I SA/Sz 1314/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Spółki cywilnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata. B. Spółka cywilna (dalej zwana: "Spółką", "Skarżącą"), w piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r. zwróciła się z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej i nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. W dniu 12 maja 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) uzupełniono brak formalny wniosku poprzez złożenie urzędowego formularza PPPr, w którym zaznaczono, że Spółka ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a więc prawo pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wspólniczki skarżącej Spółki – W.i B. B.przedstawiły swoją sytuację finansową, majątkową i zdrowotną, powołując się na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Z wniosku wynika zatem, że Spółka nie uzyskuje od kwietnia 2014 r. przychodów w związku z nagłym zachorowaniem na nieuleczalną chorobę wspólniczki B.B. posiadającej 99% udziałów w Spółce, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie z 10/03/2014 i 13/11/2014. B.B. prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoją matką W.B., będącą udziałowcem Spółki (1% udziału) i pozostaje na jej utrzymaniu z uwagi na niezdolność do pracy. W.B. uzyskuje dochody ze świadczenia emerytalnego, które po potrąceniu zajęcia komorniczego wynoszą [...] zł. Wykazano, że według PIT 28 za 2014 r. (okres od stycznia do marca) dochody Spółki wyniosły [...] zł, zaś według PIT 28 za 2015 r. "[...] zł". Spółka oświadczyła także, że B.B., posiadająca większość udziałów zajmowała się wszystkimi sprawami firmy, zaś praca W.B. w firmie polegała jedynie na prowadzeniu księgowości firmy – podpisywaniu faktur, prowadzeniu ewidencji zryczałtowanego podatku dochodowego i obliczaniu podatku dochodowego o wystawianych faktur, zaś podatkiem VAT zajmowało się wyspecjalizowane biuro rachunkowe. W rubrykach formularza dotyczących wysokości kapitału zakładowego, wartości środków trwałych, wysokości zysków za ubiegły rok obrotowy wpisano "[...] zł". Wykazano jeden rachunek bankowy Spółki, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego wniesienie wniosku wynosiło kwotę ujemną w wysokości [...] zł. Spółka podała także, że posiada następujące zobowiązania do spłaty: 1) [...] zł limit kredytowy na koncie bankowym Spółki; 2) [...] zł kredyt inwestycyjny z 2012 r. (kwestia sporna, sprawa w sądzie); 3) zaległość wobec ZUS płatna w ratach po [...] zł miesięcznie. Wskazano, że zobowiązania kredytowe Spółki zostały zaciągnięte w okresie gdy osiągane były dochody, pozwalające na regularną spłatę. We wniosku wymieniono także postanowienia sądowe, na mocy których przyznano wspólniczkom zwolnienie od kosztów sądowych, wydane przez WSA w Szczecinie jak i sąd powszechny. W aktach sprawy znajdują się także dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji finansowej wspólniczek Spółki, z których wynika, co następuje. W.B. i B.B. posiadają dom jednorodzinny (współwłasność w ¼ części) położony w S. przy ul. [...] (powierzchnia działki [...] m2, dom o powierzchni [...] m2, szacunkowa wartość nieruchomości [...] zł). Koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie ok. [...] tys. zł, koszty leczenia wynoszą ok. [...] zł. B.B. jest znacznie zadłużona z tytułu kredytów gotówkowych ([...] Bank na kwotę [...] zł na remont i modernizację domu, [...] na kwotę [...] zł modernizacja domu – centralne ogrzewanie i inne, [...] na kwotę [...] zł odnawialny limit w koncie firmowym) oraz z tytułu kart kredytowych ([...] Bank: [...] zł, Bank [...][...] zł, [...] Bank [...] zł, Bank [...] [...] zł, [...] visa [...] zł, PKO [...] [...] zł, [...] Bank [...] zł, [...] [...] zł, [...] Bank [...] zł, [...] [...] zł. B.B. i W.B. są zadłużone również z tytułu innych pożyczek i kredytów, z tytułu podatku od nieruchomości, opłat za gaz, wodę, energię, telefon i wywóz śmieci oraz posiadają zadłużenie wobec ZUS. Zaległości objęte są przedsądowymi wezwaniami do zapłaty, podlegają egzekucji (zajęcia świadczenia emerytalnego i rachunku bankowego). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z regulacją z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Oczywistym zatem jest, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy ma charakter stricte wnioskowy. Zgodnie jednak z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy) w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie takim zwolnieniem Skarżąca została objęta. Prawomocnym postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r., referendarz sądowy tut. Sądu przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Orzeczenie to oznacza, że Spółka została w niniejszym postępowaniu sądowym zwolniona od kosztów sądowych. Przyznane tym postanowieniem prawo pomocy nie zostało dotychczas cofnięte ani zmienione, a tym samym Skarżąca korzysta ze zwolnienia od kosztów przez cały tok postępowania sądowoadministracyjnego, aż do jego prawomocnego zakończenia. Z tych względów rozpoznanie wniosku, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stało się zbędne, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a p.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadzało się do zbadania podstaw ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jakkolwiek ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), jednakże z uwagi na przyznane już Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek jej należy rozpatrywać w oparciu o przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) W tym natomiast zakresie ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, będącą osoba prawną, a także inną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, w zestawieniu z obecną sytuacją majątkową Spółki oraz finansową i osobistą Jej wspólniczek należało stwierdzić, że wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń i dokumentów źródłowych, sytuacja Skarżącej jest trudna, nie ma środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika ani nie jest możliwe obecnie ich zdobycie. Spółka nie osiąga przychodów z uwagi na poważną chorobę wspólniczki posiadającej 99 % udziałów; firma nie posiada majątku, jest zadłużona. Skarżąca nie może również oczekiwać dofinansowania od swoich wspólniczek – B.B.. jest osobą niezdolną do pracy, pozostaje na utrzymaniu W.B., która z kolei otrzymuje jedynie niewysoką emeryturę, w kwocie [...] zł. Zadłużony jest również budżet domowy wspólniczek z tytułu zobowiązań prywatnych, w tym także z tytułu opłat bieżących za mieszkanie. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., należało uwzględnić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia.