I SA/Sz 130/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.D. i G. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 130/08 uchylającego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 25 sierpnia 2008 r. pełnomocnik skarżących - małżonków G. i G. D. - wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia [...] uchylającego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. W skardze kasacyjnej pełnomocnik zawarł wniosek o zwolnienie skarżących od kosztów sądowych, uzasadniając go problemami finansowymi powstałymi na skutek przymusowego wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku objętego zaskarżoną decyzją. Według wyjaśnień pełnomocnika, skarżący zostali zmuszeni do wstrzymania produkcji w prowadzonym przez nich zakładzie, przez co "popadli w straty i problemy finansowe, z których do dziś nie wybrnęli". Ponadto, pełnomocnik podał, iż podatnicy nie dysponują mieniem na pokrycie kolejnych obciążeń związanych z dochodzeniem swoich praw, gdyż ponoszą znaczne koszty związane z obsługą istniejących zobowiązań i, jako dowód, dołączył kopię umowy kredytowej z dnia 14 grudnia 2007 r. oraz umowy leasingowej z dnia 8 maja 2008 r. Jednocześnie, pełnomocnik nadmienił, że w obecnej chwili skarżący zatrudniają 400 osób, w tym nadal 100 niepełnosprawnych. Niezależnie od wniosku zawartego w skardze kasacyjnej, G. i G. D. wystąpili o przyznanie prawa pomocy, składając urzędowy formularz PPF. Ze złożonego w tym wniosku oświadczenia wynika, że małżonkowie mają na utrzymaniu małoletniego syna A. (lat 11), 3-osobowa rodzina utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez G. D. (nie wskazano wysokości miesięcznych dochodów brutto), a ponadto posiadają majątek w postaci kilku działek o numerach: [...], położonych w T.. Według złożonego oświadczenia, skarżący nie posiadają innych nieruchomości (w tym mieszkania, domu), zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. Pismem z dnia 9 września 2008 r. Sąd, w trybie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwał skarżących do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających wykazane informacje w formularzu PPF oraz uzupełniających dane dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej, tj.: 1) odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat za okres od stycznia do lipca 2008 r. lub innych dokumentów finansowych przedsiębiorstwa (sprawozdań) potwierdzających jego sytuację majątkową i finansową w tym okresie, 2) odpisu deklaracji podatkowych VAT-7 za czerwiec, lipiec, sierpień 2008 r., 3) dokumentu potwierdzającego, czy skarżący w okresie od stycznia do sierpnia 2008 r. dokonali, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób fizycznych oraz, w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty), 4) kopii potwierdzonych we właściwym miejscowo urzędzie skarbowym złożonych zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu/straty w roku podatkowym 2007, 5) wykazu posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych oraz wyciągów z tych rachunków za okres od czerwca do sierpnia 2008 r., 6) dowodów potwierdzających wysokość rat leasingowych spłacanych w okresie od maja do sierpnia 2008 r., 7) zaświadczenia z Banku [...]. o wysokości aktualnego zadłużenia wynikającego z podpisanej w dniu 14 grudnia 2007 r. umowy o udzielenie odnawialnego kredytu w kwocie [...] zł na pokrycie płatności wynikających z bieżącej działalności gospodarczej w sytuacji przejściowego braku środków, 8) dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (czynsz, energia, woda, gaz itp.) za czerwiec – sierpień 2008 r., Powyższe informacje należało uzupełnić w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wykonując zobowiązanie Sądu, wnioskodawcy nadesłali wskazane dokumenty poza dowodami potwierdzających wysokość rat leasingowych spłacanych w okresie od maja do sierpnia 2008 r. oraz dowodami potwierdzającymi wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (czynsz, energia, woda, gaz itp.) za czerwiec - sierpień 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Natomiast, prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 245 § 3 ustawy, może obejmować zwolnienie od opłat sądowych, tj. wpisu i opłaty kancelaryjnej (art. 212 § 1 powołanej ustawy) lub zwolnienie od kosztów sądowych, tj. od opłat sądowych i wydatków (art. 211 ustawy). Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i, stosowanie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, następuje tylko w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i, przez to, powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż w zaistniałym stanie faktycznym podniesione przez skarżących okoliczności nie dowodzą możliwości zaistnienia przytoczonych wyżej okoliczności. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący podnieśli, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej w związku z prowadzoną egzekucją obowiązku wynikającego z nieostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej S. Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do podniesionego przez strony argumentu, Sąd pragnie zauważyć, że okoliczność ta nie została w jakikolwiek sposób wykazana, natomiast dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych (pismo Naczelnika .... Urzędu Skarbowego w S. z dnia ... – k. 4) dowodzą zupełnie odmiennej tezy. W powołanym piśmie podano informację, iż w związku z wydaniem przez organ w dniu 30 stycznia 2007 r. decyzji określającej zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r., nie podjęto czynności egzekucyjnych, nie ustanowiono zastawu na rzeczach ruchomych, a jedyną formą zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku było ustanowienie w ramach postępowania zabezpieczającego hipoteki przymusowej na nieruchomościach należących do skarżących, tj. działek o numerach: [...] oraz [...]. Zgodnie z tą informacją, wobec podatników nie prowadzono egzekucji zmierzającej do przymusowego wykonania przez nich obowiązku objętego zaskarżoną decyzją, a co za tym idzie, nie zastosowano środków egzekucyjnych w postaci, np. zajęcia rachunku bankowego, zajęcia ruchomości itp. Okoliczności tej nie potwierdzają również nadesłane przez strony wyciągi z rachunków bankowych (brak informacji o zajęciu, o przekazywaniu na rzecz organu egzekucyjnego środków finansowych). Wobec powyższego, Sąd uznał, iż w tym zakresie skarżący nie uprawdopodobnili, iż borykają się z problemami finansowymi spowodowanymi prowadzoną wobec ich majątku egzekucją. Nadmienić należy, ze ciężar dowodu w takiej sytuacji spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 ww. ustawy zwrotu: "gdy wykaże". Do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Niezależnie od powyższego stwierdzenia, Sąd - porównując informację urzędu skarbowego odnośnie do zastosowanych w postępowaniu zabezpieczającym środków w postaci hipoteki przymusowej z treścią oświadczenia skarżących, złożonego na urzędowym druku PPF - dodatkowo dostrzegł, że wskazane przez organ numery działek, nie zostały wymienione przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, we wniosku o przyznanie prawa pomocy strony nie wskazały, by były właścicielami domu, mieszkania lub wynajmowały lokal, choć logika i doświadczenie życiowe wskazuje na to, że prawo do dysponowania taką nieruchomością skarżący posiadają. Rzetelność tego oświadczenia budzi zatem wątpliwość Sądu, tym bardziej, że strona skarżąca – G. D., podniosła w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania, poprzez brak doręczania jej pism kierowanych na jej adres zamieszkania. Okoliczności te, zdaniem Sądu, mogą prowadzić do wniosku, iż skarżący w sposób nierzetelny wypełnili oświadczenie co do posiadanego przez nich majątku. Przechodząc do oceny pozostałych dokumentów i dowodów nadesłanych przez skarżących w uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdził, iż wbrew ich twierdzeniom, prowadzony przez G. D. Zakład Produkcji Spożywczej, osiąga zyski i nie posiada nadmiernych zobowiązań, świadczących o braku płynności finansowej firmy. Z nadesłanego wydruku rachunku zysku i strat wynika, że na koniec lipca 2008 r. Zakład ten osiągnął zysk netto w kwocie [...] zł, zaś na podstawie złożonych przez podatnika deklaracji VAT-7 składanych na potrzeby podatku od towarów i usług, Sąd ustalił, iż systematycznie od początku roku 2008 r. wzrasta wartość transakcji podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, tj.: - za czerwiec w kwocie [...] zł (dostawa towarów oraz świadczenie usług opodatkowane stawką 7 %) oraz w kwocie [...] zł (wg stawki 22%), a także wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów [...] zł, - za lipiec w kwocie [...] zł (wg stawki 7%) oraz w kwocie [...] zł (wg stawki 22%), a także wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów [...] zł, - za sierpień w kwocie [...] zł (wg stawki 7%), oraz w kwocie [..] zł (wg stawki 22%), a także wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów [...] zł. Ponadto, podatnik uiszcza miesięczne zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, i tak: za styczeń w kwocie [...] zł, za luty w kwocie [...] zł, za marzec w kwocie [...] zł, za kwiecień w kwocie [...] zł, za maj w kwocie [...] zł, za czerwiec w kwocie [...] zł, za lipiec w kwocie [...] zł, za sierpień w kwocie [...] zł. Porównując bieżące dane z rokiem poprzednim, Sąd na podstawie przedstawionego zaświadczenia urzędu skarbowego, stwierdził