I SA/Sz 1316/14

Dnia 12 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpatrzeniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata. M. M., pismem z 4 października 2014 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, pismem z 27 lutego 2015 r., uzupełnionym następnie na urzędowym formularzu PPF, skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni [...] , które stanowi własność gminy W., nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje żadnych dochodów i korzysta z pomocy MOPS-u w formie dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. Odpowiadając na wezwanie Sądu z 31 marca 2015 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, skarżący nadesłał: 1) decyzję z [...] r. nr [..] o uznaniu M. M. z dniem 30 września 2014 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku; 2) kopię informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2013 (PIT-11), z której wynika, że osiągnął dochód brutto (przychód-kosztu uzyskania przychodów) w kwocie [...] zł; 3) kopię informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego na rok podatkowy 2014, w której wykazano przychód/dochód z tytułu zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w kwocie [...] zł oraz zaliczkę na podatek w wysokości [..] zł; 4) kopię pierwszej strony decyzji [..] z dnia 25 marca 2015 r., z której wynika, że M. M. przyznano dodatek mieszkaniowy na okres od 1 kwietnia 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, oraz ryczałt na zakup opału na ww. okres w wysokości [...] zł miesięcznie; 5) oświadczenie, że nie posiada żadnych rachunków bankowych i żadnych oszczędności; 6) cztery faktury VAT wystawione przez Z. W. i K. Sp. z o.o. w W. z dnia: 28.04.2014 r. nr [...] , 25.08.2014 r. nr [...] , 23.12.2014 r. nr [...] , 27.02.2015 r. nr [...] ; oraz dwa wezwania do zapłaty wystawione przez ten sam podmiot z dnia 12.12.2014 r. i 06.03.2015 r.; z dokumentów tych wynika, że do dnia 13 marca 2015 r. skarżący miał uiścić na rachunek wskazanego podmiotu kwotę [...] zł, w tym [...] zł niedopłaty i [...] zł z tytułu bieżących opłat za wodę i ścieki; 7) upomnienie z dnia 10 grudnia 2014 r. wystawione przez Gminę Miejską W., wzywające do uregulowania zaległości z tytułu opłat za odpady w łącznej kwocie [...] zł. Następnie, w piśmie z 16 maja 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu z 6 maja 2015 r., skarżący ponownie oświadczył, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, natomiast wydatki na bieżące utrzymanie, w tym na pokrycie czynszu i żywność otrzymuje z MOPS-u w postaci dodatku mieszkaniowego. Ponadto, odnośnie innych okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, skarżący wskazał, że leczy się psychiatrycznie oraz obecnie nie może podjąć żadnej nawet dorywczej pracy, ponieważ ma kontuzjowaną torebkę skokową. Z uwagi na fakt, że dłuższe chodzenie i stanie sprawiają skarżącemu problem, nie jest on w stanie wykonywać żadnej pracy fizycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu, osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 ww. artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata tj. w zakresie całkowitym. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść między innymi kosztów postpowania, w tym niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (vide: H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zasadniczy wpływ na tę ocenę ma ustalenie wskazujące na to, że skarżący jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje samodzielnych dochodów, jak też nie posiada majątku, który mógłby się stać źródłem sfinansowania wydatków powstałych wskutek złożenia skargi. W szczególności trudną sytuację materialną skarżącego potwierdza fakt korzystania przez niego z systemu pomocy społecznej (vide: decyzja [..] z dnia 25 marca 2015 r.). Podkreślenia przy tym wymaga, iż pomoc społeczna przyznana skarżącemu, o której mowa powyżej, przyznana została przez stosowną instytucję w oparciu o wywiad środowiskowy, który niewątpliwie pozwala na wnikliwą ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Tym samym, zdaniem Sądu, przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanka zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie pełnomocnika z urzędu została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Ocena możliwości finansowych wnioskodawcy oraz jego stanu majątkowego, dokonana na podstawie podniesionych okoliczności oraz załączonych do akt dokumentów, prowadzi do wniosku, że Skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.