I SA/Sz 1243/15
WyrokWSA w Szczecinie2016-02-17
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Anna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenia przepisów dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt, które miały miejsce w latach poprzedzających rok złożenia wniosku o płatność rolnośrodowiskową, mogą stanowić podstawę do pomniejszenia tej płatności za rok, w którym złożono wniosek, jeśli naruszenia te zostały stwierdzone dopiero w trakcie kontroli przeprowadzonej w roku złożenia wniosku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenia przepisów dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt, które miały miejsce w latach poprzedzających rok złożenia wniosku o płatność rolnośrodowiskową, nie mogą stanowić podstawy do pomniejszenia tej płatności za rok, w którym złożono wniosek, jeśli naruszenia te zostały stwierdzone dopiero w trakcie kontroli przeprowadzonej w roku złożenia wniosku. Kluczowe jest, że zgodnie z przepisami unijnymi i krajowymi, sankcje w postaci zmniejszenia lub wykluczenia z płatności stosuje się w przypadku niezastosowania się do wymogów w danym roku kalendarzowym, za który przyznawana jest płatność. Ponadto, w przypadku nieprawidłowości w rejestrach zwierząt, sankcje te mogą być zastosowane dopiero po stwierdzeniu ich w co najmniej dwóch kontrolach przeprowadzonych w ciągu 24 miesięcy.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Organy administracji stwierdziły nieprawidłowości dotyczące powierzchni realizacji niektórych wariantów płatności oraz naruszenia przepisów dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt (m.in. niezgłaszanie w terminie urodzeń, śmierci, przemieszczeń bydła w latach 2008-2013). W związku z tym, decyzjami organów I i II instancji, przyznano płatność w pomniejszonej wysokości. Spółka zaskarżyła te decyzje do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. W dniu 21 kwietnia 2015 r. G. R. S. z o. o. z siedzibą w K. (zwana dalej: "Spółką", "Skarżącą") złożyła wniosek o wycofanie części wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, tj. wycofanie z działki rolnej B (powierzchnia deklarowana działki w wariancie 2.3 wynosiła [...] ha) powierzchnię [...] ha. W dniu 23 kwietnia 2015 r. złożyła kolejny wniosek o wycofanie części wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, tj. o wycofanie z działki rolnej B powierzchni – [...] ha.
2. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że zwiększeniu uległa powierzchnia realizacji wariantu 2.3 oraz 5.1 w stosunku do powierzchni stwierdzonej
w roku poprzednim. Powierzchnia zobowiązania Spółki w wariancie 2.3 od roku 2013 wynosiła [...] ha, natomiast w wariancie 5.1 – [...] ha. Poziom zobowiązania rolnośrodowiskowego został wyznaczony na podstawie wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie Spółki w dniach 16 kwietnia – 14 maja 2014 r.
3. W dniu 19 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. wpłynął wniosek Spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.
4. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. (zwany dalej: "Kierownikiem", "Organem I instancji") decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu:
5. - Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - kwotę w wysokości [...] zł;
1. Wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 o stawce [...] zł; za powierzchnię uwzględnioną w płatności [....] ha/rok - kwotę w wysokości [...] zł;
2. 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone - kwotę w wysokości [...] zł;
2.1. Wariantu 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok - kwotę w wysokości [...] zł.
Jednocześnie odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu
2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) z tytułu braku działek rolnika
w wykazie Jednostki Certyfikującej oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.3 dotyczącej części działki
rolnej B o powierzchni [....] ha.
5. W uzasadnieniu swojej decyzji Organ I instancji przedstawił szczegółowo
w jaki sposób naliczył płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w ramach poszczególnych wariantów. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że zwiększeniu uległa powierzchnia realizacji wariantu 2.3 oraz 5.1 w stosunku do powierzchni stwierdzonej w roku poprzednim. Powierzchnia zobowiązania w wariancie 2.3 od roku 2013 wynosiła [...] ha, natomiast w wariancie 5.1 – [...] ha. Poziom zobowiązania rolnośrodowiskowego został wyznaczony na podstawie wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonej
w gospodarstwie producenta w dniach 16 kwietnia – 14 maja 2014 r. i został wskazany w decyzji Organu I instancji Nr [...] z dnia 23 czerwca 2014 r.
o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Organ I instancji zauważył, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie
w trakcie jego realizacji. Spółka deklarując w roku 2014 do realizacji wariantu
2.3 powierzchnię [...] ha (czyli [...] ha większą od powierzchni stwierdzonej w roku 2013) oraz w wariancie 5.1 powierzchnię [...] ha (czyli o [...] ha większą
od powierzchni stwierdzonej w roku 2013), zwiększyła zobowiązania. W przypadku, gdy rolnik dokona nieuprawnionego zwiększenia powierzchni zobowiązania, części działek rolnych lub całe działki rolne, na których dokonano tego zwiększenia podlegają wykluczeniu. W związku z powyższym podczas kontroli administracyjnej sprawy dostosowano deklarację w wariancie 2.3 oraz 5.1 do powierzchni zobowiązania.
6. Odnośnie do wariantu 5.1 Organ I instancji wskazał, że podczas kontroli administracyjnej sprawy wykluczono z płatności w tym wariancie działkę rolną [...] ([...] ha), do której nie podjęto zobowiązania. Wymienił także działki rolne, które dodatkowo podzielono podczas kontroli administracyjnej. Wskazał, że działki rolne [...] wykluczono z płatności w wariancie 5.1, tym samym dostosowano deklarację producenta do powierzchni [...] ha czyli do powierzchni zobowiązania. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono również, że powierzchnia uprawniona
do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności
na rok 2014.
Organ I instancji wskazał, że nieprawidłowości ustalono na podstawie
pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych
w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono,
że powierzchnia uprawniona do płatności na działce rolnej "[...]" wynosiła [...] ha. Łączna powierzchnia uprawniona do płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 5.1 wynosiła [...] ha i do tej powierzchni płatność została przyznana.
7. Odnosząc się do wariantu 2.3 Organ I instancji wskazał, że podczas kontroli administracyjnej sprawy wykluczono z płatności działkę rolną [...] ha) oraz [...] ha), do których nie podjęto zobowiązania. Wymienił także działki rolne, które dodatkowo podzielono podczas kontroli administracyjnej. Wskazał, że działki rolne [...] wykluczono z płatności w wariancie 2.3, tym samym dostosowano deklarację producenta do powierzchni [...] ha czyli do powierzchni zobowiązania.
Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono również, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014., Organ I instancji dodał, że nieprawidłowości ustalono
na podstawie pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności na działce rolnej "[...]" wynosiła [...]ha. Łączna powierzchnia stwierdzona w wariancie 2.3 wynosiła zatem [...] ha.
