I SA/Sz 1291/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia 31 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do grudnia 2013 r. oraz od stycznia do kwietnia 2014 r. p o s t a n a w i a: zwolnić Skarżącego z kosztów sądowych. Skarżący M.M. (ur. 1984 r.), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie ma obecnie środków na pokrycie wpisu sądowego. Wszczęta i prowadzona egzekucja prowadzona przez organy skarbowe w związku z wydanymi decyzjami, których dotyczy przedmiotowa skarga spowodowała zajęcie rachunków bankowych i wszystkich środków na nich zgromadzonych i obecnie zagraża funkcjonowaniu działalności gospodarczej i praktycznie zmusiła do jej zaprzestania uniemożliwiając dalsze wykonywanie usług i pokrywanie zobowiązań. Ponadto w związku z działaniami organu Skarżącemu odmówiono przedłużenia umowy na firmowy kredyt obrotowy. Skarżący nie posiada majątku, który mógłby być spieniężony na opłacenie wpisu; zarezerwowane środki na koszty postępowania zostały zajęte przez organ, tym samym pozbawiono stronę możliwości dochodzenia swoich praw. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie; wskazał, że na jego utrzymaniu pozostaje córka ur. 27 grudnia 2016 r. Podał dalej w oświadczeniu o stanie majątkowym, że nie posiada żadnego majątku. Źródłem jego utrzymania była do grudnia 2016 r. działalność gospodarcza z miesięcznym [...] zł netto. Aktualnie – od stycznia br. brak dochodów. Przedstawione wyżej oświadczenie Skarżącego, okazało się niewystarczające do oceny Jego możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2017r. został on zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń w zakresie stanu majątkowego i rodzinnego. Skarżący nadesłał: - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r. z zadeklarowanym [...] zł i stratą [...] zł, - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za 2015 r. z zadeklarowanym [...] zł i stratą [...] zł, - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów A. M.M. za 2015 rok, - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r. z zadeklarowanym [...] zł, [...] zł, - oświadczenie skarżącego z dnia 30 stycznia 2016 r. o stanie majątkowym wraz z przedstawionymi niżej oświadczeniami rodziców skarżącego i kunkubiny A.A. - oświadczenie M.i W.M. o tym, że są właścicielami nieruchomości pod adresem: ul.[...] , w której użyczają pokój synowi M.M. w celu mieszkalnym, - oświadczenie A.A. o tym, że wynajmuje lokal mieszkalny pod adresem ul. [...] , gdzie zamieszkuje wraz ze swoja córką W.M. , - oświadczenie Skarżącego o tym, że nie pozostawał i nie pozostaje w związku małżeńskim oraz o tym, że aktualnie nie posiada źródeł dochodu i pozostaje na utrzymaniu rodziców, - kopię aktu urodzenia córki W., - kopie tytułów wykonawczych (1 str.) z dnia 2 stycznia 2017 r. wraz z zawiadomieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 6 lutego 2017r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, kwota należności głównej wraz z odsetkami do 6 lutego 2017 r. wynosi łącznie [...] zł, - kopię protokołu Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 15.11.2016 r. o stanie majątkowym Skarżącego. Dodatkowo wyjaśnił, że nie może dostarczyć wyciągów z rachunków bankowych, gdyż zostały zamknięte. Z kolei odnośnie do nieprzedłożenia wyciągu z ewidencji przychodów, kosztów dochodów z działalności gospodarczej za ostatnie 3 miesiące, wyjaśnił, że do takiego zestawienia potrzebny jest księgowy, a w aktualnej sytuacji finansowej nie posiada środków na pokrycie jego wynagrodzenia; w to miejsce przedstawił zeznanie podatkowe za 2016 rok. Z danych powszechnie dostępnych (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej www.firma.gov.pl) wynika, że Skarżący zaprzestał z dniem 31 stycznia 2017 r. prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą A.M .M . , a z dniem 7 lutego 2017 r. wpis ww. firmy został wykreślony z ewidencji. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., II GZ 935/14, CBOSA). W ocenie referendarza sądowego, Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Aktualnie nie posiada źródeł utrzymania, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, korzysta z pomocy rodziców. Deklarowane dochody za 2016 rok wyniosły [...] zł (przychód [...] zł). Nie posiada majątku, a prowadzoną dotychczas działalność gospodarczą zakończył z dniem 7 lutego 2017r. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.