I SA/Sz 13/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi I. D. i H. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Związek Gminy D. O. wydał w dniu [...] decyzję nr [...], w której określił I. i H. D. oraz U. i J. S. - właścicielom nieruchomości położonej w miejscowości N. wysokość opłaty za zagospodarowanie odpadami komunalnymi: - [...] zł w okresie od [...] do [...] - [...] zł w okresie od [...] do [...] - [...] zł poczynając od [...] do chwili obecnej. Decyzję doręczono każdemu z zobowiązanych osobno, w tym I. D. i H. D. w dniu [...] I. i H. D. (dalej skarżący) złożyli odwołanie od powyższej decyzji w dniu [...] (data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydało w dniu [...] postanowienie nr [...], w którym stwierdziło uchybienie terminu przez skarżących do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie toczy się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), dalej "o.p.". Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja Związku Gmin D. O. z dnia [...] została [...] doręczona skarżącym, którzy pokwitowali jej odbiór własnoręcznym podpisami. Zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, stronom przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] zaś odwołanie od decyzji organu I instancji wysłane zostało przez skarżących listem poleconym w dniu [...] Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania. Decyzję organu odwoławczego doręczono skarżącym w dniu [...] Skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu [...] (data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym) na powyższe postanowienie. Skarżący wskazali, że decyzja organu i instancji z dnia [...] jest dla nich krzywdząca, gdyż nie mieli odpadów za wskazane okresy. W gospodarstwie jest prowadzona hodowla bydła. Według nich, nikt z organu nie wyjaśnij im podstawy naliczania tych opłat. Wyjaśnili, że list z odwołaniem dali wnuczce, która wysłała go z opóźnieniem. Ponadto wyjaśnili, że znajdują się w trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Skarżący w piśmie z dnia [...] uzupełnili swoją skargę ([...] data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym) przez wskazanie, że nie otrzymywali upomnień w sprawie opłat. Ponadto, skarżący podał, że był chory i nie mógł w terminie złożyć odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący w piśmie z dnia [...] uzupełnili swoją skargę ([...] data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym) przez wskazanie swojej trudnej sytuacji życiowej. W dniu [...] do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, w celu zbadania przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - jako że w toku przedmiotowego postępowania zostały ujawnione okoliczności uzasadniające przypuszczenie, że w ramach postępowania podatkowego doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia tego postępowania. ewentualnie o: - potraktowanie skargi na postanowienie organu II instancji jako skargi o wznowienie postępowania, złożonej w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p. i przekazanie sprawy organowi właściwemu do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania. Pełnomocnik skarżącego podała, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione po upływie czternastodniowego terminu od doręczenia decyzji skarżącym. Okoliczności tej nie zaprzecza sam skarżący. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia w dokonaniu czynności procesowej, lecz organ II instancji zaniechał zbadania okoliczności i przyczyn wniesienia odwołania zaledwie dwa dni (robocze) po terminie. Pomimo, że postępowanie o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym odbywa się na wniosek strony - nie zwalnia to organu z obowiązku dogłębnego zbadania przedmiotu sprawy i rozważenia okoliczności mogących przyczynić się do jej rozpoznania w sposób zgodny z przepisami postępowania. W ocenie pełnomocnika skarżącego, nic nie stało na przeszkodzie, aby organ II instancji zwrócił organowi podatkowemu I instancji uwagę na kwestię ewentualnego pouczenia strony, że zgodnie z przepisami art. 162 o.p. i nast. skuteczne podjęcie czynności po upływie terminu do jej dokonania jest możliwe wyłącznie po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu wraz z pouczeniem o skutkach nieprzywrócenia takiego terminu. Pełnomocnik skarżącego zauważyła, że wysłanie odwołania od decyzji organu I instancji po upływie ustawowego terminu, nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżących, gdyż mieszkają oni w miejscowości, w której nie ma placówki pocztowej - do najbliższej mają niespełna godzinę drogi piechotą. Skarżący są osobami starszymi, opiekującymi się dorosłym niepełnosprawnym synem i dlatego poprosili o pomoc w wysyłce wnuczkę, która jednak nie wysłała odwołania w dniu, w którym została o to poproszona. Niezwłocznie po powzięciu wiedzy na ten temat - skarżący, jak sam relacjonuje, podjął osobiste starania, aby odwołanie wnieść w jak najszybszym czasie. Nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący poprosili o przyjęcie odwołania pomimo upływy terminu ze względu na wskazane okoliczności - jednakże w skarżonej decyzji nie zawarto stosownych pouczeń. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, gdyby organ II instancji (bądź też organ I instancji) dokonał stosownych pouczeń lub choćby podjął czynności mające na celu ustalenie, z jakich powodów doszło do wniesienia odwołania pomimo terminu ustawowego terminu - skarżący mieliby dzisiaj szansę na skuteczne podważenie decyzji, która najprawdopodobniej jest objęta sankcją nieważności. Pełnomocnika skarżącego wskazała, że przedmiotowa decyzja nie uwzględnia (a na pewno w toku jej wydawania nie podjęto odpowiednich ustaleń w tym zakresie), że skarżący wykazują dochody uprawniające ich do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - a tym samym podlegają zwolnieniu ustanowionemu w uchwale rady gminy (Związku Gmin D. O.), wydanej w trybie art. 6k ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Pełnomocnik skarżącego podała, że organ I instancji zaniechał podjęcia jakichkolwiek ustaleń, aby zweryfikować rzeczywiste dochody gospodarstwa domowego stron postępowania. Ograniczył się jedynie do kontaktu z Ośrodkiem w celu potwierdzenia, czy skarżący korzystają z jego pomocy - co należy uznać za niewystarczające. Zaś na podstawie oświadczenia majątkowego, przedstawionego w przedmiotowej sprawie, należy powziąć wątpliwość, czy w okresach objętych kwestionowaną decyzją skarżący nie spełniali kryteriów dochodowych uprawniającej do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej - a tym samym, czy byli zwolnieni od obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie pełnomocnika skarżącego, zbadanie przesłanek tego zwolnienia powinno zostać przeprowadzone oddzielnie w stosunku do każdego roku podatkowego. Tym bardziej, że świadczenie emerytalne skarżącego zostało niedawno podniesione, w związku ze zmianą przepisów dotyczących minimalnej emerytury. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w toku postępowania podatkowego nie rozpoznano wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przyczynami wniesienia odwołania po terminie. Okoliczności te ujawniły się w toku postępowania przed Sądem, ale istniały w chwili wydawania kwestionowanej decyzji, dlatego też postępowanie przeprowadzone przez organ II instancji było co najmniej niepełne, gdyż stwierdzenie uchybienia terminowi winno zostać połączone z rozpoznaniem ewentualnych możliwych przyczyn złożenia środka zaskarżenia po terminie, a z pewnością winno być połączone z uzupełnieniem pouczeń dotyczących przepisów o przywracaniu terminów procesowych. W ocenie pełnomocnika skarżącego, wznowienie postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. może nastąpić również z urzędu i organ II instancji winien był rozważyć podjęcie postępowania w tym zakresie, czego nie dokonał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Zgodnie z art. 207 § 1 i § 2 o.p., organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Stosownie do art. 211 o.p., decyzję doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Na podstawie art. 220 § 1 i § 2 o.p., od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia. Na mocy art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 o.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jak wynikało z akt, decyzja organu I instancji została doręczona skarżącym w dniu [...] r. Termin do złożenia przez skarżących odwołania upływał [...] Skarżący wnieśli zaś odwołanie za pośrednictwem polskiego operatora pocztowego w dniu [...] a więc z przekroczeniem terminu wynikającego z art. 223 § 2 pkt 1 op. Powyższa okoliczność nie jest sporna w sprawie. Podkreślić należy, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie może badać prawidłowości wydanej przez organ decyzji w sprawie przedmiotowej opłaty. Rola Sądu ogranicza się do zbadania czy organ prawidłowo uznał, że odwołanie zostało złożone po terminie. Sąd uznał, że organ odwoławczy postąpił prawidłowo, wydając zaskarżone postanowienie, gdyż ustalił, iż odwołanie skarżących zostało złożone po upływie ustawowego terminu. W tym postępowaniu organ ani Sąd nie badają przyczyn dlaczego odwołanie zostało złożone przez skarżących z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Kwestia przywrócenie terminu do złożenia odwołania czy też wznowienia postępowania administracyjnego nie może być bada przez Sąd na tym etapie postępowania. W tym zakresie wypowiedzieć się muszą najpierw organy administracyjne. Z uwagi na treść pisma procesowego pełnomocnika skarżącego z dnia [...] Sąd zarządził sporządzenie kopii skargi oraz pism procesowych skarżących i pełnomocnika skarżącego, a także przesłanie ich właściwym organom celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Dodatkowo należy wskazać, że skarżący mają prawo złożyć do organu I instancji wniosek o rozłożenie na raty lub umorzenie przedmiotowych opłat, który organ oceni w odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.