I SA/Sz 123/08
WyrokWSA w Szczecinie2008-08-12
Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Kazimierz Maczewski, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, odmawiając stronie możliwości zapoznania się z aktami sprawy poprzez ich skserowanie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył zasadę informowania stron (art. 9 KPA) oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 KPA), odmawiając stronie możliwości skserowania akt sprawy bez należytego wyjaśnienia jej praw i obowiązków oraz bez umożliwienia sprecyzowania żądania. Brak doręczenia stronie protokołów kontroli wraz z załącznikami uniemożliwił jej czynny udział w postępowaniu i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
K. K. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Po przeprowadzeniu kontroli, organ I instancji odmówił przyznania płatności, wskazując na szereg uchybień i nieprawidłowości. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. K. K. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA, w tym brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy poprzez odmowę ich skserowania oraz nieprawidłowość protokołów z kontroli.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu i miasta S. z siedzibą w S. z dnia [...] Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
W dniu 20 maja 2005r. K. K. złożył w Biurze Powiatu P. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Modernizacji Rolnictwa w P. wezwał stronę do usunięcia braków w w/w wniosku. K. K. w piśmie z dnia 12 września 2005r. oświadczył, iż jego wniosek jest wolny wad, zaś Agencja jest w błędzie
W dniu 26 września 2005r., w dniu 30 stycznia 2006r. oraz w dniach od 1 do 6 lutego 2006r. inspektorzy terenowi przeprowadzili kontrolę działek rolnych zgłoszonych we wniosku i stwierdzili szereg uchybień. Z kontroli sporządzono dwa protokoły i dokumentację zdjęciową.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2006r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień z uwagi na wykryte nieścisłości, lecz K. K. ich nie złożył.
W piśmie z dnia 18 czerwca 2006r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. zawiadomił stronę na podstawie art. 10 § 1 Kpa o możliwości zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranego materiału i zgłoszeniu ewentualnych żądań.
Pismem z dnia 9 lipca 2007r. K. K. zwrócił się do Agencji
o skserowanie wszystkich pism oraz zdjęć w sprawie, gdyż zapoznanie się z aktami zabrałoby mu dużo czasu, zaś zapoznanie się z nimi w biurze Agencji byłoby czasochłonne i uciążliwe.
Pismem z dnia 13 lipca 2007r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. powiadomił stronę, że akta są dostępne w biurze Agencji i strona może je przeglądać i sporządzać z nich notatki
i odpisy. Pouczył, że organ sporządza uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony, zaś strona takiego ważnego interesu nie przedstawiła.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...] , nr [...] na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej / Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm./, § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania " wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), §2,3, 4 i 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./, art. 104 ustawy z dnia
14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 22, art. 23 pkt 1 i 2 i art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE)
Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej
w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.) w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) / Dz. U. L 153 z 30 kwietnia 2004r. z późn. zm./, po rozpoznaniu wniosku K. K., odmówił przyznania płatności ONW na rok 2005.
Z uzasadnienia decyzji wynika, iż gospodarstwo strony jest gospodarstwem rozproszonym położonym na terenie województwa z. i l. Strona zgłosiła do dopłat działki o powierzchni [...] ha.
Organ wskazał, że dla otrzymania przedmiotowej płatności działki gruntów muszą być położone na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz łączna powierzchnia działki, na której prowadzona jest działalność rolnicza musi wynosić co najmniej 1 ha. Tym samym powierzchnia działek deklarowana przez producenta do przedmiotowej płatności wyniosła [...]ha.
Organ wezwał stronę do podania pełnej nazwy obrębu odnośnie działki EX. Ponieważ strona tego nie uczyniła twierdząc, iż wniosek jest prawidłowo wypełniony, organ wykluczył w/w działkę z przyznania płatności do powierzchni [...]ha W toku postępowania organ wezwał też stronę do złożenia wyjaśnień odnośnie części działek, które nie figurują w ewidencji gruntów i budynków, albo powierzchnia ich widniejąca w tejże ewidencji jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej, lub też powierzchnia działek jest większa od powierzchni dopuszczalnych typów użytków występujących na działce w ewidencji gruntów.
Organ wskazał, że kontrola w części gospodarstwa położonego
w województwie l. została przeprowadzona w dniu 26 września 2005r.,
o czym strona została powiadomiona telefonicznie zgodnie z art. 25 pkt 1 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2004r. (WE) nr 796/2004, zaś część gospodarstwa położoną w województwie zachodniopomorskim skontrolowano
w dniach od 30 stycznia do 6 lutego 2006r.