8. Organ I instancji wskazał również, że na wykazie przekazanym przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w P. z dnia 23 listopada 2014 r. widniał producent .G R. Sp. z o.o., jednakże Spółce nie zostały przypisane żadne działki rolne, na których prowadzona była produkcja rolna metodami ekologicznymi. W wykazach przekazanych przez pozostałe jednostki certyfikujące brak było Spółki. W związku z powyższym Organ I instancji stwierdził, że żadna jednostka certyfikująca
nie potwierdziła prowadzenia przez Spółkę na działkach rolnych deklarowanych
do płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.3 produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym. Powyższe oznaczało, że Spółka nie spełniła warunku przyznania płatności. W związku z powyższym płatność w wariancie 2.3 została odmówiona.
9. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji odniósł się także do wariantu 3.1.2, wskazując, że powierzchnia deklarowana wynosiła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona – [...] ha. Następnie wskazał, że w gospodarstwie Spółki Inspekcja Weterynaryjna przeprowadziła kontrolę w zakresie wymogów wzajemnej zgodności
w obszarze: identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia publicznego, zdrowia roślin
i zdrowia zwierząt oraz dobrostanu zwierząt w siedzibie w K. jak i w S.
W wyniku kontroli w siedzibie w K. stwierdzono, że:
– BW 2.1 stwierdzono, że wpisy w księdze nie zostały dokonane w terminie 7 dni, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu (nadano punkty zasięg-3. dotkliwość-5, trwałość-3);
– BW 3.2 stwierdzono, że zwierzę nie było oznakowane w terminie 7 dni od dnia urodzenia lub dnia kontroli granicznej - brak dwóch kolczyków i widoczne ślady na małżowinach usznych po kolczykach; rolnik nie złożył wniosku
o duplikaty kolczyków (13 sztuk bydła); nadano punkty zasięg -3, dotkliwość-1, trwałość-3;
– BW 3.4 stwierdzono zwierzę z brakiem jednego kolczyka i śladem po tym kolczyku na małżowinie usznej; rolnik do dnia kontroli nie złożył wniosku
o duplikat kolczyka (60 sztuk bydła); nadano punkty zasięg-1, dotkliwość-1, trwałość-3;
– BW 4.1 stwierdzono, że posiadacze bydła nie zgłaszali faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Zgodnie z dodatkowymi informacjami zamieszczonymi przez inspektorów stwierdzono, że w siedzibie stada znajdowały się sztuki, które nie zostały zarejestrowane w Centralnej Bazie Danych (dalej zwanej: "CBD") Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (zwanego dalej: "SIRZ"). Występowały także liczne nieterminowe zgłoszenia zdarzeń do biura powiatowego ARiMR (nadano punkty zasięg-5, dotkliwość-5, trwałość-3 oraz celową niezgodność);
– BW 5.1 stwierdzono, że w siedzibie stada nie wszystkie sztuki bydła posiadały paszporty zgodne ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie wzoru paszportu bydła lub paszporty nie zawierały wymaganych danych, które powinny być zamieszczane natychmiast po przywiezieniu zwierzęcia do siedziby stada
i bezpośrednio przed jego wywiezieniem. Inspektorzy stwierdzili brak paszportów dla 95 sztuk bydła (nadano punkty zasięg-3, dotkliwość-1, trwałość-3);
– BW 6.1 stwierdzono, że rolnik będący posiadaczem bydła nie przedstawiał
na żądanie ARiMR oraz organów Inspekcji Weterynaryjnej informacji dotyczącej pochodzenia, identyfikacji lub przeznaczenia bydła - nie przedstawiono brakujących paszportów do kontroli (nadano punkty zasięg-5, dotkliwość-5, trwałość-5 oraz niezgodność celową).
Stwierdzono nieprzestrzeganie normy ZDR 11.18.1, tj. rolnik nie przestrzegał obowiązku zapewnienia identyfikowalności zwierząt hodowlanych, żywności, pasz
lub substancji przeznaczonych do dodania do pasz. Nadano punkty zasięg-3, dotkliwość-3, trwałość-3. Rolnik nie przestrzegał także obowiązku zapewnienia identyfikowalności zwierząt hodowlanych, tj. 22 sztuk bydła nie zarejestrowano w bazie danych SIRZ, a 13 sztuk bydła nie posiadała dwóch kolczyków na obu małżowinach usznych.
W wyniku kontroli w siedzibie w S. stwierdzono, że:
– BW 2.1 stwierdzono, że wpisy w księdze nie zostały dokonane w terminie 7 dni, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu (nadano punkty zasieg-3, dotkliwość-5, trwałość-3);
– BW 3.4 stwierdzono zwierzę z brakiem jednego kolczyka i śladem po kolczyku na małżowinie usznej; rolnik do dnia kontroli nie złożył wniosku o duplikat kolczyka (34 sztuki bydła); nadano punkty zasięg-1, dotkliwość-3, trwałość-1;
– BW 4.1 stwierdzono, że posiadacze bydła nie zgłaszają faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń Kierownikowi w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Stwierdzono nieterminowość zgłoszeń zdarzeń, w siedzibie stada były obecne sztuki, których nie zarejestrowano w CBD SIRZ (nadano punkty zasięg-5, dotkliwość-5, trwałość-3 oraz celową niezgodność);
– BW 5.1 stwierdzono, że w siedzibie stada nie wszystkie sztuki bydła posiadały paszporty zgodne ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie wzoru paszportu bydła lub paszporty nie zawierały wymaganych danych, które powinny być zamieszczane natychmiast po przywiezieniu zwierzęcia do siedziby stada i bezpośrednio przed jego wywiezieniem. Inspektorzy stwierdzili brak paszportów dla 18 sztuk bydła (nadano punkty zasięg-3, dotkliwość-3, trwałość-3);
– BW 6.1 stwierdzono, że rolnik będący posiadaczem bydła nie przedstawiał na żądanie ARiMR oraz organów Inspekcji Weterynaryjnej informacji dotyczącej pochodzenia, identyfikacji lub przeznaczenia bydła - nie przedstawiono wszystkich paszportów do kontroli (nadano punkty zasięg-5, dotkliwość-5, trwałość-5 oraz niezgodność celową).
Stwierdzono również nieprzestrzeganie normy ZDR 11.18.1, tj. Spółka nie przestrzegała obowiązku zapewnienia identyfikowalności zwierząt hodowlanych, żywności, pasz lub substancji przeznaczonych do dodania do pasz. Nadano punkty zasięg-3, dotkliwość-3, trwałość-3. Z końcowych ustaleń wynikało, że Spółka nie przestrzegała obowiązku zapewnienia identyfikowalności zwierząt hodowlanych,
tj. 15 sztuk bydła nie zarejestrowano w bazie danych SIRZ.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami całkowita procentowa redukcja płatności bezpośredniej została określona na poziomie 25%.
Na koniec Organ I instancji przedstawił wyliczenie wysokości płatności wynikającej z powierzchni dla wariantu 5.1 i wariantu 3.1.2. Wymienił także nieprawidłowości, które miały wpływ na przyznaną kwotę.
10. Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Organu I instancji i w złożonym odwołaniu zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
– przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm. - zwanej dalej: "K.p.a."). Skarżąca zarzuciła brak wszechstronnego rozpoznania wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego, skutkujące między innymi dowolnym uznaniem przez Organ, że:
a) skoro w toku kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu Organ I instancji, działając w oparciu o system informacji geograficznej, ustalił powierzchnię działek na poziomie [...] ha, to wielkość ta stanowi wyłączną podstawę zakwalifikowania działek rolnych do jednolitej płatności obszarowej,
b) skoro w toku czynności kontrolnych, przeprowadzonych przez Inspekcję Weterynaryjną w gospodarstwie Odwołującego w K. i S. stwierdzono naruszenie norm w zakresie obowiązku zapewnienia identyfikalności zwierząt hodowlanych, żywności, pasz lub substancji przeznaczonych
do dodania do pasz, to powyższe winno oznaczać redukcję płatności bezpośredniej o 25%,
Organ I instancji nie wykazał należytej dbałości w dokładnym ustaleniu stanu faktycznego, nie sprawdził realizacji przez Spółkę zastrzeżeń pokontrolnych Inspekcji Weterynaryjnej i nałożył na nią ponowną dolegliwości;
– przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 K.p.a. polegające na zawarciu
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wybiórczej oceny co do zaistniałego
w sprawie stanu faktycznego, brak pełnego odzwierciedlenia oceny zgromadzonego materiału dowodowego w uzasadnieniu wydanej decyzji wobec niedokonania tej oceny w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji narusza zasadę pogłębiania obywateli do organów władzy publicznej;
– naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z podziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich i pozostałych aktów prawnych;
b) rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina;
c) rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.;
d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) NR 1306/2013
z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań ARiMR oraz przepisów K.p.a.;
poprzez pomniejszenie kwoty zwrotu dyscypliny finansowej ze względu
na nieprzestrzeganie norm i wymogów.
11. Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "Dyrektorem", "Organem II instancji") decyzją
z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji z dnia 7 maja 2015 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Organ II instancji wskazał, że nie dopatrzył się w postępowaniu Organ I instancji błędów lub naruszeń prawa, które skutkować powinny rewizją wydanej w sprawie decyzji. Zdaniem Organu II instancji kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia dokonane w czasie kontroli prowadzonej przez ARiMR i ustalania wynikające z raportu sporządzonego przez Inspekcję Weterynaryjną. W ocenie Organu II instancji kontrole
te były prowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Spółka prawidłowo została powiadomiona o zamiarze przeprowadzenia kontroli przez właściwy organ, czynnie uczestniczyła w działaniach kontrolnych każdej z siedzib stad, a otrzymany raport czy protokoły z kontroli poszczególnych siedzib przyjęła, nie wnosząc umotywowanych zastrzeżeń. Swych uwag czy wniosków dowodowych Spółka nie wniosła również do Powiatowego Lekarza Weterynarii.
W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji opisał również naruszenia, które stwierdzono w wyniku kontroli w siedzibach stad. Dodał, że dla wskazanych naruszeń oceniono wagę stwierdzonych niezgodności, przypisując - w zakresie zasięgu, dotkliwości i trwałości stwierdzonego naruszenia punkty w łącznej liczbie 64. Kontrolerzy Inspekcji Weterynaryjnej ustalili również w obu siedzibach, że Spółka nie przestrzegała obowiązku zapewnienia identyfikowalności zwierząt hodowlanych, żywności, pasz lub substancji przeznaczonych do dodania do pasz (ZDR11.18.1), przypisując - w zakresie zasięgu, dotkliwości i trwałości po 3 punkty.
Organ II instancji zauważył, że raport został podpisany przez Pełnomocnika
w dniu zakończenia kontroli a obecny przy kontroli Pełnomocnik nie wniósł zastrzeżeń, co do treści zapisów w raporcie. W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Weterynaryjną sporządzono i przekazano Organowi I instancji raport z kontroli, wskazując na ustalone w toku kontroli uchybienia, na podstawie których Organ I instancji wydał decyzję w sprawie płatności. W ocenie Organu II instancji raport miał moc prawną dokumentu urzędowego.
W ocenie Organu II instancji Kierownik wydał prawidłową decyzję, w której pomniejszył przyznaną płatność o 25%. Z uwagi na fakt, że Spółka ani bezpośrednio przy kontroli ani w terminie 14 dni od otrzymania raportu nie skorzystała
z przysługującego jej prawa do wniesienia umotywowanych zastrzeżeń, Organ
I instancji zobowiązany był wydać decyzję, uwzględniając ustalenia raportu,
w szczególności biorąc pod uwagę liczbę punktów przypisaną stwierdzonym w tym raporcie niezgodnościom. W ocenie Organu II instancji nie było także podstaw do tego, aby uznać, że stwierdzone w raporcie okoliczności nie były zgodne z prawdą,
a co za tym idzie nie obalono skutecznie domniemań na nim opartych.
Organ II instancji odniósł się również do stwierdzonego w raporcie naruszenia przepisów polegającego na braku aktualizacji księgi rejestracji bydła oraz niedokonywania obowiązkowych wpisów w wymaganym 7-dniowym terminie, wskazując, że posiadacz zwierząt gospodarskich obowiązany jest do umieszczania
w księdze rejestracji wszelkich informacji o zdarzeniach typu: urodzenia, padnięcia, przemieszczenia ze wskazaniem identyfikacyjnych kodów gospodarstw, do których zwierzęta były przemieszczane, bądź z których przybywały do siedziby stada producenta, w terminie siedmiu dni. Wskazał także, że posiadacz zwierząt w przypadku, gdy nie otrzymał dokumentów, powinien niezbędne informacje odnotować i umieścić w paszportach niezwłocznie po ich otrzymaniu. Działanie takie doprowadziłyby do spójności zapisów księgi rejestracji i paszportów konkretnych sztuk bydła, a z obowiązku tego Spółka się nie wywiązała. Ponadto w przypadkach, w których wnioskodawca posiadał paszporty zwierząt fizycznie nie znajdujących się w konkretnej siedzibie, naruszył obowiązek przekazania paszportu wraz ze zwierzęciem w chwili opuszczenia przez niego siedziby stada.
Odnosząc się do stwierdzonej nieprawidłowości w przypadku 37 sztuk bydła przebywających w obu siedzibach i braku ich rejestracji w bazie danych SIRZ (ZDR11.18.1), Organ II instancji wskazał, że obowiązkiem posiadacza zwierząt jest zgłoszenie zwierzęcia gospodarskiego w terminie 7 dni wszelkich przewozów
do i z hodowli oraz wszelkich urodzin i śmierci zwierząt z hodowli, wraz z datami tych zdarzeń.
Organ II instancji odniósł się również do okoliczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie działań naprawczych i powołując się
na orzecznictwo oraz obowiązujące regulacje prawne, stwierdził, że pozostaje ono bez wpływu na podjęte rozstrzygniecie.
Co do okoliczności odmowy płatności w ramach Rolnictwa ekologicznego
z powodu niezamieszczenia przez jednostkę certyfikującą gospodarstwa rolnego Spółki w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania rolnictwa ekologicznego,
Organ II instancji wskazał, że wykaz ten jest obowiązującym dokumentem, do którego weryfikacji ARiMR jest zobowiązana, aby móc przyznawać płatności za produkcję ekologiczną w ramach programu rolnośrodowiskowego. Jednostka certyfikująca jako podmiot właściwy na dokonanie inspekcji i certyfikacji w zakresie produkcji ekologicznej, na wykazie producentów sporządzonym na formularzu dotyczącym prowadzonej w 2014 roku produkcji metodami ekologicznymi przez rolników poddanych kontroli tej jednostki, nie wykazała danych dla Spółki.
Organ II instancji wskazał, że bezsporne było, że we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności Skarżąca zadeklarowała w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności). Bezsporne było również, że w wykazie przekazanym Prezesowi ARiMR na 2014 r.
w odniesieniu do powierzchni upraw realizowanych w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Spółki nie zamieszczono. Zatem skoro Spółka nie prowadziła produkcji rolnej zgodnie ze stosownymi przepisami, Organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania wsparcia z tytułu płatności do Rolnictwa ekologicznego.
Organ odwoławczy wskazał także powody, dla których Organ I instancji pomniejszył powierzchnię o [...] ha, wyjaśniając, że z historii spraw wniosków Spółki
o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych składanych od 2010 roku, kiedy to Spółka rozpoczęła realizację programu, wynika, że podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe, deklarując wówczas pakiet Rolnictwa ekologicznego w ramach wariantu 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchnię [...] ha oraz w ramach wariantu 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni [...] ha. W drugim roku realizacji podjętego zobowiązania tj. 2011 Spółce przyznano decyzją nr [...] wsparcia w ramach 3 pakietów. W pakiecie 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000
do powierzchni [...] ha, w ramach Rolnictwa ekologicznego do powierzchni
[...] ha oraz w ramach trzeciego pakietu - pakiet Ekstensywne trwałe użytki zielone do powierzchni [...] ha.
W 2012 roku realizacji programu rolnośrodowiskowego Organ I instancji ustalił, że powierzchnia kwalifikująca się do otrzymania wsparcia z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000 wynosi [...] ha, w ramach wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach natura 2000 wyniosła [...] ha. Decyzją nr [...] z dnia 29 kwietnia 2013 r. Organ I instancji odmówił przyznania wsparcia rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu Rolnictwa ekologicznego w ramach wariantu 2.4 z powodu braku potwierdzenia działalności ekologicznej przez Jednostkę Certyfikującą. Kolejno w czwartym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego, tj. w 2013 roku Spółce ustalono w wyniku kontroli na miejscu powierzchnię kwalifikująca się do otrzymania wsparcia w ramach wariantu [...] ha, w ramach wariantu 3.1.2 powierzchnię [...] ha oraz w ramach wariantu
5.1 powierzchnię [...] ha.
Wydając zaskarżoną decyzję, Organ II instancji wskazał, że w zakresie wniosków kontynuacyjnych w kolejno po sobie następujących latach realizacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego za powierzchnię objętą przedmiotowym zobowiązaniem należy zasadniczo przyjmować taką powierzchnię, do której producent rolny otrzymał płatność w pierwszym roku uczestnictwa w programie. Spółka zwiększając użytki rolne w piątym roku w realizowanym programie rolnośrodowiskowym w pakiecie 5, do którego w poprzednim roku nie otrzymała w pełnej wysokości płatności (z powodu nieprawidłowości stwierdzonych w kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2013 roku) nie mogła w ostatnim roku realizacji programu, zwiększyć realizację podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, gdyż nie byłoby to zgodne z przepisami prawa krajowego jak i unijnego.
Odnosząc się do zarzutu Spółki co do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 3 K.p.a., Organ II instancji wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało wydane na podstawie prawidłowo zebranego i przeanalizowanego materiału dowodowego. Oceniając ustalony stan faktyczny i jego zgodność z obowiązującym prawem, Organ I instancji wziął pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, a następnie kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, wydał decyzję. Uzasadnienie decyzji zostało skonstruowane w taki sposób, że nie budzi żadnych wątpliwości, co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji co do oceny wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Organ I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, prawidłowo zredagował pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, dając tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego oraz wyjaśniając Spółce zasadność przesłanek, którymi się kierował w podjętym rozstrzygnięciu.
Na koniec Organ II instancji stwierdził, że brak jest przesłanek zarówno merytorycznych jak i prawnych do uchylenia decyzji Organu I instancji.
12. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie Spółka przytoczyła te same zarzuty (zarówno w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego), które podniosła w odwołaniu.
W związku z przedstawionymi zarzutami, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270
ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), zastosowanie przez Sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania od strony przeciwnej.
13. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu "odnosząc się do zarzutu ustalenia w kontroli administracyjnej powierzchni wynoszącej [...] ha na podstawie informacji geograficznej" w sposób bardzo obszerny opisał na jakiej podstawie organ ustalił powierzchnię kwalifikowaną do płatności oraz wyjaśnił powody pomniejszenia powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, przytaczając stosowne przepisy prawa krajowego i unijnego. W ocenie Dyrektora Organ I instancji prawidłowo postąpił, obniżając płatność z tytułu ONW albowiem jeśli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności z tytułu ONW a powierzchnią stwierdzoną przekroczy [...] % lub [...] ha, lecz nie więcej niż [..] % powierzchni stwierdzonej, przyznaną pomoc należy pomniejszyć w danym roku o dwukrotną stwierdzoną różnicę.
Organ II instancji uznał za nieuzasadnione również zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., następnie wskazał, że zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy m.in. w postaci płatności rolnośrodowiskowej zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do reguł przewidzianych w K.p.a. w art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.).
Organ II instancji zauważył, że Skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawiła dowodów na obalenie przyjętych do naliczenia powierzchni, w postaci swoich pomiarów czy pomiarów dokonanych przez wyspecjalizowanych w tej dziedzinie geodetów. W ocenie Dyrektora sprawa została należycie wyjaśniona, a dokonane w niej ustalenia faktyczne nie mogą budzić uzasadnionych zastrzeżeń. W pozostałym zakresie dotyczącym naruszenia zasad postępowania administracyjnego przez organy, Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Organ II instancji odniósł się do kwestii usunięcia przez Skarżącą stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie działań naprawczych, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Natomiast, odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, Organ II instancji wskazał, że Skarżąca nie podała jakiegokolwiek przykładu poczynań lub zaniechać organu I instancji, które mogły stanowić naruszenie przepisów materialnych. Wskazał dalej, że w zaistniałych okolicznościach nie jest możliwe racjonalne odniesienie się do tak postawionego zarzutu. Wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści bez zawarcia umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa
oraz wskazania, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia nie pozwoliło Organowi II instancji na odniesienie się do zarzutów.
