I SA/Sz 1298/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia adwokata. P.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nienależnie pobranego zasiłku chorobowego. Jednocześnie Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący P.S. ([...] lat) prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną B. Źródłem utrzymania rodziny są prace dorywcze, z których otrzymuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Na utrzymaniu małżonków pozostaje troje dzieci w wieku [...] lat. Zarówno żona Skarżącego, jak troje dzieci nie otrzymują żadnych dochodów. Według oświadczenia Skarżącego, [...] letni syn P. jest uczniem liceum; rodzina Skarżącego została pozbawiona zasiłków opiekuńczych, pielęgnacyjnego, z trudnością zaspokaja swoje podstawowe potrzeby, a "dotację" z "gospodarki rolnej" pobiera komornik. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2, w tym mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Wskazał na zadłużenia wobec banków, ZUS oraz z tytułu podatków od nieruchomości. Wezwaniem z dnia 13 stycznia 2016 r. (doręczonym w dniu 18 stycznia 2016 r.) referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 10 dni, dokumentów i dodatkowych oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zobowiązanie to obejmowało: - zeznanie podatkowe Skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku, - zeznanie podatkowe żony Skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku, - wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącego, żony Skarżącego, córki D.S. za okres od 1 grudnia 2015 r. do 12 stycznia b.r., - w związku z oświadczeniem Skarżącego o pozbawieniu prawa do zasiłków opiekuńczych i świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązano Skarżącego do nadesłania aktualnego zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej P. S. wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej, - uwzględniając dane wynikające z administracyjnych akt sprawy - oświadczenie Skarżącego z dnia 10.06.2015 r. o uzyskiwaniu przez Jego żonę dochodu w wysokości netto [...] zł - zobowiązano do nadesłania dokumentu potwierdzającego ewentualne rozwiązanie umowy o pracę żony Skarżącego (B.S.) lub aktualnego zaświadczenia pracodawcy żony o wysokości dochodów z okresu ostatnich sześciu miesięcy, - aktualne zaświadczenie szkoły potwierdzające, że syn P. jest uczniem liceum ogólnokształcącego oraz czy pobiera stypendium socjalne, - aktualne zaświadczenie szkoły, czy córka A. S. pobiera stypendium socjalne, - dodatkowe oświadczenia Skarżącego o wysokości zobowiązań i stałych wydatków (np. kredyty, pożyczki, koszty leczenia, rehabilitacji, koszty utrzymania mieszkania) wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie Skarżącego i jego rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie złożył w dniu 21 stycznia 2016 r. pismo, w którym powtórzył złożone wcześniej oświadczenia o braku stałych dochodów oraz oświadczył ogólnikowo, że aktualnie dzieci ubiegają się o "świadczenia n.", a Skarżący uzyskuje dochody z pracy "na czarno" w granicach [...] zł; czasami w okresie zimy nie uzyskuje żadnych dochodów. Oświadczył, że z ww. powodów nie może przedstawić dokumentów wymaganych wezwaniem ww. referendarza sądowego. Rozpoznając wniosek należało zważyć co następuje: W niniejszej sprawie Skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit e ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a.") p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że Skarżący jest całkowicie zwolniony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych w sprawie (art. 241 p.p.s.a.). Z tego względu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowy, należało umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a., o czym postanowiono w pkt. I postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący w złożonym wniosku podał, że utrzymuje się z prac dorywczych, uzyskując dochód w granicach [...] zł miesięcznie. Utrzymuje [...] rodzinę, w tym żonę i [...] dzieci w wieku [...] lat. Oświadczył, że jego rodzina została pozbawiona zasiłków opiekuńczych i świadczeń pielęgnacyjnych. Powołał się na zadłużenia w stosunku do organów podatkowych, banków i ZUS. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy uznał, że oświadczenie Skarżącego jest niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych w sprawie, dlatego został wezwany do przedłożenia dokumentów i do złożenia dodatkowych oświadczeń, które miały potwierdzić złożone oświadczenia. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących aktualną sytuacje rodzinną i finansową. Gołosłowne twierdzenia o braku dochodów, utrzymywaniu [...] rodziny jedynie z prac dorywczych nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku – to jest ustanowienia na jego rzecz adwokata w sprawie. Uniemożliwia to ocenę, czy sytuacja rodzinna i materialna wnioskodawcy jest rzeczywiście wyjątkowo trudna i nie pozwala na ustanowienie adwokata z wyboru, o ile Skarżący uzna udział pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I instancji za niezbędny. Jak wskazano powyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Oświadczenie Skarżącego o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a Skarżący nie przedłożył dowodów pozwalających na ocenę tej sytuacji. Takich dowodów nie zawierają też akta administracyjne sprawy. Skarżący nie wyjaśnił w sposób przekonujący, że nie może przedstawić wymaganych ww. wezwaniem dokumentów potwierdzających sytuację w jakiej się aktualnie znajduje. Nie wyjaśnił czy i z jakim skutkiem wystąpił chociażby do szkół, uczelni, organu podatkowego, czy ośrodka pomocy społecznej o wydanie dokumentów potwierdzających swoją sytuację rodzinną i materialną. Podkreślić raz jeszcze należy, że gołosłowne twierdzenia wnioskodawcy nie mogą odnieść zamierzonego przez Skarżącego skutku. Należy zatem uznać, że Skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało odmówić ustanowienia adwokata, o czym postanowiono w pkt. II postanowienia.