Producent uczestniczył w kontroli w dniu 26 września 2005r., zaś nie był obecny
w toku kontroli w okresie od 30 stycznia do 6 lutego 2006r. co ujęto w treści protokołu- uwagi str.3A"producent uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w zakresie ONW" wraz z notatka. Powyższy protokół opatrzono kodem GR45.
Organ przytoczył treść art. 23 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004. Organ podał, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, podpisując go w sekcji IX, zobowiązał się, m.in. do udostępniania osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na tern gospodarstwa rolnego, przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Kontrola na miejscu ujawniła szereg nieprawidłowości polegających na braku prowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowych działkach. Pomimo braku producenta przy części kontroli Kierownik odmówił poznania przedmiotowej płatności z uwagi na poziom wykrytych nieprawidłowości.
Dla części działek o powierzchni [...]ha zastosowano kod nieprawidłowości DR18, w wyniku czego zostały one wykluczone z płatności. Na zdjęciach dołączonych do protokołu kontroli widać, iż nie były one użytkowane rolniczo, gdyż powierzchnia działek była pokryta bardzo starymi suchymi trawami, samosiejkami drzew i kilkuletnimi drzewami, w niczym nie przypominającej trwałej łąki. Taka łąka to teren pokryty zwartym porostem traw (wiechlina łąkowa, kostrzewa łąkowa, tymotka itp.), roślin motylkowych (koniczyna biała, lucerna itp.), ziół dających dużą wartość pokarmową przeznaczonych na siano lub zielonkę. Tym samym strona, zdaniem organu, iż nie dokonała terminowego koszenia okrywy roślinnej oraz nie zastosowała innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozpowszechnianiu się chwastów.
W wyniku kontroli części działek przypisano kod DR-13, tj. zadeklarowana działka rolna jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, a dla części kod DR+13 tj. zadeklarowana powierzchnia działek jest większa od powierzchni stwierdzonej. Organ dokonał kompensacji działek rolnych z kodem DR-13 i DR+13 ( za wyjątkiem działek EI i EU) na mocy pkt 58 preambuły rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2004r. Rady (WE) NR 796/2004.
Powierzchnia działek EI i EU została wykluczona z płatności wobec niezłożenia wyjaśnień przez stronę na wezwanie organu z dnia 3 kwietnia 2006r.
Dla działki EM zastosowano kod DR6, bowiem stwierdzono na działce uprawę jęczmienia, która należy do wyższej płatności niż zadeklarowana uprawa.
Części działek nadano kod DR21, tj. deklarowana powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,10ha) i nie jest uprawniona do płatności. Organ przytoczył treść art. 8 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji gruntów producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wobec faktu, iż producent rolny wykazał we wniosku działki o powierzchni mniejszej niż 0,10 ha, organ pominął te działki przy obliczaniu powierzchni deklarowanej i zaznaczył, iż z tego tytułu nie są nakładane sankcje.
Organ uznał powierzchnię działki ED do przedmiotowej płatności, bowiem na dzień kontroli pokryta była lodem i śniegiem, co uniemożliwiło ustalenie jej granic.
Odnośnie działek AK i AL przyjęto kod DR5, tj. działka nie zlokalizowana
i skontrolowana. Z uwagi na brak powyższych działek w ewidencji gruntów, strona została wezwana do złożenia wyjaśnień, lecz tego nie uczyniła, tym samym działki te o łącznej powierzchni [...]ha zostały wykluczone z przedmiotowych płatności.
W stosunku do działek CU i CH zastosowano kod DR25, przyjmując prawo strony do płatności dla powierzchni deklarowanej.
Działki DY, DZ i EA wykluczono z przedmiotowych płatności, wobec niezłożenia przez producenta wyjaśnień w związku z wezwaniem z dnia 3 kwietnia 2006r.
Organ wskazał, że strona miała możliwość wycofania całości lub części wniosku zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r. nr 796/2004.
Podsumowując organ podał, że producent zgłosił do jednolitej płatności obszarowej działki o powierzchni [...]ha, zaś stwierdzona w toku kontroli powierzchnia uprawniona do płatności wyniosła [...]ha. Z uwagi, iż różnica między zgłoszoną powierzchnią działek we wniosku a uprawnioną do dopłat wyniosła [...] ha, czyli 1162% zgodnie z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie przyznano żadnej pomocy obszarowej.
Z uwagi na niewydanie stronie kserokopii dokumentów i zdjęć, organ wskazał, że Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w P. powiadomił producenta, że akta są dostępne w biurze Agencji i strona może je przeglądać i sporządzać z nich notatki i odpisy. Pouczył, że organ sporządza uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony, zaś strona takiego ważnego interesu nie przedstawiła.
K. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji i wskazał, że
w decyzji wystąpiły błędy w ustaleniach faktycznych i podano w niej nieprawdziwe dane co do stanu i powierzchni upraw. Zarzucił organowi, że odmawiając mu skserowania dokumentów, uniemożliwił mu dokładne zapoznanie się ze sprawą.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./, § 1 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej /Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm./, art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej /Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm./, po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatu P. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu strony o uniemożliwieniu ma zapoznania się
z aktami, Dyrektor stwierdził, że jest on bezzasadny, gdyż powyższe nie miało miejsca, bowiem stronę informowano o prawie zaznajomienia się z materiałem dowodowym, sporządzaniu notatek i odpisów z akt oraz zgłoszenia żądań. Organ
I instancji nie odmówił stronie sporządzenia kserokopii dokumentów i zdjęć, lecz to strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.
Organ II instancji dokonał ponownego wyliczenia powierzchni uprawnionej do przedmiotowych płatności, wskazał na wysokość różnic pomiędzy zadeklarowaną we wniosku powierzchnią działek a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli oraz przedstawił wzór jej wyliczenia.
Organ przytoczył również treść art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Organ stwierdził, że z uwagi na wysokość różnicy pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku kontroli producentowi nie zostanie poznana przedmiotowa płatność.
K. K. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie i wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 73 § 2 Kpa oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności
z tytułu cukru. Wskazał, że organ uniemożliwił mu zapoznanie się z aktami poprzez niedokonanie ich skserowania o co wnosił. Ponadto protokoły z kontroli są nieprawidłowe, zawierają liczne omyłki i nie mogą być podstawą do odmowy poznania mu należnej płatności.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że kontrole na miejscu zostały przeprowadzone prawidłowo, tak jak wyliczenia dotyczące powierzchni działek.
Pismem z dnia 30 czerwca 2008r. K. K. uzupełnił skargę
o następujące zarzuty:
- kontrole Agencji były przeprowadzone w 2005 r. i 2007r., zaś z ich treści wynika, iż część działek nie była wykorzystywana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r., co nie jest możliwe do ustalenia z uwagi na upływ lat;
- organ II instancji przedłużał dwukrotnie termin do wydania decyzji, a i tak go nie dotrzymał;
- powierzchnia działek EI i EU nie została zawyżona, gdyż została wskazana na podstawie umów dzierżawy z Agencja Nieruchomości Rolnych;
- w decyzji stwierdzono, że działki EH, ER, FG, FJ, FK, FL, FM i FS otrzymały kod DR10 i DR3, zaś w protokole kontroli z 30 stycznia do 6 lutego 2006r. nie stwierdzono żadnych uchybień.
Strona dołączyła kopie umów dzierżawy działek z Agencją Nieruchomości Rolnych i kopię części protokołu ze stycznia i lutego 2006r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 9 Kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony
i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z tej zasady wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Obowiązek informowania
i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko jak tylko możliwe. Z zasady informowania wywiedziono wiele szczegółowych obowiązków organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie, w tym m.in. obowiązek zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r.,
I SA 2188/00).
W niniejszej sprawie strona zwróciła się, o wydanie jej kserokopii akt sprawy. Organ I instancji pismem powiadomił stronę, że akta są dostępne w biurze Agencji
i strona może je przeglądać i sporządzać z nich notatki i odpisy. Pouczył, że organ sporządza uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony, zaś strona takiego ważnego interesu nie przedstawiła.
Powyższe działanie organu było niezgodne z art. 9 Kpa, bowiem organ winien wyjaśnić stronie, że przepisy nie upoważniają go do wykonania kopii akt na żądanie strony, chyba, że żąda ona wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, lecz wówczas musi swoje żądanie uzasadnić ważnym interesem. Winien także wezwać stronę do sprecyzowania żądania, czy chodzi jej o wszystkie dokumenty /również te które zostały jej wcześniej doręczone, zwrotki, zdjęcia, szkice, notatki służbowe, kopie mejli służbowych itp./ czy też o określone dokumenty i wówczas wezwać
o podanie numerów kart akt sprawy, na których się znajdują. Strona winna mieć możliwość wypowiedzenia się i sprecyzowania swojego żądania.