Odnośnie do zarzutu pomniejszenia kwoty zwrotu dyscypliny finansowej
ze względu na nieprzestrzeganie norm i wymogów, Organ II instancji uznał
go za nieuzasadniony ponieważ w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie pomniejszono kwoty zwrotu dyscypliny finansowej z powodu naruszeń norm i wymogów.
Na koniec Organ II instancji w całości podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
14. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznając sprawę, po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, uznał, że skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje organów administracji publicznej, na mocy których przyznano Skarżącej płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości ze względu na stwierdzone w toku kontroli administracyjnej i kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Weterynaryjną nieprawidłowości. Skarżąca kwestionując prawidłowość wydanych rozstrzygnięć, stwierdziła, że Organy dopuściły się zarówno naruszenia przepisów procesowych (Kodeksu postępowania administracyjnego) jak i materialnych.
15. Na wstępie wskazać należy, że w związku z przystąpieniem Polski
do Wspólnoty Europejskiej w 2004 roku niezbędne było wyznaczenie ram prawnych, które pozwoliły na stworzenie systemu naliczania, weryfikowania i przyznawania płatności. Dla postępowań w sprawach o przyznanie dopłat ustawodawca wprowadził specyficzne rozwiązania proceduralne. Stosownie bowiem do brzmienia art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm. - zwanej dalej: "ustawą z dnia 7 marca 2007 r.")
- z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa
w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 21 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego
nie stosuje się.
Na podstawie art. 21 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
16. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że co do zasady do postępowań
w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjątek od tej reguły ustawodawca wprowadził w § 2 art. 21 ww. ustawy, ograniczając stosowanie art. 7,
art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 K.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a.,
tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Działanie zgodne z zasadą prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwala na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.
Obowiązek stania na straży praworządności oznacza, że organ administracji publicznej (a zwłaszcza organ wyższego stopnia) zobowiązany jest do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym. Zatem
na organie ciąży obowiązek podejmowania czynności procesowych zgodnie
ze stosownymi regulacjami prawnymi.
Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego w wyczerpujący sposób polega na ustaleniu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, jakie fakty są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są niezbędne. Przy czym zasada działania organu z urzędu została ograniczona na mocy art. 21 ust. 3 ww. ustawy. Przyjęto bowiem zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści; tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać (wyrok WSA z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygnatura akt VIII SA/Wa 645/14, LEX nr 1508645).
17. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że Organ II instancji naruszył wyżej opisane zasady postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w toku postępowania odwoławczego nie ustalił w prawidłowy sposób stanu faktycznego, gdyż pominął całkowicie zagadnienia dotyczące umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej działki rolnej [...] , ani nie odniósł się do kwestii dotyczącej ustalenia powierzchni kwalifikowanych do płatności wynoszącej [...] ha. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, w żaden sposób nie odniósł się do ww. kwestii, co świadczy o tym, że nie przeprowadził w tym zakresie kontroli decyzji Organu I instancji, naruszając w ten sposób nie tylko zasadę prawdy obiektywnej, ale także obowiązek stania na straży praworządności (nie zbadał bowiem czy w tym zakresie organ niższej instancji działał zgodnie z prawem).
Organ odwoławczy przemilczając kwestię częściowego umorzenia postępowania, przesłanek, którymi kierował się, a także dokumentów, na których się oparł Organ I instancji, zagadnienia dotyczącego ustalenia powierzchni kwalifikowanych do płatności wynoszących [...] ha nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że czynności dowodowe podejmowane przez organ, powinny zmierzać do jednoznacznego i prawidłowego określenia stanu faktycznego.
Dopiero w odpowiedzi na skargę Organ II instancji wypowiedział się
co do kwestii dotyczących ustalenia w toku kontroli administracyjnej powierzchni wynoszącej [...] ha, na podstawie informacji geograficznej. Jednakże odniesienie się dopiero w odpowiedzi na skargę do kwestii pominiętych w decyzji przez Dyrektora,
w żaden sposób nie konwaliduje nieprawidłowej decyzji. Jak słusznie zauważył WSA
w Rzeszowie w wyroku z dnia 18 czerwca 2013 r., sygnatura akt II SA/Rz 231/13 "podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, rozważań i ocen, które powinny być umieszczone w uzasadnieniu decyzji (postanowienia) organu należy uznać za wadę postępowania skutkującą potrzebą eliminacji takiego aktu z obrotu prawnego. Strona pozbawiona bowiem zostaje możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności i ocen, co ogranicza jej prawo do obrony własnych racji" (LEX nr 1332825).
18. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana także z naruszeniem przepisu art. 107 K.p.a., który stanowi, że decyzja powinna zawierać m.in.: powołanie
w niej podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Powołanie podstawy prawnej decyzji polega na przytoczeniu zarówno przepisów prawa procesowego jak
i materialnego, stanowiących podstawę jej wydania, co wyraża się w dokładnym wskazaniu ściśle określonych przepisów z odniesieniem się do stanu prawnego
i faktycznego miarodajnego dla rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie prawne, będące istotnym elementem decyzji, powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa
(ze wskazaniem konkretnych jednostek redakcyjnych aktu prawnego i ich treści). Uzasadnienie służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r., sygnatura akt II SA 924/01, LEX nr 81816). Rozstrzygnięcie zaś decyzji musi korelować z jej uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Przedstawione przez organ w uzasadnieniu decyzji argumenty powinny nie tylko umożliwić odtworzenie procesu stosowania prawa przez organ, co pozwoli na przeprowadzenie sądowej kontroli legalności rozstrzygnięcia, lecz także wpłynie na przekonanie strony o jej zasadności. Ponadto prawidłowość sformułowania rozstrzygnięcia (określane mianem "osnowy" decyzji) musi być rozpatrywana w kontekście tych przepisów prawa materialnego, które zostały przyjęte przez organy jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Podobnie wypowiedział się WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14.
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. "W uzasadnieniu faktycznym organ administracji publicznej powinien zatem dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe" (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, stan prawny: 25 września 2015 r., LEX).
W ocenie Sądu przedstawionych wymogów zaskarżona decyzja nie spełnia, bowiem Organ odwoławczy orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji, w uzasadnieniu decyzji odniósł się tylko do zagadnień związanych z pomniejszeniem wysokości przyznanej płatności rolnośrodowiskowej, pomijając kwestie związane z umorzeniem postępowania w sprawie o przyznanie płatności z powodu wycofania działki rolnej B oraz ustalenia powierzchni kwalifikowanych do płatności.
Takie działanie Organu odwoławczego uniemożliwia sądowi ustalenie toku rozumowania Organu i przeprowadzenie rzetelnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Ponadto, skutkiem tego jest również brak powołania prawidłowej podstawy prawnej decyzji, a przede wszystkim brak przedstawienia prawidłowego stanu faktycznego. Organ II instancji nie wskazał wszystkich faktów, które uznał
za udowodnione, nie przedstawił na tę okoliczność wszelkich dowodów,
a co się z tym wiąże – nie rozpatrzył całego materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie (w poczet materiału dowodowego włączono m.in. ww. wniosek z dnia
21 kwietnia 2015 r. o wycofaniu części wniosku).
Według Sądu Organ II instancji naruszył także wyrażoną w art. 15 K.p.a zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż po pierwsze: nie rozpoznał i nie rozstrzygnął ponownie sprawy na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego,
a po drugie: nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu. "Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji. (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 13. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 89).
Zdaniem Sądu Organ II instancji nie ustosunkował się także należycie
do zarzutów wymienionych w odwołaniu, a część z nich całkowicie pominął. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, a dotyczącego naruszenia postanowień art. 107 § 3 K.p.a., Organ II instancji w sposób bardzo lakoniczny ustosunkował się do zarzuconych mu uchybień. Poprzestał jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach, nie podając żadnych konkretnych faktów (dowodów) na poparcie swoich twierdzeń. I tak na przykład stwierdzając, że "rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy", nie wskazał jakie dowody organ zebrał, jakie przeanalizował, którym dowodom dał wiarę, a jakim dowodom odmówił wiarygodności.
Organ II instancji całkowicie pominął zarzut dotyczący ustalenia powierzchni działek kwalifikowanych do płatności. Do zarzutu tego ustosunkował się dopiero
w odpowiedzi na skargę. Ponadto, dopiero w odpowiedzi na skargę Dyrektor odniósł się do przedstawionych już w odwołaniu zarzutów naruszenia przepisów materialnych wskazując, że ze względu na ich nieprawidłowe zredagowanie i lapidarny charakter nie jest w stanie się do nich ustosunkować.
19. Zauważyć należy, że w petitum skargi Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, przy czym nie wskazała konkretnej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, a zatem nie podała jaki przepis jej zdaniem został naruszony przez organ (ograniczyła się do podania jedynie nazw aktów prawnych). Podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego nie sprecyzowała również w uzasadnieniu skargi, co uniemożliwia także Sądowi odniesienie się do tych zarzutów.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca odniosła się jedynie do naruszenia przez Organ przepisów procesowych, przy czym ograniczyła się do obszernego, lecz ogólnego opisania zasad postępowania administracyjnego. Powołując się na naruszenie przez organ reguł postępowania, nie uwzględniła także specyfiki tego postępowania, prowadzonego przez organy ARiMR, o czym była mowa na wstępie. Ponadto, zarzucając Organowi naruszenie danej zasady nie wskazała na konkretne uchybienie, które skutkowało wydaniem błędnego rozstrzygnięcia. Nie wykazała także, że konkretne naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Jako przykład można podać zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Skarżąca nie podała jakich konkretnych elementów nie zawierała zaskarżona decyzja, ani jaki ten brak miał wpływ na wynik sprawy. Zarzucając zawarcie w uzasadnieniu decyzji wybiórczej oceny co do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, brak pełnego odzwierciedlenia oceny zgromadzonych dowodów, Skarżąca nie wskazała jakie dowody – jej zdaniem – pominął Organ, do jakich (konkretnie) faktów i dowodów się nie ustosunkował.
20. Organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję, z której treści wynika
w sposób niebudzący wątpliwości, że Organ ten nie przeprowadził kompletnej i rzetelnej kontroli decyzji Organu I instancji, jak również nie rozpoznał ponownie sprawy, opierając się na wszystkich zgromadzonych dowodach, naruszył zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 K.p.a. Za przejaw naruszenia ww. zasady należy uznać także brak prawidłowego i jasnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
21. W ocenie Sądu należy także odnieść się do kwestii pomniejszenia przyznanej Skarżącej płatność na 2014 rok w związku z jej wnioskiem złożonym w 2014 roku, z uwagi na stwierdzone w toku kontroli przeprowadzonej w 2014 r. niezgodności związane z niezgłoszeniem w terminie 7 dni od daty sprzedaży (urodzenia, śmierci, przemieszczenia) w 2014 r. bydła, które to zdarzenia miały miejsce w latach 2008 - 2013.
22. Wskazać zatem należy w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników
w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16, ze zm.) rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Wymieniony załącznik II do rozporządzenia wymienia przepisy wspólnotowe ustanawiające wymogi podstawowe w zakresie zarządzania w następujących obszarach: a) zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin, b) środowisko, c) dobrostan zwierząt.
Wymogi dotyczące dobrostanu zwierząt, zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt zostały określone w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 roku, Nr 204, poz. 1281), która w art. 12 ust. 1 pkt 1 stanowi, że posiadacz bydła zgłasza kierownikowi biura fakt przemieszczenia z i do siedziby stada nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia. Zastosowanie powyższego przepisu wynika natomiast z art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., zgodnie z którym w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego całkowitą kwotę płatności, które zostały lub mają zostać przyznane rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza.
23. Mając na uwadze, że rozstrzygnięcie dotyczy także stwierdzonej podczas kontroli przeprowadzonej w 2014 r. nieprawidłowości dotyczącej niezgłoszenia zdarzeń (urodzenia, śmierci, padnięcia, przemieszczenia), które miały miejsce w latach 2008 - 2013 wskazać należy, że zdaniem Sądu, Organ błędnie przyjął, że stwierdzenie niezgodności w dacie kontroli w 2014 r. pomimo, że dotyczyły zdarzeń w latach 2008 - 2013, wpływa na płatności roku 2014 r.
Wskazać bowiem należy, że na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata
2007-2013 (Dz. U. z 2013 roku poz. 361) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia
w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE)
nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 608, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwanego dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie
z planem działalności rolnośrodowiskowej.
Stosownie zaś do brzmienia § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Mające zastosowanie do przedmiotowej płatności przepisy według stanu obowiązującego na dzień złożenia wniosku (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia
2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - Dz. U. z 2012 roku, poz. 1164) przewidywały, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek
o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie
z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, jeżeli: (...)
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; (...).
Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 "1. W przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego (zwanego dalej: "danym rokiem kalendarzowym"), i gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek o pomoc w danym roku kalendarzowym, całkowitą kwotę płatności bezpośrednich, które zostały lub mają zostać przyznane temu rolnikowi po zastosowaniu do niego art. 7, 10 i 11, zmniejsza się lub wyklucza zgodnie z zasadami szczegółowymi określonymi w art. 24. (...).
2. Niezależnie od przepisów ust. 1 oraz zgodnie z warunkami określonymi
w szczegółowych przepisach, o których mowa w art. 24 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie mogą zadecydować o niestosowaniu zmniejszenia lub wykluczenia z płatności w przypadku, gdy ich kwoty wynoszą
[...] EUR lub mniej na rolnika i na rok kalendarzowy.
W przypadku gdy państwo członkowskie decyduje o zastosowaniu wariantu przewidzianego w akapicie pierwszym, w następnym roku właściwy organ podejmuje działania wymagane do zapewnienia, że rolnik usunie stwierdzone niezgodności, których to dotyczy. Rolnik jest powiadamiany o stwierdzeniu niezgodności i obowiązku podjęcia działania naprawczego."
Przepis art. 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 wskazuje na szczegółowe zasady dotyczące ustanawiania zmniejszeń lub wykluczeń w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności.
Natomiast szczegółowe zasady zostały uregulowane m. in. w art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.).
Wskazać dalej należy, że niezgodnością na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest niezgodność
w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 tj. wszelka niezgodność z wymogami oraz normami, w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza to każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009
w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych
w tym samym akcie – tj. art. 4 i 7 Rozporządzenie (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji
i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny
(Dz.U. L 204 z 11 sierpnia 2000, s. 1) (stosownie do art. 2 pkt 35 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009; zgodnie z pkt 4 art. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 tiret drugi rozporządzenia Rady (WE) Nr 1760/2000 "wszyscy hodowcy bydła zobowiązani są, po pełnym uruchomieniu skomputeryzowanych baz danych, do zgłaszania właściwym władzom wszelkich przewozów do i z hodowli oraz wszelkich urodzin i śmierci zwierząt z hodowli, wraz
z datami tych zdarzeń, w okresie ustalonym przez dane Państwo Członkowskie,
a wynoszących od trzech do siedmiu dni od daty zajścia danego zdarzenia.(...)" Polski ustawodawca obowiązek ten ustanowił w art. 12 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, ustanawiając termin do 7 dni.
Nie budzi wątpliwości, zdaniem Sądu, treść ww. regulacji, że określono wymogi dotyczące zgłoszenia bydła (jak w niniejszej sprawie dotyczące urodzenia, padnięcia, przemieszczenia bydła). Nie budzi wątpliwości, że obowiązek ten – wymóg – ustalono na – do 7 dnia po wystąpieniu wskazanego zdarzenia.
Nie budzi wątpliwości, w świetle ustalonego stanu faktycznego w tym analizy zapisów kart zgłoszeniowych, że w latach 2008 - 2014 Skarżąca nie dokonała stosownego zgłoszenia, w zakreślonym terminie tak urodzenia, śmierci, sprzedaży jak i przemieszczenia zwierzęcia. Niezgodność miała miejsce nie tylko w 2014 r.,
ale i w latach poprzednich.
24. Organy jako podstawę rozstrzygnięcia wskazały w decyzji m.in. przepis
art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz rozporządzenia MRiRW z 2010 roku i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem Sądu, z treści ww. przepisów nie można wyinterpretować normy uprawniającej Organ do pomniejszenia płatności Skarżącej na 2014 r. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w ramach postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem Skarżącej z dnia 15 maja 2014 r. o przyznanie płatności na 2014 r., z powodu niewykonania ciążących na Skarżącej w latach 2008 - 2013 r., opisanych wyżej obowiązków.
Wbrew twierdzeniu Organów, podstawą zastosowania art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w odniesieniu do wnioskowanej płatności, nie jest data czynności kontrolnych uprawnionego organu, który stwierdza niezgodności, ale jak to wynika wprost z przepisu art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ww. art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 niezastosowanie się przez rolnika do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność. Tym wymogiem, o czym była mowa, jest zgłoszenie urodzenia, śmierci, przemieszczenia, sprzedaży bydła. Za takie też zaniechanie (stwierdzono, że posiadacz bydła nie zgłasza faktu urodzenia, śmierci, sprzedaży oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia - zgodnie z rozporządzeniem MRiRW), przewidziano w powoływanym przez Organy rozporządzeniu MRiRW zmniejszenie płatności tj. w przypadku niezgodności z wymogami wynikającymi
z ust. 7 pkt A załącznik II do rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 (BYDŁO), tj. gdy posiadacze bydła nie zgłaszają faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła
do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia.
25. Z okoliczności sprawy bezspornie wynika, że ze wskazaną przez Organy niezgodnością mamy do czynienia nie tylko w 2014 r. ale także w latach wcześniejszych, tj. 2008 - 2013. Zdaniem Sądu opisana wyżej niezgodność – na którą wskazują Organy tj. niezgłoszenia urodzenia, padnięcia, sprzedaży, przemieszczenia bydła w terminie do 7 dni od dnia tych zdarzeń, do której doszło we wskazanych latach, nie może wpływać na obniżenie płatności Skarżącej na 2014 r., tak wobec brzmienia powoływanych przez Organy przepisów art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, rozporządzenia MRiRW z 2010 roku i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Ponadto zauważyć należy, że jak wynika z art. 3 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt tworzy się System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, który obejmuje: 1) elementy, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady – w odniesieniu do bydła, 2) elementy, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004 – w odniesieniu do owiec i kóz, 3 rejestr, znaki identyfikacyjne i rejestr świń, 4) elementy, o których mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 504/2008, 6) inne ewidencje oraz dokumentacje dotyczące zwierząt gospodarskich.
Bazy danych i rejestry o których mowa w art. 3 lit. b rozporządzenia (WE)
nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 3 ust. 1 lit. d rozporządzenia
nr 21/2004 oraz w art. w art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tworzą rejestr zwierząt gospodarskich, który jak stanowi w art. 4 ustawy
o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, prowadzi Agencja Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa.
W myśl wskazanego art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady system identyfikacji i rejestracji zwierząt obejmuje następujące elementy: a) kolczyki pozwalające na indywidualne identyfikowanie zwierząt,
b) komputerowe bazy danych, c) paszporty zwierząt, d) indywidualne rejestry prowadzone dla każdego gospodarstwa.
Zgodnie z art. 7 tiret pierwsze rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady każdy posiadacz zwierząt jest zobowiązany do prowadzenia aktualnego rejestru, a po pełnym uruchomieniu komputerowej bazy danych, zgłaszania właściwym władzom wszelkich przemieszczeń do gospodarstwa i z niego oraz wszelkich urodzin i śmierci zwierząt w gospodarstwie, wraz z datami tych zdarzeń (art. 7 tiret drugie ww. rozporządzenia).
Sankcją za niespełnienie tych wymogów jest m. in ww. zmniejszenie
lub wykluczenie z płatności, o czym mowa w art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE)
nr 73/2009, a także regulacje w tym względzie zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 30 listopada 2009 r., s. 65 ze zm., zwanym dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009), w art. 63, 64 i 65.
Jak stanowi ust. 4 lit b art. 63 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009
w przypadku, gdy stwierdzone nieprawidłowości dotyczą niepoprawnych wpisów
do rejestru lub paszportów zwierząt, co w niniejszej sprawie Organy również zarzuciły Skarżącej, jak wynika z protokołu kontroli, to przedmiotowe zwierzę uznaje się za zatwierdzone, w przypadku, gdy błędy takie wykryto przynajmniej w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy. W przypadkach pozostałych przedmiotowe zwierzęta uznaje się za niezatwierdzone po pierwszym stwierdzeniu niezgodności.
Skoro obowiązkiem rolnika ubiegającego się o płatności do zwierząt, jest zgłoszenie informacji o przemieszczeniach zwierząt, urodzinach i ich śmierci
w określonym terminie, to wszelkie błędy w tym zakresie w rejestrze prowadzonym przez Agencję, niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, muszą zostać wykazane przez Agencję, bądź przez podmioty wykonujące tego rodzaju kontrole w imieniu Agencji w dwóch kontrolach w ciągu 24 miesięcy. Tylko taka wykładnia wskazanego przepisu jest poprawna w ocenie Sądu, gdyż wykrycie pierwszego rodzaju nieprawidłowości co do informacji, które winny się znaleźć w rejestrze
o przemieszczeniach zwierząt z i do gospodarstwa oraz urodzinach i śmierci zwierząt, jest swego rodzaju ostrzeżeniem dla rolnika o grożących mu konsekwencjach zmniejszenia lub nawet wykluczenia go z płatności, zwłaszcza, że tego rodzaju błędów nie może on naprawić.
Bezsprzecznie, jak wynika z art. 117 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 płatności w ramach systemów pomocy z tytułu bydła mogą być wypłacane jedynie w odniesieniu do zwierząt, które zostały odpowiednio zidentyfikowane oraz zarejestrowane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła, a rolnicy składający wnioski w ramach określonych systemów pomocy powinni mieć w odpowiednim czasie dostęp do stosownych informacji.
Zaprezentowaną wykładnię ust. 4 lit b art. 63 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 1122/2009 wzmacniają regulacje rozporządzenia Komisji (WE) nr 1082/2003 z dnia 23 czerwca 2003 r. ustanawiającego szczegółowe zasady w celu wykonania rozporządzenia (WE) nr 1768/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie minimalnego poziomu kontroli przeprowadzanych w ramach systemu identyfikacji
i rejestracji bydła (Dz. U. UE L 156 z 23 czerwca 2000 r., s. 9 ze zm.). Wynika z nich,
że właściwy organ prowadzi coroczne kontrole w 3% gospodarstw (art. 2 ww. rozporządzenia, a jeżeli te kontrole ujawnią znaczny stopień niezgodności
z rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady, w następnym rocznym okresie kontroli minimalny poziom kontroli może zostać zwiększony (art. 2 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Organy Agencji nie mogą zatem w procesie interpretacji prawa wspólnotowego, tak jak i krajowego, poprzestawać tylko na wykładni językowej, lecz uwzględniać powinny inne metody wykładni, w tym wykładnię celowościową i systemową. Skoro w systemie regulacji związanych z identyfikacją i rejestracją bydła jest akt prawny w randze rozporządzenia, ustanawiający minimalne wymogi co do kontroli przeprowadzanych w tym zakresie, to organy Agencji nie mogą go pomijać, lecz są zobowiązane stosować to rozporządzenie wprost, gdyż wiąże ono w całości, podobnie jak inne rozporządzenia prawodawcy unijnego.
Ponadto wskazać należy, że treść przepisu art. 63 ust. 4 lit b in fine rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, stanowiącego, że: "We wszystkich pozostałych przypadkach przedmiotowe zwierzęta uznaje się za niezatwierdzone
po pierwszym stwierdzeniu niezgodności" dotyczyć więc może tylko i wyłącznie innych niż nieprawidłowości w rejestrze zwierząt gospodarskich. Zapis natomiast, że przepisy art. 21 stosuje się odpowiednio do wpisów i zgłoszeń do sytemu identyfikacji i rejestracji bydła ograniczony jest do przypadków "oczywistych błędów", a więc wykrywalnych "na pierwszy rzut oka" błędów pisarskich, czy rachunkowych w zgłoszeniach.
Nie jest zatem, zdaniem Sądu, właściwa taka wykładnia dokonana przez orzekające organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacja Rolnictwa, że skoro błędy tego rodzaju znalazły swój wyraz w ustaleniach kontroli Inspektora Weterynarii
to organy Agencji mogą już zastosować zmniejszenia przewidziane regulacjami prawa wspólnotowego.
Stanowisko organów zaprezentowane w uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć jest zatem nieprawidłowe, a u podstaw jego legła niewłaściwa wykładnia przepisu ust. 4 lit b art. 63 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w konsekwencji także doszło do błędnych ustaleń okoliczności istotnych dla treści rozstrzygnięcia, a więc naruszenia art. 7 k.p.a., wyrażającego zasadę praworządności i 107 § 3 k.p.a., zobowiązującego organ, by uzasadnienie podjętego przez niego rozstrzygnięcia obejmowało część faktyczną i prawną, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w tym konkretnym przypadku.
To, że ustawodawca unijny stworzył pewne instrumenty umożliwiające eliminację tych spośród rolników, którzy nadużywają dofinasowania prowadzonej działalności rolniczej w formie przewidzianej ustawodawstwem unijnym i krajowym płatności, nie jest jeszcze wystarczającym argumentem przemawiającym za nałożeniem na nich sankcji. Organy Agencji mogą z tego skorzystać, ale tylko wtedy, jak już wyżej podkreślono, gdy wykażą błędy w sposób, w jaki przewiduje to rozporządzenie wspólnotowe, tj. gdy dwukrotnie przeprowadzone kontrole organów Agencji w ciągu 24 miesięcy ujawnią nieprawidłowości związane z wpisami do rejestru zwierząt gospodarskich.
26. Reasumując, wskazać należy, że Organ II instancji kontrolując decyzję Organu I instancji, powinien odnieść się do wszystkich zagadnień omówionych w tej decyzji, a zatem w rozpoznawanej sprawie odnieść się nie tylko do kwestii dotyczących pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowych na rok 2014 (uwzględniając powyższe wskazania Sądu). Wobec tego uznać należy, że zaskarżona decyzja nie została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy. W ocenie Sądu nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji uniemożliwia stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się Organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez Sąd. Treść uzasadnienia nie prezentuje w sposób szczegółowy toku rozumowania Organu II instancji, które doprowadziło do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, które nie jest zgodne z rozstrzygnięciem i uzasadnieniem Organu I instancji. Uzasadnienie decyzji nie zawiera także szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
27. Na podstawie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd wskazuje, że w toku dalszego postępowania Organ, uwzględniając te ww. okoliczności, powinien podjąć czynności mające na celu rozpatrzenie całej dokumentacji w sprawie. Organ odwoławczy jest zobowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a następnie powinien w sposób kompletny i wszechstronny przedstawić przesłanki faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia, uzasadnić fakty, które uznał za udowodnione, wskazać dowody, którym dał wiarę oraz omówić przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
28. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło