynków nie były znane organowi podatkowemu pierwszej instancji w dniu wydania decyzji i jej doręczenia, gdyż przed wydaniem decyzji starostwo jako podmiot zobowiązany do poinformowania organu o zmianach dotyczących gruntów zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych – nie powiadomił o zmianach w ewidencji gruntów. W kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na opisaną wyżej decyzję, E. i M. M., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o uchylenie decyzji I i II instancji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postepowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, zarzucając jej naruszenie art. 240 §1 pkt 5, art. 191, art. 120, art. 122, art. 128 O.p., art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Uzasadniając zarzuty skarżący ponowili argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu, organy nie wykazały, że w sprawie zaistniała podstawa wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z dnia 25 stycznia 2011 r. Przepisy O.p. regulujące instytucję wznowienia postępowania przewidują, między innymi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 240 §1 pkt 5 ). W razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 §1 O.p.). Wznawiając postępowanie właściwy organ podatkowy bada pierwotnie, czy zaistniały przesłanki wznowienia postepowania art. 243 § 1 O.p. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 O.p.). W niniejszej sprawie postępowanie podatkowe zostało wznowione na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Z przywołanego wyżej brzmienia tego przepisu wynika, że postępowanie może zostać wznowione, gdy zostaną łącznie spełnione trzy przesłanki: 1) wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody; 2) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji; 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zwrot: "wyjdą na jaw", oznacza, że decydujący jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli okazania i udostępnienia go organowi. Natomiast "nowe okoliczności lub dowody" to takie dowody lub okoliczności, które wprawdzie istniały w dniu wydania rozstrzygnięcia w zwykłym postępowaniu, ale które zostały wykryte po wydaniu decyzji. Istotne jest więc, aby te dowody lub okoliczności nie były znane organowi. Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy mogą one mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (vide: wyrok NSA z dnia 1 października 2003 r., sygn. akt III SA 2923/01, publikowany w bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 245 §1 O.p. po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 organ podatkowy wydaje decyzję, w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie; 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1; 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. Organy obu instancji uznały w sprawie, że dokonana w dniu 26 lipca 2006 r. zmiana w danych ewidencji gruntów i budynków odnosząca się do nieruchomości podatników (działka nr [...]), o której organ podatkowy pierwszej instancji został zawiadomiony w dniu 23 maja 2011 r. stanowiła nową okoliczność, o której mowa w art. 240 §1 pkt 5 O.p. Z poglądem tym nie można się zgodzić. Zdaniem Sądu, z akt sprawy nie wynika bowiem, że zmiana danych w ww. ewidencji wskazana w zawiadomieniu Starostwa Powiatowego z dnia 23 maja 2011 r. stanowi nową okoliczność. Sąd zwrócił uwagę przede wszystkim na treść otrzymanego przez organ w dniu 23 maja 2011 r. zawiadomienia o zmianach dokonanych 26 lipca 2006 r., a w szczególności na umieszczony przy nazwie tego dokumentu ("zawiadomienie") dopisek o treści: "-(duplikat)". Wobec powyższego, nie można wykluczyć, że w okresie od dnia dokonania zmiany do dnia wpływu duplikatu (23 maja 2011 r.), Starostwo Powiatowe w [...] przekazało już Burmistrzowi Gminy zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów (oryginał). Stwierdzić zatem należy, że organy nie wyjaśniły tej okoliczności. Z akt sprawy nie wynika, aby organy podjęły jakiekolwiek czynności mające na celu ustalenie czy i kiedy, w okresie od dokonania ww. zmiany w ewidencji do dnia 15 listopada 2011 r. (data wydania postanowienia o wznowieniu postępowania) Starostwo Powiatowe w [...] skierowało do Burmistrza Gminy zawiadomienie określonej treści. Sąd zwrócił uwagę, że organ drugiej instancji stwierdził jedynie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przed wydaniem decyzji z dnia 25 stycznia 2011 r., starostwo jako podmiot zobowiązany do poinformowania organu o zmianach dotyczących gruntów, nie powiadomił o zmianach w ewidencji gruntów. Zdaniem Sądu, stwierdzenie to, wobec wskazanej wyżej okoliczności i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznać należy za nieuprawnione i przedwczesne. Tym bardziej, że nie wyjaśniono także, czy podatnicy otrzymali pierwotne zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów. Sąd wskazuje, że ocena organu w tym zakresie nie może pomijać obowiązywania na gruncie Ordynacji podatkowej naczelnej zasady postepowania podatkowego, tj. zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 §1 O.p., z której wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Należy również pamiętać, że stosownie do art. 187 §1 O.p. organ podatkowy jest zobowiązany do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie sądu, z uwagi na powyższe okoliczności, organy naruszyły przepis art. 122 O.p. i art. 187 § 1 O.p. oraz w konsekwencji art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie organów obu instancji, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, nie znajduje, zdaniem sądu potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postepowania nie może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, lecz postępowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone konkretną podstawą prawną wymienioną w art. 240 §1 O.p. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Organ pierwszej instancji uwzględni przedstawione wyżej stanowisko sądu podejmie właściwe czynności mające na celu wyjaśnienie czy rzeczywiście okoliczność zmiany przeznaczenia gruntów na jaką powołuje się organ w przedmiotowej sprawie zaistniała, czyli wyjaśni czy istniało pierwotne zawiadomienie, którego duplikat wystawiono w dniu 23.05.2013 r., oraz czy zawiadomienie to było doręczone i jakim podmiotom. Zauważyć należy, że właśnie tej kwestii dotyczył jeden z wniosków dowodowych strony wskazany w piśmie z dnia 14 maja 2013 r., przeprowadzenia którego organ pierwszej instancji odmówił postanowieniem z dnia 21.05 2013 r. Po przeprowadzeniu powyższych czynności organ wyda rozstrzygnięcie w sprawie uzależnione od wyniku postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia o niewykonalności zaskarżonej decyzji (pkt 2) uzasadnia art. 152 p.p.s.a. O zwrocie poniesionych przez skarżących kosztów (pkt 3) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 i §3 p.p.s.a. oraz § 18 pkt 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461), na które w niniejszej sprawie składają się: uiszczony wpis od skargi ([...] zł) oraz wynagrodzenie adwokata ([...] zł).