W niniejszej sprawie organ autorytarnie przyjął, że strona nie ma ważnego interesu żądając odpisów akt sprawy, bez zapytania jej czy w ogóle wnosi o wydanie uwierzytelnionych odpisów akt. W przypadku gdyby strona wnosiła o wydanie uwierzytelnionych odpisów, odmowa udostępniania akt przez organ następuje
w drodze postanowienia, na które służy zażalenie /art. 73 § 2 i art. 74 § 2 Kpa/.
Według Sądu, powyższe naruszenie przepisów postępowania przez organ mogło mieć istotny wpływ ma wynik sprawy.
Ponadto, na podstawie art. 10 § 1 Kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania,
a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału strony
w postępowaniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast
w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81).
W niniejszej sprawie jedynie organ I instancji przed wydaniem decyzji wezwał stronę o wypowiedzenie się co do całości zebranego materiału dowodowego w trybie art. 10 Kpa.
Jednakże, zdaniem Sądu, organ powołując się na powyższy artykuł nie może odstąpić od ciążącego na nim obowiązku dostarczenia stronie protokołu kontroli obszarowej działek wraz z załącznikami. Załącznikami tymi są najczęściej zdjęcia, które organ winien przekazać stronie bądź w formie czytelnych odbitek na papierze, bądź ich kopii w formie elektronicznej.
Powyższy obowiązek wynika bezpośrednio z art. 28 ust. 2 i art. 48 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów
w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.). Powoływanie się przez organ na treść art. 25 w/w rozporządzenia, z którego wynika, iż rolnik nie musi być obecny w toku kontroli, nie powoduje zwolnienia organu z obowiązku doręczenia stronie kopii raportu w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Według Sądu, doręczenie kopii raportu musi wiązać się
z umożliwieniem przez organ rolnikowi wypowiedzenia się co do jego treści w celu zabezpieczenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Zaznaczyć należy także, iż w przypadku, gdy kontrola działek przeprowadzona była metoda teledetekcji i ujawniły się nieprawidłowości, organ na obowiązek umożliwić producentowi rolnemu podpisanie raportu z kontroli, przed wyciągnięciem wniosków z jej wyników co do możliwych zmniejszeń płatności lub wykluczeń z płatności.
Sąd uznał, że powyższa regulacja miała zapewnić stronie czynny udział
w postępowaniu, pomimo iż w świetle przepisów zawiadomienie rolnika przez organ o kontroli nie jest obowiązkowe. W przypadku obecności rolnika w toku kontroli działek może on podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia.
Świadczy o tym także § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na
wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./
Organ przyznał się do błędu zawartego w zaskarżonej decyzji dotyczącego udziału strony w kontroli działek we wrześniu 2005r., gdyż jak wynika to z treści tegoż protokołu rolnik nie był wówczas obecny.
Organ nie dysponuje dowodami doręczenia stronie obu przedmiotowych protokołów, pomimo podnoszenia faktu, iż w dniu 13 marca 2006r. wysłał je stronie, zaś K. K. na rozprawie oświadczył, że ich nie otrzymał. W aktach sprawy brak jest dowodów ich doręczenia. Domniemanie zastosowane przez organ, iż skoro strona do pisma z dnia 30 czerwca 2008r. dołączyła kopie części protokołu ze stycznia i lutego 2006r. oznacza, iż jest w posiadaniu przedmiotowych raportów, jest za daleko idące. Zdaniem Sądu, w przypadku posiadania przez stronę przedmiotowych protokołów, K. K. po pierwsze nie domagałby się dokonania przez organ skserowania akt, po drugie zarówno jego odwołanie jak
i skarga do sądu zawierałaby merytoryczne zarzuty wobec zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie takie merytoryczne zarzuty pojawiły się dopiero w piśmie skarżącego z 30 czerwca 2008r. po zapoznaniu się przez niego w sądzie z aktami sprawy i wykonaniem z nich zdjęć.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracyjny ustali czy stronie doręczono przedmiotowe protokoły wraz z załącznikami, jeżeli nie - dokona ich doręczenia i umożliwi stronie wypowiedzenie się co do ich treści. Ocena merytoryczna zaskarżonej decyzji przez Sąd jest w tym przypadku przedwczesna.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.b i lit.c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270
z późn. zm./, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło