I SA/Sz 127/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Joanna Wojciechowa (spr.) Protokolant Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej W. G. kwotę [...] złotych tytułem poniesionych kosztów postępowania. W dniu 18 grudnia 2006r. do Urzędu Kontroli Skarbowej w S. wpłynęło odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] ustalającej W. G. podatek dochodowy od osób fizycznych za 2001r. w kwocie [...] zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Odwołanie zawierało braki formalne w postaci braku adresu i braku podpisu osoby wnoszącej odwołanie oraz braku wskazania dowodów uzasadniających żądanie, dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej w S. wezwaniem z dnia 18 stycznia 2007r. zobowiązał stronę do ich usunięcia. Wezwanie wysłano pełnomocnikowi strony adw. P.W. Wobec niewykonania powyższego wezwania Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 228 §1 pkt 1 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm./ stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia, Organ przywołał art. 169 §1 Ordynacji podatkowej nakładający na organ podatkowy obowiązek podjęcia czynności w celu usunięcia braków formalnych. Wskazał, że takie czynności podjęto, lecz pomimo odebrania wezwania przez pełnomocnika strony w dniu 22 stycznia 2007r. braki formalne odwołania nie zostały uzupełnione. Wobec powyższego, organ stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez podatniczkę odwołania. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 26 lutego 2007r. W dniu 20 sierpnia 2007r. do Dyrektora Izby Skarbowej w S. wpłynął wniosek W.G. o przywrócenie terminu do usunięcia braków odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...]. Strona wskazała, że "informację o kroku odwołania" otrzymała w dniu 14 sierpnia 2007r., a do dnia 2 sierpnia 2007r. przebywała poza granicami kraju, gdzie się udała w związku z leczeniem dziecka. Strona podała również swój nowy adres. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm./, po rozpoznaniu wniosku W.G., odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na ustalony stan faktyczny związany ze złożonym przez stronę odwołaniem od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...], wezwaniem o usunięcie braków formalnych odwołania i ich nie usunięciem przez stronę oraz wydaniem postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej S. o niedopuszczalności odwołania. Organ podał, że wezwania jak i orzeczenia w sprawie doręczono pełnomocnikowi strony adw. P.W. W związku z powyższym organ stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków odwołania nie może być rozpatrzony wobec braku podstaw prawnych. W.G. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Powyższy przepis nie wskazuje, aby fakt zapadnięcia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przeszkodę do przywrócenia terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 216 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm./ po rozpoznaniu zażalenia W. G. na własne postanowienie z dnia [...], utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu przytoczono dotychczasowy stan faktyczny. Organ wskazał, że strona w postępowaniu podatkowym działała przez pełnomocnika, któremu doręczono wezwanie o usunięcie braków formalnych odwołania. Wobec ich nieuzupełnienia w terminie, Organ stwierdził niedopuszczalność odwołania, a tym samym decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] stała się ostateczna. Organ przywołał treść art. 165a Ordynacji podatkowej i wskazał, jako podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, bowiem wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków w odwołaniu wpłynął po wydaniu i doręczeniu postanowienia z dnia [...] o niedopuszczalności odwołania. Przyczyną odmowy wszczęcia postępowania jest fakt zakończenia postępowania odwoławczego rozstrzygnięciem ostatecznym, zatem niemożliwym było, zdaniem Organu, rozpoznanie wniosku strony. W. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie i wniosła o uchylenie orzeczeń I i II instancji. Zarzuciła organom naruszenie art. 165a i 162 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędne rozumienie i zastosowanie, przejawiające się w twierdzeniu organu, iż po uprawomocnieniu decyzji nie może toczyć się postępowanie w sprawie przywrócenia terminu. Zdaniem strony postępowanie wszczyna jej wniosek bez konieczności wydawania jakiejkolwiek decyzji w tym przedmiocie przez organ i winno się ono toczyć i zmierzać do rozpoznania przesłanek warunkujących jego przywrócenie niezależnie od istnienia prawomocnej decyzji. Postępowanie o przywrócenie terminu ma charakter incydentalny. Dyrektor Izby Skarbowej w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Zdaniem Organu, zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne, bowiem wszczęcie postępowania w sprawie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych odwołania, spowodowałoby w konsekwencji ponowne rozpoznanie kwestii rozpatrzonej decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie organ podatkowy zastosował art. 165a Ordynacji podatkowej wskazując, iż zakończenie postępowania odwoławczego rozstrzygnięciem ostatecznym - postanowieniem z dnia [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania czyni niemożliwym rozpoznanie wniosku strony o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...]. Wskazać należy, iż art. 165a ordynacji podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek i odsyła do art. 165 tej ustawy, tj. do postępowania podatkowego wszczynanego na żądanie strony ( komentarz do art. 165a w/w ustawy, Ordynacja podatkowa. Komentarz, C. Kosikowski i inni, wydanie II, wydawnictwo Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., 2007r.). Żądanie wszczęcia postępowania nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania, lecz żądaniem rozstrzygnięcia określonej sprawy z zakresu materialnego prawa podatkowego. Przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego mogą dotyczyć: 1/ przypadku, gdy żądanie wszczęcie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną; 2/ braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego; 3/ sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe; 4/ przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z takimi sytuacjami. Postępowanie związane z wnioskiem strony o przywrócenie uchybionego terminu jest postępowaniem incydentalnym w stosunku do toczącego się lub zakończonego postępowania podatkowego, nie jest to żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 165 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że instytucję przywrócenia terminu stosuje się do terminów procesowych. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Upływ terminu o charakterze procesowym oznacza bezskuteczność dokonanej czynności procesowej, która może być konwalidowana poprzez złożenie wniosku o jego przywrócenie. Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego, w tym odwołania jest terminem procesowym ustawowym, gdyż nie może być wydłużony ani też skrócony przez organ, zaś wnoszący podanie może złożyć wniosek o jego przywrócenie (por. t.1 do art. 169, str. 796, Ordynacja podatkowa, Komentarz, H. Dzwonkowski i inni, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008) Postanowienie z dnia [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania mimo, iż jest rozstrzygnięciem ostatecznym, kończącym postępowanie odwoławcze nie stanowi przeszkody do rozpoznania wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu (nie jest to przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania z art. 165a w/w ustawy, jak twierdzi organ). Jeżeli po stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania zostanie przywrócony termin do uzupełnienia braków odwołania, postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania staje się bezprzedmiotowe, w związku z czym nie wymaga uchylenia (por. komentarza do dot. skargi kasacyjnej, t.5 do art. 178 Ppsa, str. 409, Komentarza B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie II, wydawnictwo Zakamycze 2006). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien odnieść się merytorycznie do wniosku strony, ocenić go na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej i wydać stosowne orzeczenie. Wobec powyższego, Sąd stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.