także, że na koniec 2007 r. G. D. zadeklarował dochód w wysokości [...] zł (pomniejszony już o należne składki ZUS), w tym podatek należny w kwocie [...] zł. Przedstawione dane potwierdzają zatem stanowisko Sądu, iż Zakład znajduje się w dobrej kondycji finansowej i - wbrew twierdzeniom strony - nie przynosi straty. Jednocześnie, Sąd - poza oceną wielkości dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej przez G. D. działalności gospodarczej - uwzględnił również pozostałe, podniesione we wniosku okoliczności, a mianowicie kwestię ciężarów finansowych ponoszonych przez stronę w postaci spłaty zaciągniętych kredytów oraz rat leasingowych. I tak, na podstawie załączonej do wniosku umowy zawartej w dniu 14 grudnia 2007 r. [...] pomiędzy Bankiem [...], a G. D. prowadzącym "Zakład Produkcji Spożywczej ...", Sąd stwierdził, że - co prawda - udzielono kredytobiorcy odnawialnego kredytu w rachunku na kwotę [...] zł, dostępnego w okresie do listopada 2008 r., jednakże z zaświadczenia wystawionego przez ten Bank wynika, iż na dzień 26 września 2008 r., strona nie posiadała z tego tytułu jakiegokolwiek zadłużenia. Następnie, Sąd stwierdził, iż – wprawdzie - w dniu 8 maja 2008 r. G. D. w ramach prowadzonej przez siebie działalności zawarł umowę leasingu operacyjnego z [...] Funduszem Leasingowym S.A. z siedzibą we W., jednakże przedstawił jedynie dowód uiszczenia w dniu 23 lipca 2008 r. kwoty [...] zł tytułem czynszu inicjalnego, który - zgodnie z pkt 12 tej umowy - pokrywa wyłącznie poniesione przez leasingodawcę koszty związane z doprowadzeniem do zawarcia umowy. Strona, pomimo wezwania Sądu, nie przedstawiła dowodów uiszczania określonego w umowie czynszu, a zatem należało uznać, iż nie wykazała by ponosiła wydatki, niekorzystnie wpływające na jej sytuację finansową. Za nieznajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym Sąd uznał także twierdzenia skarżących, że nie posiadają dostatecznych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Sąd, analizując nadesłane wydruki z 9 różnych rachunków bankowych stwierdził, iż na dzień 19 września 2008 r. na rachunku pomocniczym działalności gospodarczej (ZFRON 1) znajdowały się środki finansowe w kwocie [...] zł, na dzień 31 sierpnia 2008 r. na rachunku pozostałych funduszy (rachunek socjalny) - środki pieniężne w kwocie [...] zł, na dzień 25 września 2008 r. na rachunku bieżącym podstawowym - środki finansowe w kwocie [...] zł (saldo księgowe), na dzień 19 września 2008 r. na rachunku bieżącym (ZFRON 2) - środki finansowe w wysokości [...] zł, na dzień 16 września 2008 r. na rachunku bieżącym (związanym z działalnością hotelową) - środki pieniężne w kwocie [...] zł, na dzień 31 sierpnia 2008 r. na rachunku bieżącym (PFRON) - środki pieniężne w kwocie [...] zł, na dzień 31 sierpnia 2008 r. na rachunku bieżącym działalności gospodarczej - środki pieniężne w kwocie [...] USD, na dzień 26 września 2008 r. na rachunku pomocniczym działalności gospodarczej (PFRON) - środki pieniężne w kwocie [...] zł, oraz na dzień 22 września 2008 r. na rachunku bieżącym działalności gospodarczej - środki pieniężne w kwocie [...] EURO. Powyższe informacje doprowadziły Sąd do przekonania, iż strona prowadząc działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek, osiąga znaczne korzyści finansowe i niewątpliwie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie stosownych kosztów sądowych. Na marginesie Sąd zauważa, że lektura wyciągów bankowych wykazała również, że "Zakład Produkcji Spożywczej ...", nie jest jedynym źródłem dochodów z działalności gospodarczej, gdyż G. D. prowadzi również działalność hotelową. Z przyczyn wyłącznie znanych stronie nie nadesłano jednak dokumentów dotyczących tej działalności (nadesłany rachunek zysków i strat obejmuje wyłącznie dane finansowe zakładu produkcyjnego). Skarżący nie zastosowali się również w pełni do wezwania Sądu i nie udokumentowali miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny. Sąd uznał, iż w opisanym stanie faktycznym brak jest przesłanek do przyznania skarżącym prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wykazali oni, że nie są ich w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceny takiej Sąd dokonał na podstawie przedłożonych przez skarżących dokumentów, zaś brak niektórych z nich (dokumentów świadczących o prowadzeniu egzekucji, rachunku zysku i strat z działalności hotelowej, wykazu miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny), uniemożliwił inną ocenę sytuacji finansowej skarżących, tym bardziej, że skarżący w toku postępowania sądowego ustanowili, jako pełnomocnika procesowego, adwokata. Wobec powyższego, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.