I SA/Sz 124/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2016 r. nr [...]. R. K. (zwana dalej: "zobowiązaną" lub "skarżącą") w piśmie z dnia 17 października 2016 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Zakład") o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za 2009 rok za miesiąc październik, listopad i grudzień wraz z odsetkami. Zobowiązana uzasadniając wniosek, wskazała na swoją złą sytuację finansową i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone, nie będące płatnikami tych składek. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rozpoznając sprawę ustalił, iż zadłużenie figurujące na koncie rozliczeniowym dotyczy składek za zatrudnianych przez zobowiązaną pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zakład wyjaśnił, że w myśl art. 16 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm. – zwanej dalej: "u.s.u.s."), składki za pracowników finansują w części z własnych środków ubezpieczeni i płatnicy składek. Natomiast, zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na własne ubezpieczenie, nie stosuje się przepisów o umorzeniu. Wobec tego Zakład poinformował, że składki za osoby zatrudniane przez zobowiązaną w części przez nich finansowanej nie podlegają umorzeniu z mocy prawa. Zakład stwierdził, że skoro wniosek o umorzenie dotyczył długu za pracowników zobowiązanej w części przez nich finansowanej, należało odmówić wszczęcia postępowania o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek. W piśmie z dnia 28 listopada 2016 r. zobowiązana zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zobowiązana wskazała, że w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w całości wpłacała składki i nigdy nie zalegała z płatnościami. Podała również, że z posiadanych przez nią dowodów wpłat wynika, iż nadpłaciła z tego tytułu kwotę ponad [...] zł. Stwierdziła, że organ powinien dokonać rozliczenia całości uiszczonych wpłat i przedstawić wykaz wszystkich wpłat dokonanych przez zobowiązaną w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanej o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własna decyzję z dnia [...] r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Zakład wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że właściwie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a."), a powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty nie dały podstaw do zmiany stanowiska Zakładu. Wskazał, że z akt sprawy wynikało bowiem, że obciążające zobowiązaną zadłużenie wobec Zakładu dotyczyło składek za zatrudnianych przez nią pracowników w części przez nich finansowanej, a do tego typu należności nie mają zastosowania przepisy o umorzeniu, wynikające z art. 28 u.s.u.s. Zdaniem zakładu brak było materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia wniosku zobowiązanej o umorzenie tych należności, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego ustalenia stanu konta rozliczeniowego, Zakład stwierdził, że zarzut ten jest bezzasadny. Zakład wskazał następnie, że decyzją z dnia [...] r. nr wg [...], znak sprawy: [...] określił wysokość obciążającego zobowiązaną zadłużenia z tytułu składek za okres od maja 2009 r. do października 2009 r. Decyzja ta została odebrana w dniu [...] r. i jest prawomocna. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2014 r. zobowiązana wystąpiła o umorzenie obciążających ją zobowiązań na podstawie ustawy z dnia ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U z 2012 r., poz. 1551 - zwanej dalej: "ustawą abolicyjną"). Decyzją z dnia [...] r. Zakład umorzył postępowanie abolicyjne, gdyż z dokonanych ustaleń wynikało, że za okres objęty ustawą abolicyjną, tj. od 01 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. zobowiązana nie posiadała zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia własne. Od decyzji tej zobowiązana wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. Odwołanie zostało wycofane podczas rozprawy sądowej, która odbyła się w dniu 4 grudnia 2014 r. i w tym samym dniu został złożony wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Rozpoznając sprawę o umorzenie, Zakład ustalił, że na koncie rozliczeniowym zobowiązanej figuruje zadłużenie z tytułu składek za wrzesień i październik 2009 r. dotyczące ubezpieczenia własnego zobowiązanej i za zatrudnionych pracowników. W odniesieniu do należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek decyzją z dnia [...] r., znak sprawy: [...] Zakład umorzył postępowanie. Natomiast należności z tytułu składek finansowane przez zobowiązanych, w tym całość składek na ubezpieczenia własne zobowiązanej oraz składki za pracowników finansowane przez zobowiązaną jako płatnika składek zostały umorzone decyzją Zakładu z dnia [...] r., znak: sprawy: [...]. Na koncie rozliczeniowym zobowiązanej pozostało wyłącznie zadłużenie z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez osoby ubezpieczone. Ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 30 u.s.u.s. należności te nie mogły być umorzone, są one wymagalne i podlegają dochodzeniu. Zobowiązana nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Zakładu i w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu utrzymująca w mocy decyzję tegoż Zakładu, którą odmówiono skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone, nie będące płatnikami tych składek. Według twierdzenia Zakładu składki, których umorzenia żąda skarżąca, to składki finansowane przez osoby ubezpieczone, nie będące płatnikami tych składek, które, a do których zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie stosuje się przepisów o umorzeniu. Jednym z podstawowych zarzutów skargi jest natomiast fakt, że skarżąca już od marca 2009 r. nie zatrudniała żadnych pracowników, a zatem nie ciążył na jej firmie obowiązek uiszczania składek od pracowników. Podstawową sporną kwestią jest zatem to, czy składki których umorzenia domaga się skarżąca to składki finansowane przez osoby ubezpieczone, nie będące płatnikami tych składek. Zauważyć wobec powyższego należy, że w aktach sprawy zgromadzonych przez Zakład brak jakichkolwiek dowodów mogących potwierdzić bądź wykluczyć powyższy fakt. Jedynym dowodem znajdującym się w aktach sprawy są dwa egzemplarze tej samej decyzji Zakładu z dnia [...] r. o umorzeniu R. K. składek finansowanych przez skarżącą jako płatnika. W decyzji tej zawarto jedynie stwierdzenie, iż zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się przepisów o umorzeniu, co oznacza że składki za pracowników Skarżącej w części przez nią finansowanej nie podlegają umorzeniu z mocy prawa, a postępowanie w tej sprawie należało umorzyć. Zakład wskazał przy tym w nawiasie numer decyzji Zakładu z dnia [...] r. , znak [...]. Sąd zauważa przy tym, że w aktach sprawy brak powyższej decyzji, czy jakiegokolwiek innego dokumentu (np. stosownych deklaracji) potwierdzającego powstanie i istnienie u skarżącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek bądź ich wysokość. Zakład działając w I instancji, odmawiając decyzją z dnia [...] r. umorzenia składek, powołał się na zadłużenie figurujące na koncie rozliczeniowym skarżącej, mające dotyczyć składek za zatrudnianych pracowników – jednak nigdzie nie przedstawił dowodu w postaci danych z tego konta. Z kolei w decyzji II instancji Zakład powołał się dodatkowo na decyzję z dnia [...] r. którą tenże Zakład miał określić Skarżącej wysokość obciążającego ją zadłużenia od maja 2009 r. do października 2009 r. i którą to decyzję miał doręczyć skarżącej w dniu 19.09.2014 r., a która wskutek braku odwołania miała stać się prawomocna. Jednak Sąd zauważa, że dowodu w postaci tej decyzji czy dowodu jej doręczenia skarżącej również nie ma w aktach sprawy. Zakład powołał się też na wydaną wobec skarżącej decyzję z dnia [...] r., oraz na decyzję Zakładu z dnia [...] r., znak [...] których również nie włączono do akt sprawy. Zakład ponownie też wskazał na zadłużenie figurujące na koncie rozliczeniowym skarżącej mające dotyczyć składek za zatrudnianych pracowników – i ponownie nie przedstawił dowodu w postaci danych z tego konta. Zatem w istocie Zakład nie zgromadził żadnych dowodów potwierdzających okoliczności faktyczne sprawy, w tym dotyczące zasadniczej kwestii spornej w sprawie, tj. czy należności, których umorzenia domaga się skarżąca to składki finansowane przez osoby ubezpieczone, nie będące płatnikami tych składek. Zasadnicze ustalenia Zakładu nie mają bowiem żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, którego w istocie w aktach nie zgromadzono. Takie sposób procedowania narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a. który stanowi, iż organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, art. 8 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także zasady prowadzenia postepowania dowodowego wyrażone w art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 k.p.a. w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają przepisom prawa, z przyczyn wyżej wskazanych, wydana bowiem została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzec należało o uchyleniu decyzji zaskarżonej jak i decyzji ją poprzedzającej. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej Zakład winien w sposób wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy, aby zaś to zrobić winien przed wydaniem decyzji zebrać i włączyć do akt sprawy materiał dowodowy stanowiący podstawę tej decyzji na którą organ powołuje się w jej uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a orzeczono jak w sentencji orzeczenia.